🔰در پی سکته قلبی؛ شهرنوش پارسی‌پور در ۸۱ سالگی درگذشت 🔸شهرنوش پارسی‌پور، نویسنده معاصر ایران، جمعه شب در پی سکته قلبی در سان‌فرانسیسکو درگذشت. او آثاری چون «طوبا و معنای شب» و «سگ و زمستان بلند» از خود به جای گذاشت. ibna.ir/x6HPN @ibna_official

🔰از ستایش ترجمه تا نقد جهان‌بینی؛ «خانوادهٔ تیبو» در آیینهٔ نگاه رهبر شهید 🔸رمان «خانوادهٔ تیبو» نوشتهٔ روژه مارتن دوگار، با ترجمهٔ فاخر ابوالحسن نجفی، در ایران سرگذشتی دارد که آن را از یک اثر ادبی صرف فراتر برده است. این کتاب که در مقطعی توقیف شد، با دستور مستقیم رهبر معظم انقلاب از توقیف خارج شد و ایشان در طول سال‌ها، بارها در محافل مختلف از آن سخن گفته‌اند. نگاه رهبر انقلاب به این اثر، از یک سو ستایش ترجمه‌ای ممتاز و از سوی دیگر نقد عمیق جهان‌بینی اومانیستی حاکم بر آن است. نوشته پیش‌رو، با تکیه بر بیانات و خاطرات مستند، به بررسی این مواجههٔ منحصربه‌فرد می‌پردازد. 🔸نکته شایان‌تأمل آنکه رهبر انقلاب در بازه‌ای کوتاه (مهر و آذر ۱۳۷۰) دست‌کم سه بار در محافل مختلف از جمله جلسه تفسیر سوره بقره، دیدار با مجمع نویسندگان مسلمان و نشست با اعضای شورای عالی ویرایش از این کتاب سخن گفته‌اند. این اشارات مکرر، از یک سو بیانگر ستایش ایشان از کیفیت ترجمه و توصیف آن به عنوان یکی از ترجمه‌های ممتاز فارسی است، و از سوی دیگر نشان‌دهنده نقد عمیق محتوایی بر جهان‌بینی حاکم بر رمان، یعنی اومانیسم بی‌پشتوانه دینی است. 🔸نخستین و برجسته‌ترین نکته‌ای که در بیانات رهبر انقلاب به چشم می‌خورد، ستایش از ترجمه ابوالحسن نجفی است. ایشان در دیدار با اعضای شورای عالی ویرایش زبان فارسی (۱۸ آذر ۱۳۷۰)، با اشاره‌ای صریح به مترجم کتاب، فرمودند: «من ضمناً یک نکته‌ای به جناب آقای نجفی عرض بکنم. آن کتاب ترجمه جنابعالی ـ خانواده تیبو ـ این کتاب بسیار ترجمه خوبی است؛ واقعاً از آن ترجمه‌های ممتاز فارسی است. من البتّه، هم فرانسه نمی‌دانم، هم ندیده‌ام متن را، امّا خود ترجمه، آن استواری ترجمه و رسایی ترجمه خودش را نشان می‌دهد. با اینکه کتاب سختی هم هست، یعنی جزو کتاب‌هایی است که سخت است و مفصّل هم هست؛ خوب حوصله کرده‌اید.» 🔸️رهبر انقلاب در دیدار با مجمع نویسندگان مسلمان (۲۸ مهر ۱۳۷۰)، با اشاره به چاپ دوم این کتاب چهارجلدی بیش از دو هزار صفحه‌ای، از استقبال چشمگیر مخاطبان ابراز شگفتی کردند و آن را با وضعیت کتاب‌های دیگر مقایسه نمودند: «حدود سال 69 یک رمان فرانسوی به نام «خانواده‌ی تیبو» منتشر شد... این رمان چهار جلدی که بیش از دو هزار صفحه است، در ظرف مدت کوتاهی دو بار چاپ شد - که من چاپ دومش را دارم - لابد جاذبه داشته است که برای بار دوم چاپ می‌شود. ما باید برای کتاب مثلاً صدوبیست صفحه‌یی کلی تلاش بکنیم، تا یک مشتری پیدا بشود!» ibna.ir/x6HKb @ibna_official

🔰نگاهی به «سیاست از منظر آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای مدظله‌العالی»؛ منظومه سیاسی رهبر شهید 🔸کتاب می‌کوشد نشان دهد که مفاهیمی همچون انتخابات، مشارکت عمومی، مسئولیت‌پذیری دولت، قانون‌گرایی و پاسخ‌گویی، نه مفاهیمی وارداتی، بلکه دارای ریشه‌هایی در اندیشه اسلامی هستند. این رویکرد، تفاوت خود را با الگوهای لیبرال دموکراسی و همچنین حکومت‌های اقتدارگرا برجسته می‌کند و از «مردم‌سالاری دینی» به‌عنوان الگوی متمایز جمهوری اسلامی یاد می‌کند. 🔸سیاهپوش در این اثر می‌کوشد ارائه تصویری از «منظومه فکری» رهبر شهید را در دستور کار قرار دهد. در سال‌های اخیر، این اصطلاح بارها درباره اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای به کار رفته است؛ یعنی این فرض که دیدگاه‌های ایشان را نباید به صورت گزاره‌های منفرد یا واکنش به رویدادهای روز فهمید، بلکه باید آن‌ها را اجزای یک نظام فکری دانست که میان دین، سیاست، فرهنگ، اقتصاد، عدالت، امنیت و اخلاق پیوند برقرار می‌کند. کتاب که دقیقاً بر اساس همین فرض تدوین شده، تلاش دارد نشان دهد مفاهیمی همچون عدالت، استقلال، مردم‌سالاری، آزادی، وحدت، مقاومت و پیشرفت، اجزای یک چارچوب نظری واحد هستند و موضوعاتی پراکنده قلمداد نمی‌شوند. به همین دلیل است که مطالعه کتاب تنها برای مخاطبانی که به سیاست روز ایران علاقه دارند سودمند نیست، بلکه برای کسانی که بر آن هستند منطق درونی گفتمان رسمی جمهوری اسلامی را بشناسند نیز اهمیت دارد. 🔸️در واقع، این اثر را می‌توان نوعی «نقشه مفهومی» اندیشه سیاسی رهبر شهید جمهوری اسلامی دانست که تلاش می‌کند میان مبانی دینی، تجربه انقلاب اسلامی و مسائل حکمرانی معاصر ارتباط برقرار کند. 🔸در رویکرد رهبر شهید آن‌گونه‌که سیاهپوش نشان می‌دهد، سیاست هرگز به رقابت برای کسب قدرت تقلیل نمی‌یابد. تقریباً در سراسر اثر، سیاست با اخلاق، معنویت و مسئولیت اجتماعی پیوند خورده است. به همین دلیل، مباحثی مانند اخلاص، تقوا، ساده‌زیستی، تواضع، انصاف، پاسخگویی، نقدپذیری، خدمت به مردم، مبارزه با فساد و رعایت عدالت، نه صرف توصیه‌های اخلاقی جداگانه، بلکه بخشی از الزامات حکمرانی معرفی می‌شوند. ibna.ir/x6HNQ @ibna_official

🔰ایبنا گزارش می‌دهد؛ بازخوانی میراث مکتوب استرآباد در روز قلم 🔸هم‌زمان با فرا رسیدن روز قلم، بازخوانی میراث مکتوب استرآباد بار دیگر نشان می‌دهد که آثار برجا مانده از دانشمندان این دیار، تنها نوشته‌هایی تاریخی نیستند؛ بلکه گنجینه‌ای زنده از اندیشه، دانش و جریان‌های علمی‌اند که در شکل‌گیری تمدن ایرانی نقشی ماندگار داشته‌اند. 🔸خطه گرگان و استرآباد به‌عنوان یکی از بسترهای دیرینِ تمدن ساز، میراثی مکتوب و غنی را در بطن خود پرورانده است. شواهدِ موجود و پژوهش‌های تخصصی، از جمله یافته‌های محمد انصار در اثر ارزشمند «کتاب‌شناسی استان گلستان»، گویای حقیقتی انکارناپذیر است. 🔸️بررسی میراث علمی دانشمندان گرگان و استرآباد، در توسعه علوم منطق، کلام، پزشکی و تاریخ، حائز اهمیت ویژه است. آثار آن‌ها نه‌تنها در دوران خود، بلکه در تاریخ دانش اسلامی مرجع هستند. همچنین در حوزه علم منطق، میرسید شریف جرجانی با سه رساله به نام‌های «صغری»، «وسطی» و «کبری» نوشت آن از دروس آموزشی طلاب است و شرح‌های زیادی بر آن نوشته‌شده است. 🔸دستاوردهای پزشکی این منطقه در سطح جهانی شناخته‌شده است. کتاب «ذخیره خوارزمشاهی» اثر حکیم جرجانی، به‌عنوان یکی از نخستین و جامع‌ترین متون پزشکی، در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. همچنین اثر ابوروح محمد جرجانی موسوم به «زرین‌دست» با عنوان «نورالعیون» در زمینه چشم‌پزشکی، از دیگر آثار بنیادین این حوزه است. ibna.ir/x6HQ6 @ibna_official

🔰رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی: رهبر شهید تاریخ‌خوان بودند 🔸حجت‌الاسلام والمسلمین مصطفی پورمحمدی گفت: رهبر شهید به تاریخ توجه ویژه‌ای داشتند و خودشان تاریخ‌خوان بودند. هم نفس تاریخ و به خصوص تاریخ انقلاب و تاریخ مستند و دقیق مورد تاکید ایشان بود. مرکز اسناد انقلاب اسلامی و جاهایی مشابه آن به شدت مورد تایید و تاکید مقام معظم رهبری بود و انتظار بسیاری از این مراکز تاریخی داشتند. 🔸️انتشار وصیت‌نامه رهبر شهید انقلاب اسلامی برای نخستین‌بار از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است. این وصیت‌نامه برای سال ۱۳۴۲ است و شخصیت و زندگی ایشان را از دوران کودکی، نوجوانی و جوانی تا به روزگار انقلاب اسلامی به تصویر می‌کشد. در این وصیت‌نامه آیت‌الله سید علی خامنه‌ای رهبر شهید انقلاب در خاطرات خود که در گنجینه تاریخ شفاهی مرکز اسناد انقلاب اسلامی ثبت و ضبط شده است، اولین وصیت‌نامه خود را که در دوران مبارزات نهضت اسلامی در دهه چهل نگاشته شده است، قرائت کرده‌اند. این وصیت‌نامه برای نخستین‌بار در آیین رونمایی و افتتاح نمایشگاه خمینی خراسان در مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است. 🔸️پورمحمدی با اشاره به این‌که آیا دیدگاه مقام معظم رهبری به تاریخ ایران باستان در طول مسیر زندگیشان تغییری داشته است یا نه، گفت: دیدگاه رهبر شهید به تاریخ ایران باستان در طول مسیر تغییر نکرد بلکه در فضاهایی اقتضای گفت‌وگو به گونه‌ای فراهم شده است. بعضی اوقات فضا مناسب نبوده و تحلیل‌های منفی از آن می‌شده و فهم درستی از آن استخراج نمی‌شده است. برخی چیزها هم کاملا مکشوف نبوده و اکنون که تحقیق و پژوهش بسیاری صورت گرفته جزئیات آن بهتر دریافت شده است. ibna.ir/x6HN9 @ibna_official

🔰ایبنا براساس کتاب «حضرت یار» مرور کرد؛ ۳ خاطره از رهبر شهید انقلاب؛ از آزادی بیان تا شعرخوانی عشایر 🔸بخشی از کتاب «حضرت یار» به خاطرات شفاهی رهبر شهید انقلاب، درباره کتاب و فرهنگ مطالعه اختصاص دارد؛ از توصیه به بهره‌گیری از زمان‌های انتظار برای مطالعه و خاطره کتاب‌خواندن در اتوبوس تا روایت‌هایی درباره ذوق ادبی مردم. 🔸در پیشگفتار کتاب آمده است: «مبنای انتخاب این مطالب، صرفاً داشتن وجه خاطره است و از آنجا که هدف معظم‌له از بیان این مطالب، کمک به درک بهتر مخاطب از موضوع مورد نظر بوده و جز در چند جلسه ـ مانند نشست گفت‌وشنود صمیمانه با جمعی از نوجوانان و جوانان در سال ۱۳۷۶ ـ قصد خاطره‌گویی نداشته‌اند، در برخی موارد موضوع اصلی‌ای که خاطره در ذیل آن مطرح شده نیز ذکر شده است.» 🔸گزارش پیشِ رو که از جلد نخست این مجموعه است، با نگاهی به این اثر و مروری بر فصل‌های مختلف آن، به سه برش از خاطرات شفاهی آیت‌الله خامنه‌ای می‌پردازد؛ خاطراتی که هر یک به نوعی با کتاب و نشر ارتباط دارد و توجه، دقت نظر و اهتمام ایشان به ترویج فرهنگ مطالعه و کتاب‌خوانی را نشان می‌دهد. ibna.ir/x6HNN @ibna_official

🔰نگاهی به «حاج قاسمی که من می‌شناسم»؛ راز یک رفاقت در قاب بدرقه 🔸تصویری که پایانش در بدرقه تابوت شهید سلیمانی و آن جمله ماندگار رهبر که فرمود «در مقابل او، من تعظیم می‌کنم!» معنا پیدا می‌کند. 🔸کتاب «حاج قاسمی که من می‌شناسم» اما جنبه شاخص‌تری هم دارد، اینکه هرچند صفحه در میان، به نگاه، سخن و شناختی می‌رسیم که در شکل و ظاهر بیانات قائد امت اما درباره حاج قاسم است؛ یعنی حجت‌الاسلام علی شیرازی، حاج قاسم را از شناخت خودش برایمان معرفی می‌کند، اما یادش نمی‌رود که شناخت‌های عمیق‌تر رهبر از این شخصیت منحصربه‌فرد را هم در لابه‌لای خاطراتش، برای مخاطب گوشزد کند: «پیش از ماها، امام خامنه‌ای، شهادت را در وجود حاج قاسم دیده بودند. پانزده سال پیش، سال ۱۳۸۴، در کرمان و خانه‌ شهید عظیم‌پور، وقتی داماد خانواده‌ شهید از مقام معظم رهبری درخواست قول شفاعت کرد، ایشان فرمودند: «اولین کسانی که در این مجموعه‌ ما، به حسب قاعده، حق شفاعت دارند، این شهیدها هستند و امثال این شهیدها؛ دوم، پدر و مادر شهدا هستند.» بعد حضرت آقا نگاهی به حاج قاسم سلیمانی که در جمع بود، کردند و گفتند: «این آقای حاج قاسم هم از آن‌هایی است که شفاعت می‌کند ان‌شاالله. از ایشان قول بگیرید؛ به شرطی که زیر قول‌شان نزنند!» ibna.ir/x6HQj @ibna_official

🔰تقریظ‌هایی که ماندگار شدند، مهر تایید رهبر شهید بر روایت ایثار 🔸 وقتی روایت ایثار از جبهه در کتاب جاری می‌شود، آنجاست که تقریظ رهبر شهید چون چراغی بر مسیر روایت شهید می‌تابد و مهر تأییدی بر روایت ایثار می‌شود. 🔸این تقریظ‌ها، صرفاً عباراتی برای تحسین نیستند؛ بلکه چراغی هستند که زوایای پنهان یک روایت، هنر نویسندگی و عمق پیام کتاب را برای مخاطب عام و خاص روشن می‌سازند. 🔸جریان تقریظ‌خوانی که در سال‌های اخیر با رویدادهایی همچون «هفته کتاب» و «تقدیر از تقریظ‌ها» به یک فرهنگ عمومی بدل شده، راهی برای پیوند میان نسل جوان و میراث گران‌بهای ایثار است. 🔸️کتاب دختر شینا شامل خاطرات قدم‌خیر محمدی‌کنعان درباره همسر شهیدش (سردار حاج ستار ابراهیمی هژیر) به قلم بهناز ضرابی‌زاده است. 🔸️متن تقریظ رهبری بر این کتاب به این شرح بود: «رحمت خدا بر این بانوی صبور و باایمان؛ و بر آن جوان مجاهد و مخلص و فداکاری که این رنجهای توانفرسای همسر محبوبش نتوانست او را از ادامه‌ی جهاد دشوارش باز دارد. جا دارد از فرزندان این دو انسان والا نیز قدردانی شود.» 🔸کتاب «آب هرگز نمی‌میرد» نوشته حمید حسام از کتاب‌هایی است که متن تقریظ آن توسط رهبری در مراسم ششم پاسداشت ادبیات جهاد و مقاومت منتشر شد. در متن تقریظ این کتاب آمده است:‌ «سلام بر یاران حسین (علیه‌السّلام) و سلام بر لشگر انصارالحسین همدان؛ و سلام بر شهیدان، دلاوران، فدائیان، شیران روز و عابدان شب؛ و سلام بر شهید زنده میرزا محمد سُلگی و بر همسر باایمان و صبور او؛ و سلام بر حمید حسام که دردانه‌هایی چون سُلگی و خوش‌لفظ را به ما شناساند. ساعت‌های خوش و باصفائی را با این کتاب گذراندم و بارها با دریغ و حسرت گفتم: درنگی کرده بودم کاش در بزم جنون من هم/ لبی تر کرده زان صهبای جام پرفسون من هم/ هزاران کام در راه است و دل مشتاق و من حیران / که ره چون میتوانم یافتن سوی درون من هم ibna.ir/x6HNj @ibna_official

🔰فیلمسازی که بیش از هر سینماگر ایرانی موضوع کتاب شده است؛ کتابخانه‌ای به نام عباس کیارستمی 🔸در ادبیات سینمای ایران، معمولاً کتاب‌ها به معرفی زندگی و آثار فیلمسازان محدود می‌شوند، اما درباره کیارستمی ماجرا متفاوت است. 🔸️کمتر فیلمسازی در ایران را می‌توان یافت که درباره فیلم‌هایش این حجم از کتاب، مقاله، گفت‌وگو و پژوهش منتشر شده باشد. آثاری که نه تنها از سوی منتقدان و پژوهشگران ایرانی، بلکه از جانب مهم‌ترین نظریه‌پردازان و منتقدان سینمای جهان نوشته شده‌اند 🔸کمتر فیلمسازی در سینمای ایران توانسته است همزمان موضوع نقد، فلسفه، آموزش، جامعه‌شناسی، زیبایی‌شناسی و مطالعات فرهنگی باشد. کیارستمی شیوه‌ای از نگاه کردن به جهان را پیشنهاد می‌کرد و همین نگاه است که همچنان نویسندگان، پژوهشگران و مخاطبان را به بازخوانی آثارش وامی‌دارد. 🔸در بازار نشر ایران نیز هیچ فیلمسازی به اندازه کیارستمی موضوع انتشار کتاب نبوده است. این کتاب‌ها از زاویه‌های مختلف به او پرداخته‌اند؛ برخی فیلم‌هایش را تحلیل کرده‌اند، برخی گفت‌وگوهای مفصل او را گرد آورده‌اند، برخی کلاس‌های آموزشی‌اش را ثبت کرده‌اند و گروهی نیز نسبت سینمای او با فلسفه و اندیشه معاصر را بررسی کرده‌اند. مرور این آثار، در واقع مرور بخشی از تاریخ اندیشه درباره سینمای ایران است. ibna.ir/x6HNK @ibna_official

🔰همزمان با ایام تشییع رهبر شهید؛ قفسه‌های کتاب و جمع‌خوانی در زائرشهرهای تهران برپا شد تولید مجموعه‌ای از کتاب‌های شهدای جنگ رمضان 🔸مدیر امور کتابخانه‌های سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران از اجرای برنامه‌های گسترده کتاب‌محور در زائرشهرها همزمان با ایام تشییع رهبر شهید خبر داد. 🔸برای غنی‌سازی اوقات فراغت زائران و علاقه‌مندان به کتاب، مجموعه‌ای از برنامه‌های فرهنگی و ترویجی پیش‌بینی شده است. 🔸وی با بیان اینکه کتابخانه‌های سازمان متناسب با هر منطقه شهری، قفسه‌های مطالعه را در زائرشهرها مستقر کرده‌اند، افزود: برای تجهیز این قفسه‌ها، کتاب‌های جدیدی نیز خریداری و به مجموعه اضافه شده است که ازجمله آن‌ها می‌توان به «خون دلی که لعل شد» «هندسه نبرد» «در آغوش نیل» و مجموعه‌ای از کتاب‌های دارای تقریظ رهبر انقلاب اشاره کرد. ibna.ir/x6HQy @ibna_official

🔰درآمدی بر جایگاه قرآن در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب؛ وحی به مثابه افق‌گشای تمدنی تفسیر امین؛ از نظریه تا عمل 🔸اهمیت نگاه رهبر شهید در این است که توانست قرائتی از قرآن ارائه کند که در آن، متن وحی نه در حاشیه واقعیت، بلکه در متن حیات جمعی، سیاست‌گذاری، هدایت اجتماعی و افق‌گشایی تمدنی قرار می‌گیرد. به همین دلیل، تمایز ایشان را باید در نحوه پیوند دادن میان فهم آیات و نیازهای واقعی جامعه جست‌وجو کرد. این همان نقطه‌ای است که قرآن‌شناسی ایشان را از بسیاری از الگوهای رایج متمایز می‌کند و به آن وجهی زنده، کارآمد و راهبردی می‌بخشد. 🔸مواجهه رهبر شهید با قرآن را می‌توان نوعی خوانش اجتماعی و راهبردی از وحی دانست؛ خوانشی که در آن آیات الهی نه در حاشیه اندیشه سیاسی و اجتماعی، بلکه در مرکز آن قرار می‌گیرند. بدین معنا، قرآن برای وی نقش «گرانیگاه معرفتی» را ایفا می‌کرد و تحلیل مسائل فرهنگی، تبیین نسبت دین و سیاست و ترسیم افق آینده جامعه اسلامی همگی در پرتو ارجاع مستمر به مفاهیم و دلالت‌های قرآنی صورت می‌گرفت. 🔸️در بررسی منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی، یکی از محورهای بنیادین که کمتر به‌صورت منسجم مورد واکاوی قرار گرفته است، نوع مواجهه ایشان با قرآن کریم و جایگاه این متن وحیانی در صورت‌بندی اندیشه اجتماعی و تاریخی ایشان است. در این منظومه فکری، قرآن صرفاً کتابی برای هدایت فردی یا منبعی برای تأملات اخلاقی و معنوی تلقی نمی‌شود، بلکه مبنای نظری برای فهم حیات اجتماعی انسان و چارچوبی برای جهت‌دهی به تحولات تاریخی جامعه اسلامی به شمار می‌آید. 🔸قرآن در اندیشه رهبر شهید نه‌تنها متن مرجع برای فهم دین، بلکه نیرویی الهام‌بخش برای تحول تاریخی نیز به شمار می‌آید. تفسیر قرآن در این افق، به معنای کشف ظرفیت‌های هدایتگر آن برای سامان‌بخشی به زندگی اجتماعی و ترسیم مسیر آینده جامعه اسلامی است. بدین ترتیب، قرآن در منظومه فکری او از سطح یک متن مقدس فراتر می‌رود و به مبنایی برای پیوند میان اندیشه اسلامی و عمل تاریخی امت تبدیل می‌شود. 🔸می‌توان گفت رهبر شهید انقلاب در عین آنکه یک مفسر و مجتهد قرآنی بودند، از سنخی فراتر نیز برخوردار بودند؛ یعنی می‌توان ایشان را «مجتهد قرآنی»، «حکیم قرآنی» و «رهبر قرآنی» دانست. این ترکیب، به‌خوبی تمایز فهم ایشان را از بسیاری از قرآن‌پژوهان روشن می‌سازد. اجتهاد قرآنی در نگاه ایشان به معنای توان استخراج دلالت‌های پویا, زنده و کاربردی از آیات بود؛ حکمت قرآنی، ناظر به فهم نظام‌مند، کلان و غایت‌محور از قرآن؛ و رهبری قرآنی، معطوف به تبدیل این فهم به الگوی عمل در سطح جامعه و حکومت. به بیان دیگر، ایشان صرفاً درباره قرآن سخن نمی‌گفتند، بلکه می‌کوشیدند قرآن را در صحنه واقعیت اجتماعی و سیاسی حاضر و فعال سازند. ibna.ir/x6HQ3 @ibna_official

🔰تحلیل جامعه‌شناختی آیین سوگواری، حافظه جمعی و تاب‌آوری اجتماعی؛ تهران؛ پایتخت سوگ ملی و بازنمایی سرمایه اجتماعی ایران 🔸️رویا همتیپژوهشگر اندیشگاه روایت ایرانی نوشت: «تهران نه‌تنها میزبان آیینی بزرگ، بلکه روایتگر یکی از مهم‌ترین جلوه‌های همبستگی اجتماعی در ایران معاصر خواهد بود؛ روایتی که در آن، سوگ، احترام، مسئولیت اجتماعی و امید به آینده در کنار یکدیگر معنا می‌یابند». 🔸در روان‌شناسی اجتماعی، «سوگ جمعی» به وضعیتی گفته می‌شود که در آن جامعه، پس از وقوع حادثه‌ای بزرگ یا از دست دادن چهره‌ای اثرگذار، احساس فقدان را به صورت مشترک تجربه می‌کند. در چنین شرایطی، حتی کسانی که به طور مستقیم داغدار نیستند نیز خود را درگیر اندوه، نگرانی، همدلی یا احساس ناامنی می‌یابند؛ زیرا فقدان، از سطح فردی فراتر می‌رود و به بخشی از تجربه عمومی جامعه تبدیل می‌شود. 🔸️در مطالعات شهری، برخی شهرها در مقاطع خاص تاریخی به «فضاهای حافظه» تبدیل می‌شوند؛ مکان‌هایی که تجربه‌های مشترک یک ملت را در خود ثبت می‌کنند و بعدها، نام آن شهر یا میدان یا خیابان با یک رخداد تاریخی پیوند می‌خورد. 🔸️تهران در چنین بزنگاهی، بار نمادین این اندوه را بر دوش خواهد کشید. عظمت سوگ، شکوه حضور مردم و بازنمایی همبستگی اجتماعی، در کنار یکدیگر به این شهر معنایی تازه خواهند داد؛ معنایی که می‌تواند در حافظه معاصر ایران ثبت شود و در روایت سال‌های آینده از این مقطع تاریخی نقش داشته باشد. 🔸️جوامعی که از سرمایه اجتماعی بالاتر، اعتماد عمومی بیشتر و آیین‌های جمعی منسجم‌تری برخوردارند، معمولاً در مواجهه با بحران‌ها ظرفیت بیشتری برای بازسازی دارند. آیین‌های عمومی سوگواری نیز، هرچند نمی‌توانند جای خالی عزیزان از دست‌رفته را پر کنند، اما می‌توانند بخشی از فرآیند ترمیم روانی و اجتماعی جامعه باشند. 🔸در تاریخ ملت‌ها، برخی روزها نه صرفاً به دلیل خود رویداد، بلکه به سبب شیوه مواجهه جامعه با آن ماندگار می‌شوند. آیین‌های پیش رو نیز می‌توانند از همین جنس باشند؛ لحظاتی که در آن‌ها جامعه ایرانی، در برابر فقدان، امکان همدلی، انسجام و مشارکت اجتماعی خود را نشان خواهد داد. ibna.ir/x6HPT @ibna_official