🔰گفت‌وگو با رامین آذربهرام درباره چالش‌های ترجمه یک اثر «پاستیش»؛ شرلوک هلمز در بزرگ‌ترین پرونده عمرش 🔸️از بازسازی لحن آرتور کانن دویل تا انتقال فضای دلهره‌آور جبهه‌های جنگ؛ رامین آذربهرام در این مصاحبه، از تجربه ترجمه «شرلوک هلمز و پرندگان دوزخی» می‌گوید. او توضیح می‌دهد که چگونه توانست توازن میان استنتاج‌های ریاضیاتی هلمز و فضای شوم و ماورایی داستان را در زبان فارسی بازنمایی کند و چگونه ریتم تند تریلرهای جاسوسی را به متن منتقل نماید. 🔸️در این کتاب، «استنتاج خرد» جای خود را به «منطق کلان تریلرهای جاسوسی» داده است تا ثابت کند حتی در برابر فناوری‌های ترسناک جنگی، نظم فکری و مشاهده دقیق همچنان تعیین‌کننده‌ترین سلاح برای نجات بشریت است. 🔸️نویسندگان این اثر بسیار سعی کردند که شبیه به نثر آرتور در داستان «واپسین کرنش او» عمل کنند و بنویسند. حتی به نظر می‌رسد که تقلید همان لحن و تأکید بر بعضی از وقایعی که در آن داستان نقل می‌شود، به حدی به‌جا و در جای خود صورت گرفته که دقیقاً این داستان، ادامه همان داستان به فاصله چند ماه به نظر می‌رسد؛ این چیزی بود که من در متن انگلیسی بلافاصله متوجه شدم و سعی کردم که دقیقاً با تقلید لحن داستان جاسوسی آرتور که نویسندگان اصلی در پی آن بودند، این توالی را به زبان فارسی هم منتقل کنم به نحوی که اگر این دو داستان را پشت سر هم مطالعه کنید، کاملاً به نظرتان برسد که داستان جدید در واقع بخشی از داستان قبلی است که دارد ادامه پیدا می‌کند و با همان گفتار و لحن ادامه دارد. 🔸در این داستان، واتسون نقشی بیش از یک راوی ایفا می‌کند و عملاً بخشی از داستان را پیش می‌برد و در چندین مورد جان نجات می‌دهد. این تاکیدی است بر این مسئله که واتسون، به گفته خود، تنها یک وقایع‌نگار و شرح‌حال‌نویس برای هلمز نیست، بلکه یک همکار بسیار کاری و یک دستیار کاملاً قابل اعتماد است. (مشابه داستان‌های مجموعه پرونده‌های شرلوکز که در آن‌ها واتسون نقش کلیدی دارد و بخش‌های میانی داستان و اجرای نقشه‌ها را با راهنمایی‌های هلمز پیش می‌برد). ibna.ir/x6HTX @ibna_official

🔰گفت‌وگوی ایبنا با «داوود شادلو» نویسنده کتاب «تاریخ تاریخ فرش»؛ مرجعیت ایران در مطالعات فرش، نیازمند بازگشت به پژوهش است 🔸شادلو گفت: جلد نخست کتاب «تاریخِ تاریخ فرش» به بازه زمانی ۱۸۴۰ تا ۱۹۲۶ میلادی می‌پردازد؛ دوره‌ای بنیادین که بسیاری از مفاهیم، دسته‌بندی‌ها، روش‌های مطالعه و حتی پرسش‌هایی که هنوز در پژوهش‌های فرش دستباف مطرح‌ هستند، ریشه در آن دارند. گردآوری داده‌های این جلد نزدیک به هشت سال به درازا انجامید و نگارش آن نیز حدود سه سال کار مستمر نیاز داشت. 🔸️هنگامی که از فرش‌شناسی سخن می‌گوییم، منظور دانشی میان‌رشته‌ای است که به هنر، تاریخ، فن، جغرافیا، فرهنگ، جامعه تولید و اقتصاد فرش‌های شرقی می‌پردازد. همچنین مقصود از «تاریخِ تاریخ فرش»، مطالعه سیر تحول دانش، روش‌ها، نظریه‌ها و روایت‌هایی است که در دوره‌های گوناگون برای شناخت، دسته‌بندی، تفسیر و ارزش‌گذاری فرش در جهان پدید آمده‌اند. به گمانم تعریف این دو اصطلاح می‌تواند برای خوانندگان روشنگر باشد. 🔸فرش‌شناسی دانشی نسبتاً نوپاست؛ نه فقط در ایران، بلکه در سطح جهان. از این رو هنوز برای داوری نهایی درباره بسیاری از مسائل این حوزه زود است و باید منتظر گسترش پژوهش‌ها و انتشارات تازه ماند. به طور کلی، مطالعات مربوط به هنرهای شرقی -و نه فقط هنر ایران یا فرش- در مقایسه با بسیاری از شاخه‌های تاریخ هنر غرب، پیشینه‌ای کوتاه‌تر و ادبیاتی محدودتر دارند. این ایستار دلایلی گوناگون دارد؛ از جمله دشواری دسترسی به منابع، پراکندگی آثار، محدودیت اسناد تاریخی و توجه دیرهنگام نهادهای دانشگاهی و پژوهشی به این حوزه. از همین رو هنوز زمینه‌های فراوانی برای پژوهش‌های تازه در مطالعات فرش و تاریخ فرش‌شناسی وجود دارد. 🔸بخشی مهم از مخاطبان مطالعات فرش را پژوهشگران، مجموعه‌داران، موزه‌ها، دانشجویان و علاقه‌مندان تخصصی تشکیل می‌دهند. از این منظر، محدود بودن دامنه مخاطبان لزوماً نشانه ضعف یا کم‌اهمیت بودن این حوزه نیست، بلکه تا حدی از ماهیت تخصصی موضوع ناشی می‌شود. از این رو مترجمان و ناشران هم ناچارند به سبب مخاطب کمتر گزیده کار کنند. با این همه، هرچه کیفیت پژوهش‌ها افزایش یابد و ارتباط آن‌ها با جامعه علمی بین‌المللی گسترده‌تر شود، امکان دیده شدن و اثرگذاری آن‌ها نیز بیشتر خواهد شد. 🔸در ایران پس از انقلاب، توجه سیاست‌گذاران بیشتر معطوف به جنبه‌های اقتصادی و تجاری فرش دستباف بود. در آن سال‌ها این تصور وجود داشت که می‌توان بدون سرمایه‌گذاری گسترده در معرفی ابعاد هنری و فرهنگی فرش، جایگاه آن را در بازارهای جهانی حفظ کرد. در نتیجه، حمایت از برخی فعالیت‌های پژوهشی، نمایشگاهی و بین‌المللی که پیش‌تر با مشارکت فرش‌پژوهان برجسته جهان انجام می‌شد، کاهش یافت. حال آنکه همین پژوهشگران و نهادهای علمی نقشی مهم در معرفی فرش ایرانی و شکل‌دهی به افکار عمومی و تخصصی جهان داشتند. ibna.ir/x6HVx @ibna_official

🔰نیلوفر نیک‌بنیاد به‌مناسبت روز ادبیات کودک‌ونوجوان عنوان کرد: ضعف جدی ادبیات کودک‌ونوجوان در آثار فانتزی و علمی‌تخیلی تألیفی 🔸نیلوفر نیک‌بنیاد گفت: تا زمانی که رسانه‌ی معرفی کتاب کودک و نوجوان محدود به نشریات مکتوب بود، اوضاع فرق می‌کرد. هرچند آن زمان هم بعضی کتاب‌ها بیشتر دیده می‌شدند، اما امروزه رسانه‌های مجازی می‌توانند به‌طور کامل مسیر دیده شدن یا نشدن یک کتاب، یک نویسنده یا یک ناشر را عوض کنند. این موضوع از طرفی خوب است و از طرفی بد. 🔸️خواندن کتاب‌های ترجمه‌شده این امکان را به خواننده می‌دهد که زندگی در دنیای دیگری را تجربه کند؛ دنیایی که شاید امکان سفر به آن در واقعیت برایش ممکن نباشد. اما مسئله اینجاست که در حال حاضر، به دلایل مختلف مثل ارزان‌تر تمام شدن چاپ کتاب ترجمه، شاید جذاب‌تر بودن موضوعات، رعایت نکردن کپی‌رایت و... تعداد آثار ترجمه بسیار بیشتر از تألیف است و تعادلی وجود ندارد. فکر می‌کنم ترازوی این موضوع در اختیار صنعت نشر است و نویسنده دخل‌وتصرف چندانی در برقراری تعادل برای آن ندارد. 🔸هر کس در جایگاه خودش دسترسی کودکان و نوجوانان به کتاب را تسهیل کند؛ مثلاً خانواده با تهیه کتاب، ناشران با تولید کتاب‌های ارزشمند، مدارس با تجهیز کتابخانه‌هایشان و... ibna.ir/x6HSS @ibna_official

🔰در هشتادمین سال انتشار «شازده کوچولو» در فرانسه؛ زوایای تازه‌ای از زندگی خالق «شازده کوچولو» در نمایشگاهی در هنگ‌کنگ 🔸همزمان با هشتادمین سال انتشار رمان ماندگار «شازده کوچولو» در فرانسه، نمایشگاهی در هنگ‌کنگ با همکاری «انجمن آلیانس فرانسز هنگ‌کنگ» و دانشگاه هنگ‌کنگ برپا شده است که با نمایش اسناد، نامه‌ها، عکس‌ها و آثار کمتر دیده‌شده، نگاهی تازه به زندگی و میراث ادبی آنتوان دو سنت‌اگزوپری، نویسنده، شاعر، روزنامه‌نگار و خلبان فرانسوی، ارائه می‌دهد. 🔸نمایشگاهی که به مناسبت هشتادمین سال انتشار «شازده کوچولو» در هنگ‌کنگ برپا شده، تلاش دارد زوایای کمتر شناخته‌شده‌ای از زندگی و آثار آنتوان دو سنت‌اگزوپری را به مخاطبان معرفی کند؛ نویسنده‌ای که یکی از ماندگارترین آثار ادبیات جهان را خلق کرده است. 🔸این نمایشگاه در چهار بخش موضوعی، زندگی کوتاه اما پرفرازونشیب سنت‌اگزوپری را مرور می‌کند؛ زندگی‌ای که به اندازه داستان مشهورش سرشار از ماجراجویی بود. ibna.ir/x6HSY @ibna_official

🔰جنجال رسانه ای جدید ترامپ؛ کتابخانه‌ای با کتاب‌های قلابی در هواپیمای ۴۰۰میلیون دلاری ترامپ 🔸نخستین پرواز هواپیمای جدید دونالد ترامپ که به‌عنوان هدیه‌ای ۴۰۰ میلیون دلاری از سوی قطر در اختیار او قرار گرفته است، به جای جلب توجه به امکانات لوکس آن، به دلیل انتشار تصاویری از قفسه‌ای پر از کتاب‌های تزئینی و غیرواقعی خبرساز شد. 🔸کاربران شبکه‌های اجتماعی با انتشار تصاویر و پیام‌های طنز، قفسه کتاب‌های تزئینی را به سخره گرفتند. برخی نوشتند این کتابخانه بیش از آنکه برای مطالعه طراحی شده باشد، بخشی از دکوراسیون است و برخی دیگر نیز آن را کنایه‌ای به «بی‌محتوا بودن» دولت ترامپ دانستند. این تصاویر در مدت کوتاهی به‌طور گسترده در شبکه‌های اجتماعی بازنشر شد و به یکی از موضوعات داغ فضای مجازی تبدیل شد. ibna.ir/x6HRT @ibna_official

🔰از مجموعه «قصه فرماندهان»؛ حس شناور بودن روی جملاتی آهنگین در تکاپوی پروانه شدن 🔸قصه فرماندهان نشان داده در تلاش است تا راوی قصه مردم ایران در دوران جنگ تحمیلی باشد. قصه اقوام، شهرها و روستاهایی که هرکدام فرمانده شجاعی را در دامان پر مهر خود پرورانده و آماده رزم کرده‌اند. 🔸️«قصه فرماندهان»، مجموعه‌ایست که بیش از ۲۷ سال در زمینه خلق و انتشار آثار داستانی دفاع مقدس فعالیت دارد. آثاری که زندگی و حماسه‌های فرماندهان دفاع مقدس را از ابعاد و زاویه‌های مختلف، به تصویر کشیده‌ است. از کودکی، خانواده و نوجوانی تا دوران جنگ و فعالیت‌های نظامی. البته، تمرکز نگاه داستان‌ها روی نقش‌ها و حماسه‌هایی است که فرماندهان در میادین نبرد آفریدند. 🔸️نویسندگان و دست اندرکاران«قصه فرماندهان»، خصوصا در سال‌های اخیر نشان داده‌اند که قصدشان تکرار راه‌های رفته و رونوشت از تجربیات گذشته نیست. این‌که صرفا به صورت کلیشه و تکراری، به روی یک فرمانده متمرکز شوی و ده الی پانزده برداشت از زندگی او را در قالبی از پیش آماده، ریخته‌گری کنی. بلکه «قصه فرماندهان» نشان داده در تلاش است تا راوی قصه مردم ایران در دوران جنگ تحمیلی باشد. قصه اقوام، شهرها و روستاهایی که هرکدام فرمانده شجاعی را در دامان پر مهر خود پرورانده و آماده رزم کرده‌اند. 🔸کتاب‌های «قصه فرماندهان» جلوه های متنوعی از حیات اجتماعی و رسوم مردم سراسر ایران را در بازه زندگی فرماندهان شهید، به خواننده نشان می‌دهند. در راستای نیل به این هدف، نگارش بسیاری از آثار، به نویسندگان بومی از سراسر کشور سپرده می‌شوند. 🔸«رسم پروانه شدن»، که دریچه‌ای است به زندگی و حماسه‌های شهید چراغچی، دوازده فصل دارد و عناوین دوازده گانه آن به شرح ذیل هستند: پروانه شدن، نمایش خیابانی، تهمینه و رستم، تقدیم به همراه و همرزمم، نام اعظم خدا، افطاری، یک نامه کم بود،در پناه فرمانده، امداد غیبی، مادون قرمز، شکست موفقیت‌آمیز و فصل دوازدهم که ادامه شکست موفقیت‌آمیز نام دارد. 🔸کتاب عنوان جذاب و دلنشینی دارد؛ گویی مراحل رشد و نمو پروانه، به زندگی شهید گره خورده است. داستان‌‌ها هم با قلم روان و ساده و خوش‌آهنگی نگارش شده‌اند. حس شناور بودن فکر روی جملاتی آهنگین، خوانش داستان‌ها را آسان و لذت‌بخش می‌کند. این ویژگی و تفاوت، خاص قلم کاتبی است ibna.ir/x6HVC @ibna_official

🔰داستان کوتاه دیده‌نشده؛ داستان گمشده ایدیت وارتون پس از یک قرن منتشر شد 🔸پژوهشگران در میان دست‌نوشته‌های ایدیت وارتون داستانی پیدا کرده‌اند که بیش از یک قرن منتشر نشده بود. این اثر اکنون با عنوان «مردانی که جهان را نجات دادند» در مجله ادبی «استرند» منتشر شده است. 🔸شخصیت محوری داستان پرستار جوان آمریکایی، «میلی آردن»، است. او در میان ساکنان قصر زندگی می‌کند و با تردید و اضطراب بازگشت سریع آنان به زندگی مرفه پیش از جنگ را تماشا می‌کند؛ در حالی که خود هنوز با خاطره زخمی‌ها و صحنه‌های تلخ جنگ درگیر است. 🔸پژوهشگران معتقدند این شخصیت تا اندازه‌ای بازتاب تجربه‌های خود وارتون است. این نویسنده در جریان جنگ جهانی اول در بیمارستان‌های صحرایی فعالیت داشت و در راه‌اندازی مراکز درمانی برای زنان و کودکان آسیب‌دیده مشارکت کرد. بخشی از مشاهدات او بعدها در مجموعه مقالات "فرانسه در حال نبرد" (Fighting France) منتشر شد. ibna.ir/x6HxK @ibna_official

🔰کتابخانه‌ای با ساختار ضدسیستم؛ از شکسپیر ۸ میلیون دلاری تا دست‌خط موسیقیدان مشهور 🔸دیوید والش، بنیان‌گذار موزه مونا در هوبارت، با افتتاح «فرونتستریون» (Phrontisterion) با بودجه‌ای ۱۰۰ میلیون دلاری، تعریفی تازه از فضای کتابخانه ارائه داده است؛ جایی که نظم الفبایی معنا ندارد و کنجکاوی حرف اول را می‌زند. 🔸آنچه «فرونتیستریون» را از هر کتابخانه دیگری متمایز می‌کند، ساختار ضدسیستم آن است. در اینجا خبری از برچسب‌های طبقه‌بندی یا سیستم سنتی «دیویی» نیست. والش که این سیستم را بیش از حد اروپامحور و محدود می‌داند، قانونی عجیب وضع کرده است: کتاب‌ها را هر جا که دوست دارید بگذارید! برای یافتن عناوین، از اپلیکیشن هوشمند «The O» استفاده می‌شود که با استفاده از دوربین‌های پیشرفته و اسکن لحظه‌ای عطف کتاب‌ها، جای دقیق هر جلد را به بازدیدکننده نشان می‌دهد. ibna.ir/x6HH9 @ibna_official

🔰رئیس پژوهشگاه مطالعات تقریبی در گفت‌وگو با ایبنا؛ پیامبر اسلام(ص) محور وحدت و اتحاد در جهان اسلام است 🔸به‌گفته راشدی‌نیا: «از موضوعاتی که در دوره اخیر مورد توجه قرار گرفته، جریان‌شناسی دینی و مذهبی کشورهای اسلامی است. در این زمینه، تاکنون جریان‌شناسی مذهبی کشورهای ترکیه، پاکستان، آذربایجان، تونس، سوریه، عراق، افغانستان و بحرین منتشر شده است». 🔸️ امام شهید، تقریب و وحدت جهان اسلام را مقدمه تشکیل تمدن نوین اسلامی می‌دانستند و در واقع، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی را مقدمه‌ساز تمدن نوین اسلامی معرفی کردند، لذا بخشی از پژوهش‌های ما به این موضوع اختصاص یافته است. 🔸️ «یکی از حوزه‌هایی هم که به توصیه امام شهید مورد توجه قرار گرفته، تجمیع و احیای آثار بزرگان تقریب است که از آن میان، مجموعه آثار آیت‌الله تسخیری در ۱۲ جلد منتشر شده و مجموعه آثار آیت‌الله واعظ‌زاده خراسانی در حال انتشار است که حدود ۱۰ جلد خواهد بود». ibna.ir/x6HV7 @ibna_official

🔰طرح پرسشی که جواب مشخصی ندارد؛ کدام ترجمه‌های به‌آذین خواندنی‌ترند؟ 🔸م.ا. به‌آذین با فرارفتن از مرزهای واژگان، ترجمه را به پلی میان آرمان‌های جهانی و رنج‌های ملی تبدیل کرد. او با بازآفرینی شاهکارهای کلاسیک، ذائقه‌ی ادبی ایرانیان را ارتقا داد و ضمن پیوند زدن هنر به تعهد اجتماعی، نام خود را به عنوان معمار آگاهی‌بخش فرهنگ معاصر ایران جاودانه ساخت. 🔸او با تسلط بی‌نظیر بر زبان فرانسه و روان‌شناسی متون، نشان داد که نثر فارسی می‌تواند پیچیده‌ترین لایه‌های درونی شخصیت‌های اروپایی را با تمام ظرافت‌های آن بازتاب دهد. نوآوری اصلی او در مفهوم «شفافیت عمیق» بود. او معتقد بود مترجم باید «ناپدید» باشد؛ نه آن‌قدر که از متن دور شود، بلکه آن‌قدر که صدای نویسنده‌ی اصلی به وضوح در نثر فارسی شنیده شود. این سبک، انقلابی در فن ترجمه ایجاد کرد. پیش از او، مترجمان اغلب خود را پیش متن نشان می‌دادند، اما به‌آذین راه را برای متون بعدی هموار کرد تا خواننده مستقیماً با ذهنیت نویسنده درگیر شود. جامعه‌شناسان فرهنگی معتقدند که ترجمه‌های به‌آذین، به‌ویژه آثار بالزاک و شولوخف، در شکل‌گیری «هویت روشنفکری دهه‌ی ۴۰ و ۵۰» نقش محوری داشتند. او با ترجمه‌ی این آثار، مفاهیمی مانند «عدالت اجتماعی»، «آزادی از استعمار» و «هویت ملی» را در بافتاری داستانی و جذاب به ذهنیت ایرانی تزریق کرد. جامعه‌ی آن زمان که با ستم‌های داخلی روبرو بود، با دیدن ستم‌ها در روسیه یا فرانسه (در آثار بالزاک)، قادر شد ستم‌های داخلی خود را نیز بازخوانی کند. ibna.ir/x6Hgv @ibna_official

🔰شعر، پلی میان کودکان اوکایاما و جهان؛ پروژه ادبی یونسکو روایت‌های کودکانه را به اودسا رساند 🔸دفتر «اودسا، شهر ادبیات یونسکو» در تازه‌ترین برنامه خود برای معرفی تجربه‌های ادبی شهرهای عضو این شبکه جهانی، به سراغ اوکایامای ژاپن رفته است؛ شهری که در آن ادبیات تنها یک هنر نیست، بلکه ابزاری برای شنیدن صداهای خاموش، التیام زخم‌های پنهان و گشودن راهی برای بیان جهان درونی کودکان به شمار می‌رود. 🔸کودکان ساکن این مرکز، به دلیل شرایط دشوار خانوادگی امکان زندگی در کنار خانواده‌های خود را ندارند. در چنین فضایی، خواندن داستان و نوشتن شعر به ابزاری برای بیان احساسات، کشف هویت فردی و بازآفرینی جهان درونی آنها تبدیل شده است. هدف این برنامه آموزش قواعد شعر یا پرورش شاعران حرفه‌ای نیست؛ بلکه فراهم کردن فضایی امن برای یافتن کلمات و تبدیل آنها به پلی میان کودک و جهان پیرامون اوست. ibna.ir/x6HtV @ibna_official

🔰محمود آموزگار در گفت‌وگو با ایبنا تاکید کرد؛ منفعت‌طلبی؛ مسئله قراردادهای نشر 🔸محمود آموزگار، حقوق‌دان و مدیرمسئول انتشارات «کتاب‌آمه» معتقد است، نگاه غالب در نظام حقوقی ایران تا حدی یک‌جانبه است؛ یعنی هر شخصی ابتدا به دنبال حفظ منافع خود است. 🔸مدیر انتشارات کتاب‌آمه، می‌گوید: اگر پرونده‌های موجود در محاکم را بررسی کنیم، خواهیم دید بخش قابل توجهی از دعاوی حقوقی، ریشه در نقص‌های اولیه هنگام تنظیم قرارداد دارد. بسیاری از اختلافاتی که امروز در دادگاه‌ها مطرح می‌شود، ناشی از آن است که طرفین در زمان انعقاد قرارداد، همه جوانب توافق خود را پیش‌بینی نکرده‌اند. قراردادهای نشر نیز از این قاعده مستثنا نیستند و بسیاری از اختلافات میان ناشر و مؤلف، نتیجه همین کاستی‌ها در تنظیم قرارداد است. 🔸 گاهی در قرارداد قید می‌شود که حق‌التألیف پس از فروش کتاب پرداخت خواهد شد. در ظاهر، این شرط ساده به‌نظر می‌رسد، اما در عمل می‌تواند مشکلات زیادی ایجاد کند. ممکن است مؤلف برای دریافت حق‌التألیف خود مراجعه کند، اما ناشر بگوید هنوز تعدادی از نسخه‌های کتاب در انبار باقی مانده است. این وضعیت می‌تواند بارها و بارها تکرار شود و عملاً پرداخت حق‌التألیف را به تعویق اندازد. 🔸نحوه تفسیر برخی مواد قانونی می‌تواند در روند رسیدگی به پرونده‌ها تأثیرگذار باشد. در همین قانون، موادی وجود دارد که در عمل ابهام‌هایی ایجاد کرده است. برای نمونه، مواد ۱۷ و ۲۱ درباره ثبت آثار، بیشتر ناظر بر تشریفات اداری ثبت هستند و وارد بررسی ماهیت خلاقانه اثر نمی‌شوند. با این حال، در برخی پرونده‌ها گزارش‌های اداری که نظر کارشناسی تلقی می‌شوند مبنای تصمیم مراجع قضایی قرار گرفته و آرایی صادر شده که به اعتقاد من، محل تأمل است. برای مثال، ممکن است فردی عنوانی را برای اثر خود ثبت کند و شخص دیگری بعدها عنوانی بسیار نزدیک به آن انتخاب کند. ibna.ir/x6HQN @ibna_official