🔰محرم به روایت آیین و ادبیات/ کرمانشاه؛ تلاقی هنر و ایمان؛ روایت عاشورا در قلب تکیه‌های تاریخی کرمانشاه 🔸از روضه تصویری و روایت‌های کاشی‌کاری‌های تکیه معاون‌الملک که صحنه‌های کربلا را بر سنگ دیوارها حکایت می‌کنند تا درخشش معنوی و تماشاییِ آینه‌های تکیه «بیگلربیگی» که نور ارادت را در فضا می‌پراکند؛ محرم و صفر در کرمانشاه فراتر از یک ایام مذهبی به تبلور یک حماسه‌ فرهنگی بدل می‌شود. اینجا عزاداری تنها یک آیین نیست بلکه رقص باشکوه نور و تصویر در تلاقیِ پیچیده تاریخ، هنر و ایمان است. 🔸️در میان آثار تاریخی و مذهبی کرمانشاه تکیه بیگلربیگی و تکیه معاون‌الملک جایگاهی ممتاز دارند. این دو تکیه نه‌تنها از شاهکارهای معماری و هنر ایرانی به شمار می‌روند بلکه در طول تاریخ به‌عنوان پایگاه‌های مهم برگزاری مراسم عزاداری و نمایش ارادت مردم به امام حسین(ع) نقش داشته‌اند. تکیه بیگلربیگی با فضای سنتی و هویت آیینی خود و تکیه معاون‌الملک با کاشی‌کاری‌های منحصربه‌فرد و روایت‌های تصویری از واقعه کربلا هر یک نمادی از پیوند هنر، ایمان و تاریخ در فرهنگ عزاداری کرمانشاه هستند. 🔸️این استان به دلیل قرارگیری در مسیر کربلا و عتبات عالیات، پیوندی ناگسستنی با فرهنگ زیارت دارد، این پیوند جغرافیایی، عزاداری را در کرمانشاه به فراتر از یک سنت مذهبی ساده تبدیل کرده و آن را به نهادی برای حفظ هویت شیعی تبدیل کرده است. در این میان تکیه‌های «معاون‌الملک» و «بیگلربیگی» فراتر از ابنیه تاریخی، قلب تپنده عزاداری‌های شهر محسوب می‌شوند. ibna.ir/x6HFF @ibna_official

🔰روایت سلطان صاحبقران از زیارت حضرت سیدالشهدا(ع)؛ از برداشتن خاک تربت تا روایت بازسازی حرم امام حسین(ع) 🔸ناصرالدین‌شاه درباره گنبد حضرت امام حسین(ع) متذکر می‌شود که: «بنای گنبد متبرکه امام حسین علیه السلام اولاً از آل بویه بوده است بعد از خلافت عباسیان محقر و مخفف ساخته بودند، آقا محمد خان مرحوم از نو ساخته، بزرگ کردند، گنبد را طلا گرفتند، نقره ضریح از خاقان مغفور [فتحعلی شاه] است، طلای مناره‌ها که از نصف به بالاست، از زن خاقان مرحوم، از دختر مصطفی خان عمو، آینه را مردم به شراکت ساخته‌اند، نقره ضریح حضرت عباس از والده شاه مرحوم محمد شاه است. اما نقره‌اش بسیار نازک است که همه ریخته است.» 🔸️ناصرالدین ‌شاه هر از چند گاه سفرهایی در ایران یا کشورهای دیگر انجام می‌داد و نگارش یادداشت‌های روزانه و انتشار آن‌ها ازجمله عادات پسندیده وی بود. کتاب سفر ناصرالدین‌شاه به عتبات عالیات در سال ۱۲۸۷ قمری مربوط است. ناصرالدین شاه در این سفرنامه وقایع لحظه حرکت تا زمان بازگشت به تهران را به ترتیب روزانه نگاشته است. وی در طول این سفر از بسیاری شهرها و روستا ها عبور کرد و رباط کریم، ساوه، همدان، اسدآباد، کنگاور، کرمانشاهان، سرپل زهاب، قصر شیرین، بغداد، کاظمین، کربلا، نجف اشرف، کوفه، سامرا، بیستون، صحنه، تویسرکان، دستجرد، قم و حضرت عبدالعظیم برخی از نواحی مورد اشاره در این اثر هستند. این سفرنامه اولین بار در همان سال نگارش، به صورت چاپ سنگی و به خط نستعلیق میرزا رضا کلهر منتشر شد. این کتاب از سوی انتشارات کتابخانه سنائی در سال ۱۳۶۲ برای دومین بار به چاپ رسیده از نسخه چاپ سنگی مزبور استفاده شده است. 🔸️سفر عتبات ناصرالدین شاه قاجار، در فاصله زمانی ۲۰ جمادی‌الثانی تا غرّه ذیحجه سال۱۲۸۷ ه.ق روی داد، یعنی سه سال قبل از سفر اول فرنگستان. این مسافرت حدود ۵ ماه طول کشید. در این سال ناصرالدین شاه، ظاهراً بدون مقدمه آهنگ سفر به عتبات کرد، البته از قبل قرار چگونگی پذیرایی از وی و اردویی که باید همراه باشد بین دربار عثمانی و سفیر ایران در آنجا (میرزا حسین خان مشیرالدوله، صدراعظم بعدی) داده شد. اردوی همراه شاه عبارت بود از اکثر شاهزادگان، رجال و حرمخانه و افواج و سواره و توپخانه اردو را همراهی می‌کردند. ریاست این اردو با سلطان مراد میرزا حسام السلطنه بود. ibna.ir/x6JkS @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب «جای پای زینب» به مناسبت اربعین حسینی؛ روایت زنانه از بزرگ‌ترین آیین شیعی 🔸اهمیت و ضرورت مطالعۀ کیفیت حضور زنان ایرانی در راه‌پیمایی اربعین در حالی به‌عنوان یک موضوع پژوهشی درخور مطالعه است که پژوهش‌های ناظر به حضور زنان در راه‌پیمایی اربعین، یا بسیار کم هستند یا بدون تأکید بر زنان به‌عنوان جمعیت موردپژوهش، به بررسی چالش‌های تصمیم‌گیری برای حضور در راه‌پیمایی اربعین پرداخته و به موضوعاتی جنسیتی اشاره کرده‌اند. 🔸واقعیت پیاده‌روی اربعین اگرچه تابع و وابسته به کنش افراد است، در سطحی بالاتر و متمایز توانسته آفرینندۀ یک واقعیت کلان و پیچیده با منطق درونی خود باشد. این پدیدۀ کلان دارای نوعی رابطۀ ارگانیکی با زائران ـ به‌مثابه کنشگران مرد و زن ـ به‌عنوان اجزای خُرد سازندۀ خود است که در ساحت برساخت پدیدۀ کلان دینی، امری تعیین‌کننده است. از همین رو پیاده‌روی اربعین را می‌توان پدیده‌ای در نظر گرفت که به تغییر و دگرگونی در صورت‌های کنش متقابل و تعاملات افراد با یکدیگر و همچنین تغییر در سبک زندگی آن‌ها ـ دست‌کم در مدت‌زمان برگزاری این آیین ـ منتهی شده است. 🔸️با پذیرش تکثر و تنوع تجربۀ زائران از یک مکان زیارتی و روایت برساخت‌شده از آن تجربه می‌توان روایت‌های زنانه را در کنار روایت‌های مردانه، کانون توجه قرار داد. بنابراین فرض می‌شود مؤلفۀ جنسیت و زنانگی و مردانگی در تجربۀ زائر و برساخت روایت آن توسط فرد، امری ‌تأثیرگذار و تمایزبخش است. هرچند آماری از شمار شرکت‌کنندگان در این مراسم به تفکیک جنس زائران در دست نیست، مشاهدات میدانی نشان می‌دهد زنان حضور به‌نسبت پررنگی در این مراسم دارند؛ بااین‌حال بیش از کمیت حضور، کیفیت حضور زنان زائر ایرانی در این مراسم می‌تواند موضوعی برای پژوهش باشد. به سخن دیگر، آن‌چه حضور زنان در این آیین را به موضوعی جامعه‌شناختی و درخور پژوهش تبدیل کرده، حضور کنشگرانۀ زنان به‌عنوان جمعیت چشم‌گیری از زائران این منسک است. 🔸️انتظار آن است که حافظۀ تاریخی زنانه از جنگ با وجود غلبۀ گفتمان رسمی و مردانه بر کمیت و کیفیت حضور زنان زائر ایرانی در مراسم اربعین تأثیر بگذارد؛ اما در واقعیت قابل‌مشاهده، به نظر می‌رسد زن زائر ایرانی میدان‌های حضور و کنشگری زنانۀ خود در این آیین را به گونه‌ای تعریف می‌کند که کمترین ‌تأثیر را از این میان‌ذهنیت غالب بپذیرد. 🔸اهمیت و ضرورت مطالعۀ کیفیت حضور زنان ایرانی در راه‌پیمایی اربعین در حالی به‌عنوان یک موضوع پژوهشی درخور مطالعه است که پژوهش‌های ناظر به حضور زنان در راه‌پیمایی اربعین، یا بسیار کم هستند؛ کمک به معرفی امام زمان (عج) به جهانیان، گرفتن حاجات و جاذبۀ احترام میزبانان عراقی به مهمان‌ها فارغ از ملیت آن‌ها را مهم‌ترین دلایل و انگیزه‌های زنان زائر موردبررسی معرفی کرده‌اند، به بررسی موانع و مشکلات حضور زنان در این آیین پرداخته‌اند . ibna.ir/x6JkL @ibna_official

🔰مدیر انتشارات نمایش در گفت‌وگو با ایبنا تاکید کرد؛ بازار کساد، دغدغه ناشران کتاب‌های تعزیه 🔸مدیر انتشارات نمایش با اشاره به کسادی بازار کتاب‌های تعزیه گفت، با وجود مخاطبان محدود و دشواری‌های مالی، نشر نسخه‌های تعزیه همچنان برای حفظ اسناد مکتوب این هنر آیینی ادامه دارد. 🔸️تاریخ نمایش، به‌ویژه در حوزه نمایش‌های آیینی و سنتی، عمدتاً تاریخ شفاهی است؛ تاریخی که سینه‌به‌سینه منتقل شده است. برای مثال، در نقالی، شاگرد در کنار مرشد یا استاد تلمذ می‌کرد، روایت‌ها را حفظ و می‌آموخت و به‌تدریج در جایگاه استاد قرار می‌گرفت و همان روایت‌ها را اجرا می‌کرد. این روند نیز نسل به نسل، از پدر به پسر یا از استاد به شاگرد، منتقل شده است. 🔸️ دفاتر یا مجالس تعزیه می‌توانند برای نمایشنامه‌نویسان و اهل فن الهام‌بخش باشند، افزود: از یک سو، منبعی برای دانشجویان و پژوهشگران هستند تا با ساختار مکتوب تعزیه بیشتر آشنا شوند و از سوی دیگر، خوراک فکری مناسبی برای هنرمندان فراهم می‌کنند. 🔸وقتی از تعزیه سخن می‌گوییم، باید دستگاه‌های موسیقی ایرانی را نیز شناخت، مدرس باید با مباحثی مانند اولیاخوان، اشقیاخوان و دستگاه‌های آوازی مرتبط با هر یک، هم از نظر نظری و هم از نظر عملی آشنا باشد. تعداد استادان دانشگاهی که چنین اشراف جامعی داشته باشند، محدود است. ibna.ir/x6Jjq @ibna_official

🔰یادداشت حبیب‌الله بابائی به مناسبت اربعین حسینی؛ اربعین و صیرورت فرهنگ جدید جهانی 🔸رئیس پژوهشکده مطالعات تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی نوشت: عمومیت دین و دینداری در فرهنگ اربعین، عالَم لاهوت را به تدریج به دنیای ناسوت متصل کرده و زمینه‌های نجات انسان زوال‌یافته را با بازگشت حقیقت به عرصه تاریخ فراهم می‌کند 🔸️جهانی‌بودن فرهنگ اربعین را صرفا و ضرورتا نباید در مشارکت ملیت‌های مختلف و صاحبان ادیان و مذاهب گوناگون در این مراسم جستجو کرد، بلکه جهانی‌بودن آن را باید در پیام‌های انسانی اربعین (یعنی پیام توحید الهی و تعارف انسانی (انا جعلناکم شعوبا و قبائل لتعارفوا)، پیام تحرک، تحمل، و تحول، پیام تعامل و تعاون در معروف، پیام خلوص و بی‌پیرایگی، پیام همدلی و همزیستی، و پیام اوج آرامش در نبودِ آسایش) نیز دنبال کرد. 🔸️جهانی بودن فرهنگ اربعین در همین معناست که امروزه در بارۀ هر یک از این پیام ها می‌توان با جهان‌های دیگر «تحدّی» کرده و فرهنگ اربعین را به آنها «تسرّی» داد. بی‌شک چنین عناصر حیات بخش در اربعین، می‌تواند راه‌های برون رفت از وضعیت دنیوی شده و فرورفته در جهان ماده را برای انسان معاصر هموار کند و چشم انداز جدیدی را فرا روی دنیای کنونی بازبگشاید. ibna.ir/x6Jmx @ibna_official

🔰بررسی دو کتاب درباره ظرفیت‌های فرهنگی راهپیمایی اربعین؛ اربعین به مثابه یک پدیده اجتماعی و تمدنی 🔸اربعین در این نگاه، بستری برای بازنمایی یک هویت جمعی است؛ هویتی که عناصر دینی، تاریخی و فرهنگی را در کنار هم قرار می‌دهد. حضور افراد از ملیت‌های مختلف در این مراسم نشان می‌دهد که چگونه یک نماد مشترک می‌تواند زمینه ارتباط میان گروه‌های مختلف را فراهم کند. 🔸️دو کتاب «مدنیت، عقلانیت، معنویت در بستر اربعین»(انتشار ۱۳۹۴) و «اربعین جهانی دیگر»(انتشار۱۴۰۱) تلاش می‌کنند این پدیده را نه فقط از منظر آیینی، بلکه به عنوان رخدادی چندلایه بررسی کنند؛ رخدادی که در آن عناصر دینی، اجتماعی، فرهنگی و تمدنی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. 🔸 کتاب «مدنیت، عقلانیت، معنویت در بستر اربعین»می‌کوشد اربعین را به مثابه یک مناسک دینی جمعی با ظرفیت‌های تاریخی و تمدنی مورد بررسی قرار دهد. مقالات این مجموعه به موضوعاتی مانند امکان تحقق امت اسلامی در بستر اربعین، کارکردهای اجتماعی و فرهنگی این آیین، ظرفیت‌های ارتباطی آن با دیگر ادیان و همچنین ضرورت توسعه مطالعات علمی درباره اربعین پرداخته‌اند. 🔸️کتاب «اربعین جهانی دیگر» تلاش می‌کند نشان دهد که چگونه یک مناسک دینی می‌تواند در جهان معاصر، زمینه‌ساز شکل‌گیری نوعی اجتماع متفاوت باشد؛ اجتماعی که در آن مفاهیمی مانند همبستگی، مشارکت، معنویت و هویت جمعی اهمیت دوباره پیدا می‌کنند. ibna.ir/x6Jmw @ibna_official

🔰بازخوانی رمان جاودانه «شمال و جنوب» اثر درخشان الیزابت گسکل؛ تصویری باشکوه از غرور و تعصب 🔸رمان «شمال و جنوب»به عنوان یکی از نخستین و پخته‌ترین رمان‌های صنعتی جهان شناخته می‌شود که با ظرافت بی‌نظیری فردیت انسان‌ها را با دغدغه‌های کلان اجتماعی پیوند می‌زند. 🔸️داستان «شمال و جنوب» پیرامون تقابل شدید دو جهان جغرافیایی، فرهنگی و فکری متفاوت در انگلستان شکل می‌گیرد. مارگارت هیل، دختری نوزده‌ساله، آراسته و فرهیخته است که در آرامش، زیبایی و اصالت سنتی جنوب انگلستان بزرگ شده است. زندگی ایده‌آل و آرام او زمانی فرومی‌پاشد که پدرش، کشیشی با وجدانی بیدار، دچار یک بحران عمیق عقیدتی با کلیسای انگلستان می‌شود و ترجیح می‌دهد از مقام خود استعفا دهد چون به تعبیر خودش دیگر نمی‌تواند یکی از کشیش‌های کلیسای انگلستان باشد؛ زیرا دو هزار کشیش را اخراج کرده‌اند. او خانواده‌اش را از دشت‌های سرسبز همپشایر به شهر خیالی و صنعتی «میلتون» در شمال کشور منتقل می‌کند تا به عنوان معلم خصوصی ادبیات کلاسیک روزگار بگذراند. 🔸️این رمان، روایت دگرگونی و رستگاری درونی آدم‌ها در کوره گداخته بحران‌ها است. مارگارت با دفاعِ پُرشورِ خود از کارگران، نگاه تورنتون را تلطیف می‌کند و در مقابل، منطقِ استوارِ تورنتون، مارگارت را به درکِ عمیق‌تری از واقعیت‌های اقتصادی می‌رساند. علاوه بر این، رمان لایه‌ای عمیق از ایمان و رستگاری اخلاقی را به تصویر می‌کشد. ibna.ir/x6JkK @ibna_official

🔰محمد احصایی و روایت مدرن از یک سنت کهن 🔸محمد احصایی هنرمندی است که توانست با وفاداری به سبک سنتی و وارد کردن قواعد آن به سبک مدرن، پلی میان سنت و مدرنیته بزند و آثار ماندگاری از ماحصل این ترکیب خلق کند. 🔸️آثار احصایی برخاسته از اعتقاد به مفاهیم عرفانی، آیات قرآن و احادیث است و نه تنها شکل حروف، بلکه معنای کلمات نیز برایش مهم است. 🔸️یکی از ویژگی‌هایی که احصایی را از سایر هنرمندان متمایز می‌کند، پیشه او در هنر گرافیک است که تجلی آن را در آثار هنرمند می‌بینیم؛ طراحی گرافیکی، تعادل بصری و ترکیب‌بندی حساب شده در تابلوهای او گواهی بر این امر است. 🔸️هرچند نام احصایی معمولاً در کنار هنرمندان مکتب سقاخانه مطرح می‌شود، اما تفاوت مهمی میان او و بسیاری از چهره‌های این جریان وجود دارد. هنرمندانی مانند حسین زنده‌رودی بیش از آنکه دغدغه خوشنویسی داشته باشند، از حروف و نشانه‌های مذهبی به عنوان عناصر بصری استفاده می‌کردند. در آثار آنان، گاه خوانایی کلمات کاملاً از میان می‌رود و خط به بخشی از ترکیب‌بندی نقاشی تبدیل می‌شود ibna.ir/x6Jmq @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب «ایران و جهان عرب» تالیف محمد سلطانی‌نژاد؛ بازخوانی هویت جمهوری اسلامی؛ تلاقی مذهب شیعه و مناسبات با جهان عرب 🔸 از آن‌جا که تاریخ شیعه مشحون از مظالمی است که شیعیان به عنوان یک اقلیت متحمل شده‌اند، حسی از همدردی با شیعیان را در ایران با یادآوری مظالمی که در گذشته متحمل شده‌اند تولید و بازتولید می‌کند 🔸در این اثر مولف بر آن است که در قالبی تحلیلی و انتقادی، دلایل همکاری و رقابت میان ایران و جهان عرب را در نگاهی کلان شرح دهد به‌ گونه‌ای که بتوان به میانگینی در رفتارها و سیاست‌های ایران و کشورهای عربی دست یافت. مبنای کار مولف، تحولات اخیر با بهره‌گیری از نظریه سازه‌انگاری در روابط بین‌الملل و رویکردی مرکب از تحلیل سیاست خارجی شناختی بوده است. مجموعه‌ای از عوامل هیجانی، عاطفی و نگرشی بررسی‌شده در این اثر گویای این واقعیت است که نگرش‌های منفی میان ایران و بخش مهمی از جهان عرب به تفسیر بدبینانه رفتارها و اقدام‌های این دو در قبال هم انجامیده است. 🔸️تحلیل گفتمان شخصیت‌های اصلی تصمیم‌ساز در سیاست خارجی ایران همدردی با هر دو دسته نیروهای شیعی و غیرشیعی در منطقه که مورد هجمه آمریکا و برخی دولت‌های عربی نیزهراس از ایران دارند نیز نشان می‌دهد. در کلام سران برخی دولت‌های عربی نیز هراس از ایران به اشکال مختلف و در قالب گزاره‌هایی هشدار دهنده نسبت به اعمال و رفتارهای آن قابل ردگیری است. عبارات القاء کننده هراس نسبت به ایران دو دسته‌اند؛ برخی منعکس‌کننده ترس‌های واقعی برخی سران عرب از ایرانند که از ضعف‌های داخلی‌شان و نوع روابط متشنج آنها با شهروندانشان نشأت می‌گیرد. برخی نیز بخشی از یک پروژه امنیتی‌سازی ایرانند که توسط برخی سران جهان عرب به ویژه حاکمان سعودی پی گرفته می‌شود و تأمین‌کننده منافع سیاسی داخلی و خارجی آنها است. مجموع دلبستگی‌های هیجانی و عاطفی و نگرش‌های مثبت و منفی از راه سازوکارهایی چون استدلال مبتنی بر تشبیه یا بر پایه طرح‌واره‌هایی که از دیگری در ذهن هر کدام از ایرانیان و نخبگان جهان عرب ایجاد می‌کنند، ادراک عقلانی و منطقی از طرف مقابل را معنی می‌بخشند. ibna.ir/x6Jmy @ibna_official