🔰گزارش تصویری بر لبه تنهایی روی میز منتقدان 🔸نقد و بررسی کتاب «بر لبه تنهایی» برگردان فارسی اثر ولی نصر (Vali Nasr) با عنوان اصلی «استراتژی بزرگ ایران: یک تاریخ سیاسی» ترجمه وحید عابدینی، با حضور محمد فاضلی جامعه‌شناس، جهانگیر کرمی پژوهشگر و استاد روابط بین‌الملل و سلمان صادق‌زاده عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی در اتاق گفت‌وگوی ایبنا برگزار شد. ibna.ir/x6HN2 @ibna_official

🔰سفری در سفرنامه‌های منصور ضابطیان به بهانه انتشار «کافه پولونیا»؛ قطار سفرنامه‌های ضابطیان به ایستگاه لهستان رسید 🔸«کافه پولونیا» سفرنامه جدید منصور ضابطیان درباره کشور لهستان است که در این کتاب نیز نویسنده در مسیر آثار قبلی تلاش دارد از سفرنامه به‌عنوان ابزاری برای شناخت فرهنگ، تاریخ و ادبیات کشورهای دیگر استفاده کند. 🔸ضابطیان در این کتاب تلاش کرده با روایت مشاهدات خود، پیوندی میان تاریخ، سفر و تجربه‌های انسانی برقرار کند. 🔸️«کافه پولونیا» علاوه بر روایت سفر به لهستان، به سرگذشت لهستانی‌هایی نیز می‌پردازد که در جریان جنگ جهانی دوم از مسیرهای دشوار به ایران رسیدند. نویسنده با مرور بخشی از این خاطرات، تصویری از مهاجرت، آوارگی و تلاش برای بقا ارائه می‌دهد؛ تجربه‌ای که در آن، انسان‌ها ناچار بودند میان دشواری‌های زندگی و زنده ماندن یکی را انتخاب کنند. 🔸ضابطیان در تمام سفرنامه‌های خود از زبان روان و طنز استفاده کرده و راز محبوبیت این نویسنده برخورداری از ارزش ادبی در کنار صمیمیت روایت‌هایش است. 🔸بسیاری از آثار او با عکس‌هایی همراه شده‌اند که مکمل روایت مکتوب هستند؛ این عکس‌ها صرفاً جنبه تزئینی ندارند، بلکه بخشی از جهان روایی نویسنده را تشکیل می‌دهند و مخاطب از طریق آنها می‌تواند فضاهایی را ببیند که در متن توصیف شده‌اند و ارتباط عمیق‌تری با روایت برقرار کند. این تلفیق متن و تصویر، یکی از ویژگی‌های شاخص آثار اخیر او به شمار می‌رود. ibna.ir/x6HD9 @ibna_official

🔰گذری بر کتاب «مُدهای موسیقی دستگاهی ایران» 🔸نویسندگان کتاب، هدف از تألیف این اثر را در چند نکته خلاصه می‌کنند. نخست، آسیب‌شناسی تئوری‌های قبلی و سپس ارایۀ تئوری جدید برمبنایِ ردیف میرزا عبدالله – برومند به روایت داریوش طلایی. درواقع نویسندگان اثر تلاش دارند تا رسالتی را که خسرو جعفرزاده برای پایان دادنِ مسیرِ نظریه‌اش بر گردن داشت ولی با فقدان او به سرانجام نرسید، به انجام برسانند. 🔸مُدهای موسیقی دستگاهی ایران، کتابی است که چندی پیش، انتشارات بنیاد فرهنگی هنری رودکی، آن را منتشر کرده است. این کتاب که براساس ردیف موسیقی ِ دستگاهی میرزا عبدالله- برومند، تألیف شده، نوشتۀ سجاد پورقناد و پوریا نصیری است. جنس از مُد تفکیک نشده است 🔸«دو تئوریسین بعنی علینقی وزیری و شاگردش روح‌الله خالقی که از قضا، از نخستین تئوریسین‌های موسیقی دستگاهی ایران محسوب می‌شوند، نسبت به تئوریسین‌های نسل بعد، بیشتر به ایدۀ استخراج مُدهایی از ردیف- به جای تحلیل ردیف- نزدیک شده بودند، ولی مهمترین اشکال هردو آن‌ها، تفکیک نکردن مسألۀ «جنس» از مفهوم «مُد» و همینطور تفکیک نکردن مُدها از بستر دستگاهی است.» ibna.ir/x6HMy @ibna_official

🔰مروری بر کتاب «فرهنگ بختیاری» تالیف عبدالعلی خسروی(قائد بختیاری)؛ چتر ایمن خانواده عشایری 🔸آغوش گرم و دلپذیر خانواده‌های عشایری ایران تا آخر عمر پذیرای فرزندان خود است و گاه می‌شد که پنج فرزند و یا بیشتر فرزندان دیگر خانواده در محیط کهن پدر و مادر به سر می‌بردند، زندگی داشتند، ازدواج می‌کردند و بچه‌دار می‌شدند و در زیر چتر ایمنی خانواده‌ای با فرهنگ برتر و بی‌دغدغه خاطر می‌زیستند. 🔸هر بار که نوشته‌های مستشرقان و جهانگردان اروپایی را می‌خواندم در نهادم همیشه این باور رشد می‌کرد که اگر قرار باشد هر فرد خارجی که زبان فارسی را دست و پا شکسته تکلم می‌کند، با ناآگاهی بکوشد تا از خرمن پربار ما خوشه برچیند و ارمغان خود را که چه بسا نارساست در سطح جهانی منتشر کند،ما که به مانند ماهی در اقیانوس فضای خود شناوریم، چگونه نتوانیم به این کاربپردازیم و با آگاهی قسمت‌های تاریک و ناگشوده کتاب زندگی خودرا روشن‌تر برای هم‌میهنان خویش بازکنیم وگردوغبار فراموشی راازچهره عناصر زندگی بزداییم و از غم‌ها و شادی‌هایمان بگوییم.اشک‌هایمان را پاک کنیم و مینای بی‌همزبانی و غربت خود را بین یکدیگر سرشکن کنیم. ibna.ir/x6GGQ @ibna_official

🔰نگاهی به سرنوشت شوالیه‌ سینما؛ وسواس ۳۰ ساله اورسن ولز برای ساختن «دن کیشوت» 🔸️فیلم‌هایی که از «دن کیشوت» اورسون ولز دیده‌ایم، دن کیشوتی لاغر و خسته بر اسب نشسته است که سرگردان در شهرهاست. فیلمی که سرنوشتی عجیب داشت و هرگز تمام نشد. فیلمی که سال‌هاست به یک معما تبدیل شده و حالا قرار است این معما حل شود. در این نوشته نگاهی می‌کنیم به سرنوشت این فیلم اقتباسی تمام‌ناشدنی. 🔸اورسن ولز ۳۰ سال از عمرش را صرف ساخت فیلمی کرد که هیچ‌وقت تمام نشد. حالا، نزدیک به هفتاد سال بعد، بایگانی‌داران فیلم از چهار کشور گرد هم آمده‌اند تا موزاییک پراکنده‌ی «دن کیشوت» او را کنار هم بچینند. داستان وسواسی که در آن کارگردانِ «همشهری کین» خودش را در شوالیه‌ای دید که به دنبال آرمان‌هایی می‌دود که روزگارشان گذشته اما هنوز با ما حرف می‌زنند. 🔸او نمی‌دانست که این پروژه نزدیک به سی سال دوام خواهد آورد. نمی‌دانست که در سه قاره فیلم‌برداری می‌کند، بازیگرانش یکی‌یکی می‌میرند، فیلم‌ها در آرشیوهای چهار کشور پخش می‌شوند و خود او تا روز مرگ، هنوز پشت میز تدوین نشسته است. 🔸️ولز این پروژه را «بچۀ من صدا» می‌زد. فیلمنامه‌ای که در طول این سال‌ها به نسخه‌های متعدد و چندصد صفحه‌ای تبدیل شد، گواه وسواس بی‌پایان او بود. تا سال ۱۹۸۲، یعنی سه سال پیش از مرگش، همچنان به تغییرات در آن ادامه می‌داد. ibna.ir/x6HML @ibna_official

🔰به مناسبت سالروز درگذشت بنیانگذار کتابخانه مجلس شورای ملی؛ کیخسرو شاهرخ مردی از روزگار مشروطه 🔸کیخسرو شاهرخ مردی از روزگار مشروطه، نشانه‌ای از بالندگی اخلاقی و فرهنگی جامعه‌ ایران بود. رادمردی که با دانایی، فروتنی و ایران‌دوستی، چراغی افروخت که فروغ آن تا امروز در دل فرهنگ‌دوستان روشن است؛ و تیرماه، یادآور جاودانگی نام و راه اوست. 🔸️شاهرخ یکی از پیشگامان هازمان زرتشتی بود. او در پاسداری از شناسه‌ فرهنگی ایران، گسترش آموزش، نگهبانی از زبان پارسی سره و هم‌سویی میان ادیان نقشی برجسته داشت. نام او در شمار سیاست‌پیشگان و در ردیف کنشگران فرهنگی و اجتماعی ایران معاصر جای گرفته است. کیخسرو شاهرخ مشهور به ارباب کیخسرو از سال ۱۲۸۸ تا ۱۳۱۹ (از دوره دوم تا یازدهم) نماینده مجلس شورای ملی (کرسی جامعه زرتشتیان) و رئیس انجمن زرتشتیان تهران بود. چندین‌بار به اروپا، روسیه، هند و آمریکا سفر کرد. او به درستکاری و سلامت مالی معروف بود. چندین مدرسه و دبیرستان از خود به جای گذاشت. او بانی کتابخانه مجلس در تهران، کاشف محل خاکسپاری فردوسی و بنیانگذار آرامگاه فردوسی در شهر توس است. 🔸️یکی از شاخص‌ترین یادگارهای ارباب کیخسرو شاهرخ در پایتخت، آرامستان زرتشتیان تهران در منطقه قصر فیروزه است؛ جایی که نه‌تنها محلی برای آرام گرفتن درگذشتگان جامعه زرتشتی است، بلکه گواهی زنده بر نیک‌اندیشی، آینده‌نگری و تعهد فرهنگی این چهره‌ی اثرگذار دوران پهلوی به شمار می‌رود. شاهرخ با واگذاری زمین این گورستان و پیگیری مراحل پایه‌گذاری آن، در پاسداشت آیین زرتشتیان، نقش چشم‌گیری داشت نخستین خاکسپاری در این آرامگاه در سال ۱۳۱۴ انجام گرفت، و از آن پس، قصر فیروزه، بخشی جدایی‌ناپذیر از حافظه‌ی تاریخی زرتشتیان ایران شد. 🔸️سید حسن مدرس، نماینده‌ نامدار مجلس، در یکی از نشست‌های علنی چنین گفت: «در مجلس ما فقط یک نفر مسلمان پیدا می‌شود، که آن هم ارباب کیخسرو شاهرخ است.» این سخن نه در ستایش آیینی، که در ستایش از راستی، آزادگی و مردمی‌بودن او بیان شد. ویژگی‌هایی که ورای دین و مذهب، به جوهر شخصیتی او گواهی می‌دادند. در همین راستا، در یکی از اسناد وزارت خارجه‌ بریتانیا نیز چنین آمده است: «ارباب کیخسرو بر زرتشتیان ایران ریاست دارد و در کاردانی و درستکاری نامبردار است. او یک مرد ملی نامداری است و هرگز تحت تاثیر افسون‌های خارجیان قرار نگرفته‌است.» همین داوری‌ها، از درون و بیرون، جایگاه بی‌مانند او را در تاریخ اجتماعی-سیاسی ایران رقم زده‌اند؛ شخصیتی که نه‌تنها در قامت یک نماینده، که در تراز یک وجدان فرهنگی و ملی پدیدار شد. ibna.ir/x6HMW @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب «نقد سنت از نگاه اندیشمندان عرب»؛ یک قرن اندیشه عربی 🔸بلقزیز بیش از یک قرن اندیشه عربی را در کنار هم قرار می‌دهد و تصویری منسجم از تحول نقد سنت ارائه می‌کند. نقطه قوت، نگاه غیرایدئولوژیک نویسنده است. او نه مدافع ساده‌دل مدرنیته است و نه ستایشگر سنت؛ بلکه می‌کوشد منطق هر دو را بفهمد. امتیاز دیگر کتاب، پیوند دادن مسئله سنت با سیاست و قدرت است. 🔸️بلقزیز در این کتاب صرفاً تاریخ اندیشه عربی مدرن را روایت نمی‌کند، بلکه می‌کوشد نشان دهد که نزاع بر سر سنت در جهان عرب، در اصل نزاع بر سر اکنون و آینده است. سنت در اینجا نه یک میراث خاموش تاریخی، بلکه سرمایه‌ای نمادین و میدان کشاکش نیروهای فکری، سیاسی و ایدئولوژیک است. 🔸️مهم‌ترین ایده کتاب را می‌توان در این گزاره خلاصه کرد: نزاع بر سر سنت، صرفاً نزاعی معرفتی نیست، بلکه نزاعی بر سر قدرت و استیلاست. بلقزیز معتقد است هر دو سوی مناقشه -اصالت‌گرایان و مدرنیست‌هاــ می‌کوشند انحصار تأویل سنت را در اختیار بگیرند، زیرا تسلط بر سنت، کوتاه‌ترین راه سلطه بر اکنون است. 🔸️یکی از هوشمندانه‌ترین بخش‌های کتاب، مقایسه تجربه عربی با تجربه اروپا در گذار به مدرنیته است. بلقزیز نشان می‌دهد که اروپا نیز زمانی درگیر نزاعی عمیق بر سر سنت بود؛ نزاع میان کلیسا و نیروهای روشنگری. او تأکید می‌کند که مدرنیته اروپایی نه از خلأ، بلکه از دل بازخوانی انتقادی گذشته زاده شد. این مقایسه برای نویسنده دو کارکرد دارد: نخست، رد این تصور که بحران سنت مختص جهان عرب است. دوم، نشان دادن اینکه مدرنیته واقعی نه با انکار کامل گذشته، بلکه با بازتفسیر آن شکل می‌گیرد. در اینجا کتاب از دوگانه ساده «سنت یا مدرنیته» فاصله می‌گیرد و به فهمی پیچیده‌تر از رابطه این دو می‌رسد. ibna.ir/x6HsQ @ibna_official

🔰روایتی از پیوند رنج و جستار در آثار شمیم مستقیمی و همکارانش؛ بازپرسی حقیقت در مرز واقعیت و تفسیر 🔸در فضای ادبیات معاصر ایران، ناداستان‌نویسی در حال گذار از گزارش‌های صرف به سوی روایت‌های تحلیلی و جستارگونه است. مجموعه کتاب‌های «بازپرسی» با رویکردی جسورانه، پرونده‌های واقعی را نه به عنوان خبر، بلکه به عنوان ماده‌ای برای تأمل اجتماعی و انسانی بازخوانی می‌کند. به بهانه انتشار جلد تازه این مجموعه با نام «ایستاده جان دادی» نوشته مزده سالار کیا با شمیم مستقیمی دبیر این مجموعه به گفت‌وگو نشسته‌ایم. 🔸️او معتقد است که همواره این پرسش برایش جذاب بوده که چرا برخی رویدادها، با وجود گذشت سال‌ها، هنوز برای ما جذابیت دارند و چه چیزی در دل این اتفاقات است که مانند تلنگری، ما را دوباره به سوی خود فرا می‌خواند. مستقیمی در تبیین ایده‌ی این مجموعه می‌گوید: «بازپرسی در واقع نتیجه‌ی سروکله زدن با موضوعاتی در گذشته است که هنوز برای ما معنا دارند.» به باور او، این مجموعه پاسخی به خلأ موجود در ناداستان‌نویسی ایران است تا از طریق روایت مستند پرونده‌های واقعی، پیوند میان رخدادهای پیشین و زیستِ امروزین انسان را کشف کند.» 🔸️مستقیمی توضیح می‌دهد که در این رویکرد، نویسنده مرکز ثقل کار است و توان تحلیلی، تفسیری و حتی قضاوت‌های شخصی خود را نادیده نمی‌گیرد. او تأکید می‌کند که متن نهایی باید رنگ و اثر نویسنده‌اش را به خود بگیرد، تا جایی که «اگر دو نفر همزمان روی یک موضوع کار کنند، دو نتیجه‌ی کاملاً متفاوت به دست خواهد آمد.» در واقع، از دیدگاه او، نقطه تعادل در این آثار، دقیقاً میان «واقعیت» و «تفسیر نویسنده از آن واقعیت» شکل می‌گیرد و هنر نویسنده در این است که این دو را در نسبتی درست با هم مخلوط کند. ibna.ir/x6HDq @ibna_official