🔰تأملی در مفهوم رنج با نگاه به کتابی از «ماریان پارتینگتون»؛
حقیقت در جهان میدرخشد
ساعات وبگردی را مدیریت کنید. اخبار را خاموش کنید
🔸به نوشته مارک ورنون «روش مناسب برای رویارویی با درد فهم معنای ژرفای آن است. فاجعه دردآور است چرا که عشق وجود دارد. غم و ترس یادآور حقیقت حیات روح انسان است. تاریکی فراگیر سبب تأکید بر منبع نور است. جسد آویزان بر روی صلیب به ما میگوید: حقیقت در جهان میدرخشد، حتی اگر جهان از درک آن عاجز باشد و یا حتی آن را طلب نکند.»
🔸ماریان در این کتاب تجربیات ژرف خود از درماندگی و تغییری را که در طی سالهای طولانی بیاطلاعی از سرنوشت خواهرش متحمل شده بود و همچنین مسیری را توصیف میکند که پس از آشکار شدن حقیقت طی کرده بود. خشم. غم. رخوت. میل به کشتار. بیحسی. عذاب. عشق. آنچه او "سکوت یخزده" مینامد به تدریج به "سکوت درخشان" تبدیل میشود. ناپدید شدن معنایی پیدا میکند که با گذشت زمان - مدتی طولانی - ماریان را کاملاً متحول میکند.
🔸بخش مهمی از این تغییر با مواجهه با رنج بوقوع پیوست - رنج او و آنچه تصور میکرد بر لوسی گذشته است. او میگوید: "انکار بخش مهمی از نجات است، اما در مقام یک موضع قطعی، تلاشی برای اجتناب، بیاهمیت جلوه دادن و نفی یا به تأخیر انداختن درد فرآیند درمان است. انکار میتواند منجر به روندهایی مرگبار و سرکوبگر شود... قدرت منحرف کنندهای دارد که میتواند نشاط را سرکوب و گاهی از بین ببرد."
ibna.ir/x6HX2
@ibna_official
🔰زنگ خطر تغییر هویت کتابفروشیهای شهرکرد به صدا درآمد؛
تلاش کتابفروشیها برای بقا در بام ایران
🔸شرایط اقتصادی ویژهای که اکنون در کشور حکمفرماست، کتابفروشیها را هم تحت تاثیر قرار داده به نحوی که این مراکز برای بقا، به سمت تغییر هویت گام برداشتهاند. بسیاری از کتابفروشیهای شهرکرد برای اینکه خرج و دخلشان نزدیک بههم شود، به فروش نوشتافزار روی آوردهاند و این یعنی زنگ خطر تغییر هویت کتابفروشیها در بام ایران به صدا درآمده است.
🔸در دهههای گذشته، شور و اشتیاق برای خرید تازههای نشر بسیار بالا بود، اما امروز کاهش سرانه مطالعه از یک سو و هجوم محتواهای سطحی در فضای مجازی از سوی دیگر، عطش خواندن را کم کرده است. همچنین رقابت نابرابر پلتفرمهای آنلاین با تخفیفهای نامتعارف، رمق را از کتابفروشیهای سنتی و فیزیکی گرفته است.
🔸در سالهای دور، تیراژ چند هزار نسخهای برای یک اثر عادی بود، اما اکنون شاهد انتشار آثاری با تیراژهای نگرانکننده ۲۰۰ تا ۳۰۰ نسخهای هستیم. این یعنی ما با یک بحران جدی در تولید و مصرف محتوای مکتوب مواجهیم.
ibna.ir/x6Hcb
@ibna_official
🔰یکصدویکمین شماره ماهنامه «اندیشه پویا» منتشر شد؛
از آیزایا برلین تا عبدالکریم سروش
🔸گفتوگوی ویژه این شماره از اندیشه پویا به عبدالکریم سروش اختصاص یافته است.
🔸«رودررو» گفتوگوی ماه رضا خجستهرحیمی سردبیر با عبدالکریم سروش است. این گفتوگو که شرح زندگی فکری سروش است، در ۱۰ فصل تدوین شده: «توسط کمال خرازی جذب انجمن حجتیه شدم»، «به مجاهدین گفتم همهکس نباید اسلحه بهدست گیرند»، «حدادعادل، نام و عنوان عبدالکریم سروش را پیشنهاد کرد»، «با افشا کن افشا کن هیچ سرسازگاری نداشتم»، «امضای من پای هیچکدام از اخراجها نیست»، «هیچوقت ایدئولوگ نظام نبودم»، «منتقد ایدئولوژی چپ بودهام و اکنون هم هستم»، «به مکتب پوپر نزدیک بودهام ولی دربست پوپری نشدم»، «از شانزدهسالگی بالای همه کتابهایم مینوشتم مرگ» و «پیوندم با ایران با هیچ اسیدی ذوبشدنی نیست».
🔸سردبیر اندیشه پویا معتقد است «ایران فقط ایران دلواپسان تحریم نیست، ایران دلواپسان جنگ و تحریم و نومیدان نسبت به آینده نیز هست».
🔸نقدها و نظرهای ماه خود را به گفتوگو با ولی نصر مولف «بر لبه تنهایی» اختصاص داده است. نصر در این کتاب که بههمت وحید عابدینی و فاطمهسادات موسویکریمی ترجمه شده، میاندیشد «در جنگ اخیر، موضعگیری منطقه در مقابل ایران نشان داد ایران همانقدر تنهاست که در دهه چهل شمسی به ایران فشار میآوردند و از هر نوع نقشآفرینی ایران در جهان عرب ممانعت میکردند. تنهایی استراتژیک ایران یک واقعیت است. در خاورمیانه هیچ کشور دیگری وجود ندارد که از نظر زبان و فرهنگ و مذهب با ما یکی باشد». نصر در این گفتوگو بر آن است که «این جنگ از هر نظر جنگ بزرگی بود. از نظر سمبولیک، ایران به نبرد با بزرگترین ابرقدرت جهان پرداخت و در معرض آزمون بقا قرار گرفت. حتی در طول این جنگ، گزینه تجزیه ایران روی میز بود. سمبولیسم این جنگ، اینکه ایران توانست خودش را حفظ کند واقعاً تاریخی و حماسی است».
ibna.ir/x6HWV
@ibna_official
🔰یادداشت؛
از سکوت کاغذ تا هیاهوی دیجیتال
🔸کتابهای تعاملی مبتنی بر واقعیت افزوده و واقعیت مجازی، نه برای جایگزینی ادبیات، بلکه برای افزودن لایههای تازهای از درک و تجربه به متن پا به عرصه گذاشتهاند.
🔸تصور کنید دانشآموزی در حال مطالعه رمانی تاریخی درباره تهران قدیم است؛ با اسکن کردن یک صفحه توسط گوشی هوشمند، ناگهان صدای ارابهچیان و تصاویر آرشیوی میدان توپخانه زنده میشوند. یا دانشجویی که کتاب آناتومی میخواند و با استفاده از واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR)، ساختار سهبعدی قلب انسان را دقیقاً همانطور که در متن توصیف شده، در فضای اتاق خود میبیند و میچرخاند. این یعنی تبدیل «اطلاعات انتزاعی» به «تجربه ملموس».
🔸کتابهای تعاملی این فرصت را به نسل Z میدهند که قهرمان داستان باشند. در برخی رمانهای مدرن دیجیتال، خواننده میتواند پایان داستان را انتخاب کند یا وارد ذهن شخصیتها شود و افکار پنهان آنها را بشنود. این سطح از درگیری چیزی است که رسانههای سنتی به سختی میتوانند ارائه دهند.
ibna.ir/x6HWp
@ibna_official
🔰یادداشتی برای کتاب «قره باغ، باغی بزرگ»؛
قرهباغ دیگر میدان نبرد نیست
🔸کتاب «قره باغ، باغی بزرگ» روایتی است از سفر به آذربایجان، از یک آذری زبان ایرانی. «حامد خسروشاهی» در سفرنامهاش، سفری دیگر به ما هدیه میدهد و سعی میکند سفری کند به عمق آنچه در ورای تیترها پنهان مانده است. سفری که در آن، قرهباغ دیگر میدان نبرد نیست؛ باغی است با لایههای متعدد تاریخ، فرهنگ، موسیقی و زندگی.
🔸️کتاب «قره باغ، باغی بزرگ» روایتی است از سفر به آذربایجان، از یک آذری زبان ایرانی. «حامد خسروشاهی» در سفرنامهاش، سفری دیگر به ما هدیه میدهد و سعی میکند سفری کند به عمق آنچه در ورای تیترها پنهان مانده است. سفری که در آن، قرهباغ دیگر میدان نبرد نیست؛ باغی است با لایههای متعدد تاریخ، فرهنگ، موسیقی و زندگی.
🔸️کتاب با همراهی خواننده از تبریز آغاز میشود و مسیر اردبیل را از پایانه مرزی بیله سوار تا باکو طی میکند. آنچه در این مسیر رخ میدهد، یک گزارش خشک سیاسی یا یک مقالۀ تخصصی دربارۀ قفقاز نیست. این کتاب، از دل خیابانهای باکو، گفتوگوهای کوتاه با مردم، موزهها، زیارتگاههای قدیمی و حتی طعم غذاها شکل گرفته است.
🔸شاید مهمترین دستاورد این کتاب، تلاش برای شکستن کلیشههاست. ما معمولاً همسایۀ شمالیمان را از خلال تحلیلهای امنیتی و اخبار کوتاه میشناسیم. خسروشاهی اما در «قرهباغ، باغی بزرگ» تلاش میکند این فاصلۀ شناختی را پر کند. او به ما نشان میدهد که با وجود همسایگی جغرافیایی و اشتراکات تاریخی و زبانی، چقدر از زیست روزمرۀ مردم آذربایجان بیخبریم.
🔸یکی از نقدهای جدی به ساحت مفهومی کتاب نیز، سعی خفیف نویسنده در کمرنگ جلوه دادن نقش و تاثیر رژیم منحوس صهیونیستی در حکومت جمهوری آذربایجان است. گرچه اشارههایی به حضور رژیم در آذربایجان میشود اما انگار تلاشی عمدی برای نادیده گرفتن اثرات مخرب و سراسر مضرّ آن در آذربایجان و در بغل گوش کشورمان دیده میشود که به نوعی تطهیر حکومت الهام علی اف به حساب میآید و دلیل آن را نمیدانیم.
ibna.ir/x6HKL
@ibna_official
🔰صالحی در اختتامیه نخستین دوره جایزه جهانی شعر امام شهید؛
رهبر شهید انقلاب را بدون شعر ناتمام میدانستند
🔸وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تاکید بر نقش امام شهید در شکلدهی شعر انقلاب و مقاومت گفت: ایشان اعتقاد داشتند انقلاب بدون شعر ناتمام و ناقص است و از اول انقلاب از اوستا و اخوان خواستند برای انقلاب شعر بسرایند. اعتقاد داشتند انقلاب به دلیل ذات فرهنگی و هویت ایرانی خود اگر با شعر همراه نباشد ماندگاری ندارد و این تعلق ایشان به شعر چه قبل و چه بعد از رهبر شدنشان همواره بوده است.
🔸حداد عادل : شعرسرودن برای امام شهیدمان شعر سرودن برای نماد مجسم و روشن ارزشهای انسانی است، در تاریخ ادب فارسی شاعران مداح زیادی داشتهایم که مجیز سلاطین ستمگر را میگفتند ولی سکوت در برابر عظمت رهبری که تمام عمرش را برای خدمت به مردم و مبارزه با سلطه جهانی صرف کرده مذموم است؛ قهرمانی که جانش را بر سر ایمان و آرمانش نهاد و شعر را ترویج کرد. در دنیای امروز که رسانهها در خدمت دروغ هستند شعر باید آیینه دار حقیقت باشد و شعر در دست شاعر یک رسانه باشد. شعر رسانهای کمخرج است که نمیتوان تعریفش کرد ولی شاعر امروز میتواند با شعر جهان را برابر موج رسانههای دروغ پرداز آگاه کند. وی سخنانش را با شعری در وصف امام شهدمان به پایان رساند.
ibna.ir/x6HYc
@ibna_official
🔰مزیتهای صادراتی صنعت چاپ –۹
عربستان جای ایران را در چاپ گرفت
🔸حسین صادقیان، فعال حوزه چاپ، معتقد است، صنعت چاپ ایران در سالهای اخیر بخشی از بازارهای صادراتی خود را به کشورهایی مانند عربستان، ترکیه و چین واگذار کرده است.
🔸صادقیان با اشاره به افزایش توان رقبا در منطقه گفت: کشورهایی مانند عربستان و ترکیه در حوزه چاپ پیشرفتهای قابل توجهی داشتهاند و عربستان در سالهای اخیر به جایگزین مناسبی برای ایران تبدیل شده است.
🔸زمانی که نرخ ارز به دلیل سیاستهای دولت کنترل میشود اما قیمت کالاها افزایش بیشتری پیدا میکند، مزیت رقابتی صادرات از بین میرود. در چنین شرایطی، حتی در حوزه کالاهای لوکس چاپی مانند بستهبندی نیز امکان رقابت مؤثر وجود ندارد.
🔸اقتصاد کشور در سالهای گذشته از روند توسعه جهانی عقب مانده است، حتی اگر اقتصاد ایران سالانه هشت تا ۱۰ درصد رشد داشته باشد، طی یک دوره ۱۰ ساله میتوان به شرایط اقتصادی سال ۲۰۱۲ بازگشت.
🔸 صنعت چاپ نیز مانند سایر بخشهای اقتصادی کشور از این عقبماندگی تأثیر پذیرفته و بدون رشد اقتصادی پایدار، امکان تحول جدی در این صنعت وجود نخواهد داشت.
ibna.ir/x6Hyf
@ibna_official
🔰اولینهای داستاننویسی/ قم؛
اولین داستاننویس قم که بود؟
🔸 حسین ورجانی منتقد ادبی و مدرس ادبیات داستانی با اشاره به تاریخ ادبیات داستانی در قم از رضا رحیمی کاشانی به عنوان اولین داستاننویس قم یاد کرد و گفت: به علت عدم وجود جریان ادبیات داستانی در قم، او یک استثنا در آغاز ادبیات داستانی قم بوده است.
🔸قبل از انقلاب در اواخر سالهای منتهی به انقلاب یعنی سالهای ۵۷-۵۶ ظاهراً آقایی به نام رضا رحیمی کاشانی در قم بوده که ارتباطاتی با جمال میرصادقی داشته است. او داستان مینوشته و نقدهایی بر رمانهای معروف نوشته است که این نقدها در کتابی به نام «بدون مقدمه» جمع شده است. این اولین تلاشهای نویسندهای در قم در حوزه ادبیات داستانی مدرن است. او در سال ۶۸ در کانادا فوت کرده اما به لحاظ تاریخی اولین کسی که در قم به داستان پرداخته، اوست.
🔸رحیمی کاشانی در قم یک استثنا بود، چرا که در قم جریان داستاننویسی نداشتهایم. آن زمان البته در تهران یا شهرهای دیگری مانند اصفهان و شیراز داستاننویسی به معنای مدرن داشتهایم. بعد از او روند داستاننویسی ادامه پیدا نمیکند چرا که سال ۶۳-۶۲ از ایران مهاجرت میکند. این روند به لحاظ تاریخی است. یکی از دلایلی که جریان داستان نویسی در قم به تدریج تقویت پیدا کرده است، نزدیک بودن و ارتباط اهالی ادبیات داستانی قم با تهران بوده است.
🔸به گمانم امروز داستاننویسی قم در حد و اندازه شهرهای ایران و حتی بالاتر است و طی این سالها تلاشهای بسیاری انجام شده است. در قم داستان نویسان خوبی داریم اما چرا این جریان نتوانسته است همهگیر شود، هنوز برایم سال است. مثلاً بیایم در پارک جلسه داستانی بگذاریم و برای عموم مردم داستان بخوانیم این اتفاق نیفتاده. تیراژ مجلات و کتابهای داستان در قم بسیار محدود است.
ibna.ir/x6HmJ
@ibna_official
🔰گفتوگو با ساسان شکاری نویسنده «کانت وحقوق زبانبستهها»؛
فلسفه برای دفاع از حیوانات
پایمان را از زندگی حیوانات بیرون بکشیم
🔸بهگفته شکاری: «بهترین شکل از رابطۀ انسان با حیوان، این است که حیاتِ طبیعی-غریزیِ آنان را حفظ کنیم، حینِ وقوعِ معضلاتِ جسمانی نظیرِ شکستگی به دادِ آنها برسیم، و به هیچ عنوان از آنها کار نکشیم. خیرِ اعلی و صلحِ جاودان که کانت از آن سخن میگفت و آن را واپسین مرحله از تمدن قلمداد مینمود، بدون رهاییِ حیوانات از شرِ اسارتی که ما انسانها مسئولِ آن هستیم، نمیگویم بیارزش، اما ناقص است.».
🔸️حین خواندنِ بخشهایی از آثار کانت که به حیوانات ناانسان مربوط میشود، میتوان احساس نمود که او احتمالاً شکلی از کلافگی را تجربه میکرد. از یک سو دلسوزِ حیوانات بود، و از سوی دیگر نباید مبانیِ حسی را واردِ قانونِ اخلاق میکرد، چراکه باور داشت ورود هرگونه عنصر حسی به قانونِ اخلاق، آن را نابود خواهد ساخت و قانونِ اخلاق، باید کاملاً از عقل ناشی شود. به همین دلیل، نمیتوان او را متفکری انسانمحور نام نهاد، زیرا او عقل را نقطۀ کانونی قرار داده است و انسان را از آن جهت که دارای عقل است، خطاب قرار میدهد و لفظ عقلمحور برای انتساب به او مناسبتر است.
🔸کانت همچنین در فلسفۀ اخلاقِ مدنظرِ خویش، رتبهبندیهایی را بیان کرده است که در آنها نسبتهای خاصی میان انسان و حیوان دیده میشود. برای نمونه، او اشخاصی را که به نحوِ بیقیدوبند، از تمایلاتِ خویش پیروی میکنند یا از مخدرها و مسکرات استفاده میکنند، با حیوانات مقایسه مینماید؛ گاهی آنان را همردیفِ حیوانات معرفی میکند و گاهی نیز در مرتبهای پستتر از حیوانات و در برخی موارد پستتر از اشیا قرار میدهد. تمامیِ اینها از اینجا ناشی میشوند که او حیوانات را فاقدِ اختیار میداند و فاقدِ شرایطِ لازم برای امکانِ تجربۀ آزادی. هرچند اموری همچون همدلی را در حیوانات منکر نمیشود.
🔸️بهترین تمرین برای ساختنِ جهانی که همۀ موجودات را خرسند نماید، این است که ما میتوانیم به حیوانات زور بگوییم، اما از این زورگویی اجتناب به عمل آوریم، همگی، نه تنها عدۀ اندکی از ما؛ و به یاد داشته باشیم که این اجتناب از زورگویی، مادامیکه به روابطِ میانِ ما انسانها با یکدیگر تسری نیابد، تنها کوبیدنِ آب در هاون بوده است. چهبسا بدینترتیب با این تغییرِ نگرش و با این تمرین، جنگها کاهش یافته یا ریشهکن شوند. اکنون در نگاه عام و فراگیرِ ساکنانِ زمین و در نهادهای بینالمللی و قوانین کشورها، کشتارِ حیوانات، غیرقانونی و غیراخلاقی و غیرحقوقی تلقی نمیشود.
🔸خیرِ اعلی و صلحِ جاودان که کانت از آن سخن میگفت و آن را واپسین مرحله از تمدن قلمداد مینمود، بدون رهاییِ حیوانات از شرِ اسارتی که ما انسانها مسئولِ آن هستیم، نمیگویم بیارزش، اما ناقص است.
ibna.ir/x6HXY
@ibna_official
🔰بهزاد صدیقی در گفتوگو با ایبنا:
شخصیتهای غیرانسانی، پلی برای ارتباط بهتر با کودکان هستند
🔸بهزاد صدیقی گفت: از آنجایی که از نوشتن این پنج نمایشنامه تا مرحلهی چاپشان زمان زیادی گذشته و تا قبل از چاپ بارها بازنویسیشان کردهام، دیگر لازم به تغییری یا دوبارهنویسی آنها نمیبینم مگر آنکه بخواهم برای اجرا و کارگرانی انتخابشان کنم و تغییرات مورد نیاز و لازم را در حین تمرین برای دستیابی به ریتم بهتری انجام دهم.
🔸دارابودن وجه سرگرمکنندهگی اصل مهم نمایشنامهی کودک و نوجوان است ولی در دل این سرگرم کنندهگی، بیان مفاهیم آموزشی و تربیتی، آن هم به شیوهی غیر مستقیم از اهمیت زیادی برخوردار است. در واقع به نوعی اینها در آثار کودک و نوجوان لازم و ملزوم یکدیگرند. اما وجود دو ویژهگی مهم دیگر در نمایشنامههای کودک و نوجوان ضروری است، یکی داشتن قصهی جذاب با همهی عناصر مربوط به آنها و دیگری بهرهگیری از عنصر فانتزی و توجه لازم و کافی به آن. این دو عنصر آنقدر با اهمیت و قدرتمند هستند که تخیل مخاطب کودک را به حد زیادی گسترش میدهند و تأثیرات بسیار خوبی بر روی آنها میگذارند؛ به خصوص موضوعاتی که به زمان یا مکان و دورهی خاصی محدود نباشد. اینها زمینههایی را فراهم میکند تا مخاطب کودک ضمن تخیل بیشتر، شاخکهای حسیاش تحریک و تقویت شود تا در برخورد با این نوع آثار بیشتر بیندیشد و پرسشهای جدیدی را در ذهنش ایجاد کند.
🔸کمبود نمایشنامههای خوب و با کیفیت و دستمزد شایسته برای نویسندهگان نمایشنامههای کودک و نوجوان یکی از مشکلات مهم گروههای تئاتر کودک و نوجوان است. اساسن تولید کار باکیفیت در تئاتر و سینما، پرهزینه و گران است و گروههای نمایشی برای اینکه از پس هزینههای تولید برآیند، اولین کاری که میکنند بودجهی خیلی کم برای تولید نمایشنامه در نظر میگیرند یا حتا بودجهای در نظر نمیگیرند و به اقتباسهای خیلی ضعیف از داستانهای خارجی کودک و نوجوان روی میآورند. از طرفی آموزش سیستماتیک و برنامهریزیشده برای نمایشنامهنویسی کودک و نوجوان وجود ندارد؛ چون رشتهی تخصصی دانشگاهی در این عرصه وجود ندارد. برای همین مثل انجام کار پژوهشی، اغلب این نمایشنامهها با دغدغهها و علاقههای شخصی نویسندهگان آنها نوشته میشود.
🔸نوشتن در حوزهی ادبیات نمایشی کودک و نوجوان مثل هر کار خلاقهی هنری دیگر، تحمیلی و اجباری نیست و اگر از دوران کودکی و تحصیل در مدارس، خوراک فرهنگی هنری برای رشد شخصیت کودکان و نوجوانان فراهم شود و مسئولان فرهنگی در آموزش و پرورش و نهادهای مرتبط با کودک و نوجوان به نیازهای آنان توجه کنند، این علاقه در بزرگسالی همزمان با تحصیلات دورهی دبیرستان و دانشگاه به وجود میآید. اما نمایشنامهنویسان جوان و نسل جدید بر حسب دغدغهها و علایق فردی به ادبیات نمایشی کودک و نوجوان میبایستی با جدیت و پشتکار بیشتری در این عرصه کار کنند و از سختیها و مشکلات هراسی نداشته باشند و البته به کیفیت آثار خود توجه زیادی داشته باشند و معجزهی بازنویسیهای مکرر را از یاد نبرند. هر چهقدر نمایشنامهنویسان جوان ونسل امروز که برای تئاتر کودک و نوجوان مینویسند به این مسائل توجه کنند، طبعن به بهبود و ارتقای این نوع نمایشنامهنویسی و تئاتر کودک و نوجوان کمک میکنند و آثارشان تأثیرگذارتر خواهد بود.
ibna.ir/x6HXv
@ibna_official
🔰درباره «ستیز کیهانی در اساطیر ایرانی» اثر ابوالقاسم اسماعیلپور؛
انسان میخواهد دیو خشکسالی را از بین ببرد
تیشتر؛ ایزد بارانآور نماد آشکار ستیز کیهانی
🔸ابوالقاسم اسماعیلپور نوشت: انسان میخواهد دیو خشکسالی را از بین ببرد تا باران ببارد. آشکار است که ایرانیان برای کشاورزی و ادامه حیات به باران نیازمند بودند و نگاه آنها به اسطورهها، فقط از یک نظر نگاهی زیباییشناختی بوده است. اما اسطورهها را نباید تنها از منظر زیباییشناختی سنجید، بلکه عنصر معیشت و نیازهای مادی انسان در اسطورهها دخیلاند و ژرفساخت این اسطورهها را تشکیل میدهند.
🔸در این کتاب با جستارهایی در زمینه اسطوره و آیین روبهروییم. نخست موضوع ستیز کیهانی در اساطیر ایرانی به بحث گذاشته میشود که در شمار مضامین مهم اساطیر این سرزمین است. چالش بین دو نیروی متخاصم از روزگاران بسیار دور چند هزار ساله یعنی از دوره هندوایرانی در قالب اسوراها و دِواها در متون ودایی مطرح بوده است. در بینالنهرین نیز انکی، خدای خدایان و همتای زِئوس یونانی، با کینگو، غولِ نخستین کیهانی، نبرد میکند و او را شکست میدهد و از پوست تنش آسمان و از گوشت و استخوانش زمین را میآفریند. در ایرانویج، خاستگاه ایرانیان آریایی، نیروی خیر (در قالب اهورامزدا) همواره با نیروی شر (به پیکر اهریمن) در ستیزی درازآهنگ است و بنا به تاریخ اساطیری، شش هزار سال طول میکشد تا پیروزیِ فرجامین نصیب نیروی خیر شود و فرشگرد و نوسازی جهان که زمان سیطره خیر و نور است و انسان سرانجام مینویی و نورانی خواهد شد، آغاز شود.
🔸یکی از دلایل مهم شکلگیری ستیز کیهانی، تقابل انسان با ناملایمات طبیعی است. نیاز انسان به معیشت باعث خلق بسیاری از اسطورههای یک مجموعه اساطیری شده است. انسان خدای باران را نیایش میکرده، چون همواره در پی آب بوده و به عنصر حیاتی آب بسیار نیاز داشته است. بهراستی در سرزمینی نیمهکویری و نیمهخشک مانند ایران ایزدان و ایزدبانوان آب گونهگوناند. در رأس این خدایان تیشتر، ایزد باران آور است که خود نماد آشکار ستیز کیهانی است. بخشی از ستیز کیهانی تقابل تیشتر با دیو خشکسالی آپوش است. انسان میخواهد دیو خشکسالی را از بین ببرد تا باران ببارد. آشکار است که ایرانیان برای کشاورزی و ادامه حیات به باران نیازمند بودند و نگاه آنها به اسطورهها، فقط از یک نظر نگاهی زیباییشناختی بوده است. اما اسطورهها را نباید تنها از منظر زیباییشناختی سنجید، بلکه عنصر معیشت و نیازهای مادی انسان در اسطورهها دخیلاند و ژرفساخت این اسطورهها را تشکیل میدهند.
در ستیز یا همگونی با عوامل جوی زمینی و کشاورزی ایرانیان داستانها و اسطورههایی پدید آوردند که در پهنه اساطیر ایرانی بسیار غنیاند. گنجینه اساطیر ایران که با اساطیر ایلامی خوزستان بزرگ و کهن نیز پیوند خورده گنجینهای عظیم و چند هزار ساله است. اساطیر ایلامی ریشه هندوایرانی یا هندواروپایی ندارند اما در مجموعه اساطیر بومی ایران باستان میگنجند.
ibna.ir/x6HXz
@ibna_official
🔰بازخوانی کتاب «تا طلوع»، سندی از تکوین تئاتر ملی و سینمای ایران؛
از «رضا تفنگچی» تا «کمالالملک»، قصه یک عمر بازیگری جمشید مشایخی
🔸کتاب «تا طلوع» گفتوگوی خسرو شهریاری با جمشید مشایخی فراتر از یک گفتگوی بیوگرافیک با این بازیگر سینما و تئاتر، تاریخ زنده و پر فراز و نشیب هنرمندی است که از انضباط خشک دبیرستان نظام به آزادی تئاتر فرار کرد. این نوشته با بازخوانی این سند شفاهی ارزشمند، سیر تحول فکری و اخلاقی یکی از غولهای بازیگری ایران را در لایههایی از جغرافیا، وحشت آنتن زنده تلویزیون و تبلور هنر اصیل در تالار سنگلج مورد بررسی قرار میدهد.
🔸این سه تصویر درخشان، در واقع سه جنبه عمیق از اسارت، فقر آگاهی و بلای عظیم انسان بیپناه شرق را به نمایش میگذارند. کتاب «تا طلوع»، حاصل گفتگوی عمیق خسرو شهریاری با جمشید مشایخی که توسط انتشارات کاوشگر به چاپ رسید، فراتر از یک مصاحبه سنتی و بیوگرافیک، روایتی زنده و پرشور از زبان خود بازیگر است. این اثر، سایهروشنهای صحنه، نور، موسیقی و شور و غربت هنرمندی را بازخوانی میکند که زندگیاش با تولد تئاتر حرفهای و سینمای اصیل ایران پیوند خورده است. مشایخی در این کتاب، با صداقتی کمنظیر، از روزگار بیپناهی هنر و تلاش نسل خود برای شناختن آنچه به نام نمایش بر این سرزمین گذشته، سخن میگوید. این نوشته با بازخوانی این سند شفاهی ارزشمند، در پی آن است تا سیر تحول فکری و حرفهای مشایخی را در بستری از جغرافیا، سنت، مدرنیته و اخلاق هنری مورد مداقه قرار دهد.
🔸کتاب «تا طلوع» فراتر از خاطرهنگاریهای مرسوم هنرمندان، آینهای تمامنما از دوران شکلگیری و تثبیت هویت مدرن نمایش در ایران است. جمشید مشایخی در لابهلای این گفتگو، تئاتر و سینما را به عنوان رسالتی انسانی و کلاسی برای «مشق آدمیت» معرفی میکند. او و نسل طلایی دهه ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰، بار تئاتر ملی را در شرایطی به دوش کشیدند که صحنه از فقر امکانات فنی و متون اصیل ایرانی رنج میبرد، اما با تکیه بر انضباط، فروتنی و پیوند با زیست واقعی مردم، موفق شدند آثاری خلق کنند که هنوز پس از گذشت چندین دهه، معیارهای اصالت هنری به شمار میروند. بازخوانی این کتاب پس از سالها، دو نکته کلیدی را برای نسل امروز تئاتر و سینمای ایران یادآوری میکند، نخست، اهمیت «پشتوانه فرهنگی و بومی» در خلق کاراکترها، چرا که مشایخی معتقد بود یک بازیگر تنها زمانی میتواند روی صحنه بدرخشد که شخصیتها برای او صددرصد ملموس، مانیفست فرهنگ خودش و برآمده از روحیه جامعهاش باشند. نکته دوم، «سلوک و اخلاق هنری» است، تفکری که به بازیگر اجازه میدهد بدون تعصب، نقشهای کوتاه را به خاطر کلیت اثر بپذیرد، همواره خود را شاگرد استادان بزرگتر بداند و در اوج شهرت، فروتنی در برابر تماشاگر را از دست ندهد.
ibna.ir/x6HRK
@ibna_official