🔰به یاد فریدون رهنما و سینمای اندیشه؛ شاعر سینمای آوانگارد 🔸۱۷ مرداد سالروز درگذشت فریدون رهنماست؛ سینماگر و شاعری که با تکیه بر اساطیر، عبور از ناتورالیسم و حمایت از نسل جوان، جاده‌صاف‌کن سینمای مدرن و تجربی ایران شد. 🔸او پیش از آنکه پشت دوربین بایستد، کلمه را فتح کرد. رهنما پنج دفتر شعر به زبان فرانسه منتشر کرد که یکی از آن‌ها با مقدمه پُل اِلوار، شاعر بزرگ سورئالیست فرانسوی، همراه بود. این پیشینه ادبی باعث شد او هرگز سینما را به عنوان ابزار سرگرمی یا صنعت صرف نپذیرد. وقتی در سال ۱۳۳۶ به ایران بازگشت، فضای حاکم بر «فیلم‌فارسی» برای روح شاعرانه او تحمل‌ناپذیر بود. او به‌جای تن دادن به ابتذال تجاری، کتابداری در کتابخانه مجلس را برگزید تا استقلال اندیشه‌اش خدشه‌دار نشود. 🔸فریدون رهنما، شاعرِ سینماگری بود که ترجیح داد کم بسازد، سخت بگذرد و فحش بشنود، اما ارزش سینما را به عنوان یک «مدیوم اندیشه» بالا ببرد. امروز، پس از گذشت چندین دهه از اکران آن فیلم‌ها در سینما سینه موند، تاریخ صحت جهت‌یابی او را تایید کرده است؛ چرا که سینمای آوانگارد و شاعرانه ایران (از سهراب شهیدثالث تا عباس کیارستمی) همگی به نوعی وامدار جاده‌ای هستند که رهنما سنگ‌ریزه‌های آن را پاک کرد. ibna.ir/x6Jph @ibna_official

🔰بررسی خبرنگاران معروف ادبیات کودک و نوجوان به مناسبت روز خبرنگار؛ خبرنگاران دنیای قصه‌ها 🔸شخصیت‌هایی مانند تن‌تن، آپریل اونیل، لوئیس لین و کلارک کنت، با وجود تفاوت‌های فراوان، یک ویژگی مشترک دارند؛ همه آن‌ها پیش از هر چیز، برای حقیقت اهمیت قائل‌اند. 🔸وقتی نام خبرنگار داستانی به میان می‌آید، نخستین شخصیتی که به ذهن میلیون‌ها مخاطب در سراسر جهان می‌رسد، تن‌تن است. خبرنگار جوانی که همراه سگ وفادارش، میلو، به گوشه‌وکنار جهان سفر می‌کند تا رازها را کشف کند، با باندهای قاچاق و جنایتکاران روبه‌رو شود و حقیقت را آشکار کند. 🔸مرور این شخصیت‌ها نشان می‌دهد که در ادبیات و داستان‌های کودک و نوجوان، خبرنگار صرفاً یک شغل نیست؛ بلکه نمادی از کنجکاوی، مسئولیت‌پذیری، شجاعت، صداقت و حقیقت‌جویی است. این قهرمانان به کودکان می‌آموزند که پرسیدن سؤال، تحقیق کردن، مشاهده دقیق و روایت درست واقعیت، ارزشمندتر از بسیاری از قدرت‌های خارق‌العاده است. ibna.ir/x6Jpc @ibna_official

🔰گفت‌وگو با امیر میرحاج مترجم کتاب «جاسوس و خائن»؛ خائنی محکوم به مرگ یا مأموری وفادار به حقیقت؟ 🔸امیر میرحاج گفت: از نظر قانون شوروی، گوردیفسکی یک خائن بود که به مرگ محکوم شد. اما از منظر اخلاق فردی، مکینتایر او را مأموری می‌بیند که به حقیقت وفادار ماند. تصمیم او ناشی از مشاهده بی‌رحمی‌های رژیم، مانند ساخت دیوار برلین و سرکوب بهار پراگ بود. گوردیفسکی در نامه‌ای به رئیس ام‌آی6 نوشت که انتخابش ناشی از بی‌مسئولیتی نیست، بلکه ناشی از این باور است که دموکراسی تنها راه نجات کشورش است. بنابراین، به رژیمی خیانت کرد که خود به آرمان‌های انسانی خیانت کرده بود. 🔸کتاب خواندنی «جاسوس و خائن؛ بزرگ‌ترین داستان جاسوسی جنگ سرد» نوشته بن مکینتایر، روایت شخصی گوردیفسکی را تکمیل می‌کند و ابعاد تازه‌ای از این ماجرا را پیش روی خواننده می‌گذارد. نویسنده با تکیه بر اسناد و گفت‌وگوهای متعدد، نقش تعیین‌کننده سازمان اطلاعات مخفی بریتانیا را در جذب، هدایت و حفاظت از یکی از مهم‌ترین مأموران نفوذی کاگ‌ب به تصویر می‌کشد و نشان می‌دهد که چگونه، با وجود خطرهای فراوان، توانستند او را زنده نگه دارند و در نهایت از شوروی خارج کنند. افرادی که در بریتانیا با گوردیفسکی در ارتباط بودند، گروهی متنوع و گاه غیرمنتظره را تشکیل می‌دادند. برخی از آنان ماجراجویانی از طبقات مرفه جامعه بودند که در فضای جنگ سرد فعالیت می‌کردند و برخی دیگر زبان‌شناسانی مستعد از طبقه کارگر بودند که از دانشگاه‌های آکسفورد و کمبریج جذب سرویس اطلاعاتی شده بودند. زنان نیز در این عملیات نقشی حیاتی بر عهده داشتند. همه کسانی که با گوردیفسکی کار می‌کردند، به این نتیجه رسیده بودند که او مأموری استثنایی و بی‌همتاست. 🔸کتاب «جاسوس و خائن» تنها یک روایت تاریخی نیست، بلکه کالبدشکافی عمیق روان‌شناختی و سیاسی پدیده‌ای به نام جاسوسی در یکی از حساس‌ترین برهه‌های تاریخ بشری است. بن مکینتایر یکی از برجسته‌ترین وقایع‌نگاران تاریخ جاسوسی است که به دلیل دسترسی استثنایی به منابع دست اول شناخته می‌شود. 🔸کتاب به وضوح نشان می‌دهد که قدرت اطلاعات می‌تواند از قدرت تخریب ارتش‌ها فراتر رود. بارزترین نمونه، نقش گوردیفسکی در جریان مانور نظامی ناتو با نام «کمانگیر ماهر» است. در آن زمان، پارانویای شوروی به حدی رسیده بود که کرملین تصور می‌کرد این مانور پوششی برای یک حمله هسته‌ای پیش‌دستانه است. 🔸کتاب گوردیفسکی را همزمان قهرمان (برای دموکراسی غربی) و خائن (به سوگند نظامی‌اش در کاگ‌ب) نشان می‌دهد. مکینتایر این دو تصویر را با نشان دادن هزینه شخصی این انتخاب جمع می‌کند. او قهرمانی است که جهان را از جنگ هسته‌ای نجات داد، اما در عین حال پدری است که مجبور شد خانواده‌اش را برای نجات جان خود ترک کند و همسری است که سال‌ها به نزدیک‌ترین فرد زندگی‌اش دروغ گفت. این پارادوکس، گوردیفسکی را به شخصیتی «شجاع و در عین حال تنها» تبدیل می‌کند. ibna.ir/x6JjD @ibna_official

🔰نارضایتی تماشاگران از فیلم‌های اقتباس‌شده؛ چرا اقتباس‌های سینمایی از کتاب‌ها ما را ناامید می‌کنند؟ 🔸پژوهشگران با بررسی تاریخچه واکنش مخاطبان به اقتباس‌های تصویری از آثار ادبی، به این نتیجه رسیده‌اند که نارضایتی بسیاری از تماشاگران از فیلم‌های اقتباس‌شده، ریشه در سازوکار مغز و «چشم ذهن» دارد؛ پدیده‌ای که بیش از یک قرن پیش نیز با انتشار نسخه‌های مصور رمان‌ها مشاهده شده بود. 🔸️این مطالعه نشان می‌دهد این واکنش پدیده‌ای جدید نیست. در قرن نوزدهم، با گسترش چاپ کتاب‌های مصور، نویسندگان و منتقدانی مانند چارلز دیکنز و هنرمند ادوارد برن‌جونز نیز هشدار داده بودند که تصاویر چاپ‌شده، قدرت تخیل خوانندگان را محدود می‌کند. بسیاری از خوانندگان آن زمان نیز پس از دیدن تصاویر شخصیت‌های رمان‌هایی مانند «الیور توئیست»، دیگر قادر نبودند آن شخصیت‌ها را به شکلی متفاوت در ذهن خود تصور کنند. ibna.ir/x6Jbh @ibna_official

🔰تردیدها درباره استفاده از هوش مصنوعی یا سیاه‌پوست‌بودن نویسنده؟ لغو معامله ۲ میلیون دلاری یک رمان جنایی 🔸لغو معامله بزرگ نگارش رمان نخست یک نویسنده سیاه‌پوست به دلیل احتمال استفاده از هوش مصنوعی، شوک تازه‌ای به صنعت نشر وارد کرد. ایجنت‌های ادبی، نخستین اثر پر سر و صدای جری فلاده را پس از اعلام اینکه دیگر نمی‌توانند «نحوه تکامل و شکل‌گیری دست‌نوشته» را تأیید کنند، از چرخه فروش خارج کردند. 🔸پرونده فلاده جدیدترین مورد از جنجال‌هایی است که امسال صنعت نشر را درگیر کرده است. با این حال، جری فلاده در بیانیه‌ای به گاردین، ادعاهای مربوط به استفاده از هوش مصنوعی را قاطعانه رد کرد و گفت این برخورد نشان‌دهنده تبعیض نژادی ساختاری در صنعت نشر است. او گفت: «امسال سه نویسنده سیاه‌پوست معامله‌های بزرگ نشر دریافت کردند و بعداً هر سه معامله در پی سوءظن‌های مربوط به هوش مصنوعی لغو شد یا بهم خورد. به نظر می‌رسد این فرض نگران‌کننده وجود دارد که وقتی یک نویسنده سیاه‌پوست اثری جذاب تولید می‌کند، امکان ندارد آن اثر متعلق به خودش باشد. در همین حال، نویسندگان سفیدپوست محبوب زیادی هستند که علناً به استفاده از هوش مصنوعی در فرآیند نگارش خود اشاره کرده‌اند و هنوز هم به کارشان ادامه می‌دهند.» ibna.ir/x6Jpk @ibna_official

🔰در نمایشگاه «اقرأ» مسجدالحرام؛ نمایش یک نسخه نادر از قرآن کریم در مکه 🔸یک نسخه نادر از قرآن کریم با قدمتی بیش از هزار سال و به خط علی بن هلال، خوشنویس مشهور اسلامی معروف به «ابن البواب»، در نمایشگاه «اقرأ» در مسجدالحرام به نمایش درآمد؛ نسخه‌ای که تنها دو نمونه از آن در جهان شناخته شده است. 🔸این مصحف که بیش از هزار سال قدمت دارد، همراه با اطلاعات و فهرست‌نگاری علمی و بررسی شیوه‌های به‌کاررفته در خوشنویسی و تزئین صفحات آن در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته است. این ارائه به مخاطبان امکان می‌دهد با ارزش تاریخی و هنری اثر و همچنین روند تحول خوشنویسی عربی، تذهیب و شیوه‌های کتابت قرآن در دوره‌های مختلف آشنا شوند. ibna.ir/x6Jpm @ibna_official

🔰نژادپرستی همچنان قربانی می‌گیرد؛ تبعات محدودیت کتاب‌های کودک سیاه‌پوستان در آمریکا 🔸پژوهشگران آموزش و ادبیات کودک می‌گویند افزایش ممنوعیت کتاب‌هایی که زندگی روزمره خانواده‌های سیاه‌پوست را به تصویر می‌کشند، تنها دسترسی کودکان به این آثار را محدود نمی‌کند، بلکه فرصتی را از همه آنها می‌گیرد تا با تجربه‌های متنوع انسانی، همدلی و تفاوت‌های فرهنگی آشنا شوند. 🔸نویسندگان این پژوهش یادآور می‌شوند که حذف آثار نویسندگان سیاه‌پوست سابقه‌ای طولانی در آمریکا دارد و حتی رمان مشهور «محبوب» (Beloved) اثر تونی موریسون نیز بارها در فهرست کتاب‌های ممنوعه قرار گرفته است. به اعتقاد آنها، چنین محدودیت‌هایی موجب می‌شود کودکان کمتر با روایت‌هایی آشنا شوند که تصویری واقعی و متنوع از زندگی سیاه‌پوستان ارائه می‌دهند. 🔸️پژوهشگران تاکید می‌کنند این آثار برای کودکان سیاه‌پوست، آینه‌ای از هویت، خانواده و فرهنگ خودشان است و برای دیگر کودکان نیز پنجره‌ای به سوی شناخت تجربه‌های متفاوت انسانی. به باور آنها، نمایش زندگی عادی و سرشار از شادی خانواده‌های سیاه‌پوست به کودکان می‌آموزد که همه انسان‌ها، فارغ از رنگ پوست، شایسته زندگی‌ای همراه با امنیت، امید، فرصت و شکوفایی هستند. ibna.ir/x6J5q @ibna_official

🔰گزارشی از مصاحبه عبدالکریم سروش با اندیشه پویا؛ علی شریعتی همه مقدسات را زمینی کرد 🔸سروش با تفکیک اسلام جهادی شریعتی از اسلام غیرجهادی کربنی-نصری، علت پیوندش با شریعتی را اگزیستانسیالیست بودن او می‌داند و معتقد است: «شریعتی جهاتی را کشف کرد، رو آورد و یادآوری کرد که من همچنان خودم را وامدار او می‌دانم... [او] مقدسات را زمینی کرد. امام علی(ع) و امام حسین(ع) را زمینی و تاریخی و نه فراانسانی کرد... اینها در کار مطهری نبود... شریعتی راه متفاوتی را رفت که به نظرم فتح باب بزرگی بود؛ دست‌کم برای من.» 🔸در بخش‌های از مصاحبه به ماجرای محدودیت‌هایی نظیر بر هم زدن سخنرانی‌ها، حمله انصارالله به مجالس و همچنین احضارها و بازجویی‌ها و نهایتا اخراج از موسساتی مثل پژوهشگاه علوم انسانی، دانشگاه تربیت معلم، انجمن فلسفه، فرهنگستان علوم و دانشگاه تهران در دوره ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی اشاره می‌شود: «حقیقتا دوران سختی را گذراندم. اما سخت‌تر از همه این بود که دوستان نزدیک هم به کمک من نشتافتند. تنها بعد از اینکه آقای خاتمی سر کار آمد، آقای محقق داماد دوستانه از من عذرخواهی کرد و گفت ما به کمک تو نشنافتیم و تو را تنها گذاشتیم. دوره‌ی ریاست‌حمهوری آقای هاشمی و وزارت فلاحیان بسیار بر من سخت گذشت.» (ص۶۶) سروش در پیش‌آمدن این وضع سخت، انگشت اتهام را مجدد به سمت رضا داوری و چهره‌هایی نظیر مهدی گلشنی می‌گیرد که با امضا یک بیانیه ۳۰۳امضایی با فاسد خواندن اندیشه سروش، خواستار اخراج او از همه نهادها شدند. 🔸در بخش دیگری از مصاحبه نیز به کارنامه فقهی و اجتهادی رهبر شهید پرداخته می‌شود: «یکی از کارهای نیکوی رهبری فقید این بود که جلوی تکفیر را گرفت که در واقع مدلولش این بود که این اختیار به منص ولایت مربوط است. کار خوب دیگر رهبر فقید نهی از قمه‌زنی و سب صحابه بود. این‌ها همه ستودنی است. اگر بنا باشد هر کسی به خودش حق بدهد دیگران را کافر بداند، آشفتگی عظیمی پدید خواهد آمد. مثل اعلام اول ماه رمضان و اعلام عید فطر که ]تنها[ با رهبری است.» (ص۵۷) سروش پس از ستایش از رهبر شهید به خاطر عدم جواز تکفیر، بدون نام بردن از محسن کدیور که سروش را تکفیر کرده بود می‌گوید: «اما یک روحانی قشری در آمریکا برای کوبیدن میخ اجتهاد دست به کار شد و تا تکفیر بنده و شبستری پیش رفت و لکه ننگ پاک‌نشدنی بر کارنامه‌اش نهاد.» (ص۵۷) 🔸نکته جالب دیگری که در مصاحبه به آن اشاره می‌شود، ماجرای پانزده‌هزار پوندی است که قرار بود ساخت مرکز اسلامی در لندن شود اما به گفته عبدالکریم سروش خرج زندگی حسن روحانی شد. ibna.ir/x6JnJ @ibna_official

🔰به‌مناسبت روز خبرنگار انجام شد؛ بازدید مدیرعامل خانه کتاب از تحریریه ایبنا حیدری: رسانه پویا باید نقد را از خودش آغاز کند 🔸مدیرعامل موسسه خانه کتاب و ادبیات ایران همزمان با روز خبرنگار از تحریریه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) بازدید کرد. 🔸️مدیرعامل موسسه خانه کتاب و ادبیات ایران با اشاره به مسئولیت سنگین اهالی رسانه گفت: مسئولیت شما، به‌ویژه در این شرایط، بسیار سنگین است. از زحمات شما در یک سال گذشته بسیار تشکر می‌کنم و قدردان تلاش‌ها و همراهی شما هستم. 🔸️حیدری، همچنین از تلاش‌های رسانه‌ای و تغییر و تحول ایجادشده در برنامه‌های مؤسسه تقدیر کرد و گفت: تغییر و تحولاتی که در برنامه‌های مؤسسه با نگاه و نقدهای شما اتفاق افتاده، موجب رقم خوردن اتفاقات خوبی شده است. از زحمات شما بسیار ممنونم و دست‌مریزاد می‌گویم. ibna.ir/x6Jq2 @ibna_official

🔰مرگ فیلسوف تحلیلی بریتانیایی در نود و پنج سالگی؛ سر آنتونی کنی درگذشت 🔸برخی از آثار آنتونی کنی که به فارسی ترجمه و منتشر شده‌اند، عبارتند از «تاریخ فلسفه غرب» در چهار جلد،‌ «آکویناس و فلسفه ذهن» و «تامس مور». 🔸این تاریخ فلسفه،‌ بدون اغراق یکی از بهترین و خواندنی‌ترین تاریخ فلسفه‌ها در دوران جدید است که به قلم یک نویسنده نگاشته شده. 🔸️اگرچه کنی عمیقاً به آموزه‌های سنتی کاتولیک علاقه‌مند بود و همچنان به طور محدود در مراسم عشای ربانی کاتولیک شرکت می‌کرد، اما صریحاً خود را یک ندانم‌گرا معرفی کرد. 🔸️کنی به‌طور گسترده در مورد توماس آکویناس و توماسیسم مدرن نوشت . در کتاب «پنج راه » (۱۹۶۹)، و به پنج برهان سنت توماس برای اثبات خدا می‌پردازد. در این کتاب، او استدلال می‌کند که هیچ یک از برهان‌هایی که توماس ارائه می‌دهد کاملاً معتبر نیست و در عوض، به دنبال نشان دادن نقص‌های این پنج برهان است. ibna.ir/x6Jq3 @ibna_official

🔰تأملی بر نمایش «آتش‌سوزی‌ها» که در تئاترشهر روی صحنه می‌رود؛ حقیقتی هولناک‌تر از مرگ 🔸نمایش «آتش‌سوزی‌ها» (Incendies) نوشته‌ وجدی معود، نمایشنامه‌نویس لبنانی-کانادایی، با ترجمه‌ محمدرضا خاکی منتشر شده و تاره‌ترین اجرایش این روزها با طراحی و کارگردانی مرتضی میرمنتظمی در سالن اصلی مجموعه تئاتر شهر روی صحنه رفته است.  🔸یکی از جسورانه‌ترین ویژگی‌های «آتش‌سوزی‌ها» این است که از اسطوره‌ زنِ پیروز فاصله می‌گیرد. بسیاری از روایت‌ها به ما وعده می‌دهند که اگر زنی شجاع باشد، تحصیل کند، علیه سنت بایستد و برای آزادی مبارزه کند، سرانجام تاریخ به او پاداش خواهد داد. اما معود این امید را بی‌رحمانه زیر سؤال می‌برد. زنِ او ضعیف نیست. او عاشق می‌شود، می‌جنگد، سواد می‌آموزد، روزنامه‌نگار می‌شود و در برابر سنت مقاومت می‌کند؛ اما جهان همیشه به شرافت پاداش نمی‌دهد. گاهی تاریخ، شریف‌ترین انسان‌هایش را به بی‌رحمانه‌ترین سرنوشت‌ها می‌سپارد. همین نگاه است که «آتش‌سوزی‌ها» را از بسیاری از آثار ضدجنگ جدا می‌کند. این نمایش قرار نیست امید تولید کند و می‌خواهد حقیقت را، حتی اگر تحمل‌ناپذیر باشد، روبه‌روی ما قرار دهد. 🔸«آتش‌سوزی‌ها» نشان می‌دهد جنگ، پیش از آن‌که شهرها را ویران کند، واژه‌هایی را نابود می‌کند که با آن‌ها جهان را می‌فهمیم واژه‌هایی مثل خانه، امنیت، خانواده، دشمن و حتی انسان. وجدی معود نمایشنامه‌ای درباره‌ زخمی نوشته است که جنگ در روح انسان باقی می‌گذارد. درباره‌ جهانی که در آن فاصله‌ میان یک کودک معصوم و یک جانی، همیشه به ذات او بازنمی‌گردد. گاهی تاریخ، خشونت و شرایطی که انسان در آن گرفتار می‌شود، او را به جایی می‌رسانند که دیگر خودش را هم نمی‌شناسد. ibna.ir/x6JpS @ibna_official

🔰به مناسبت روز 17 مرداد؛ واکاوی جنایت مزارشریف از دریچه یک کتاب 🔸من نیز، کتاب را از دوستی امانت گرفتم تا خودم هم روایت را بخوانم و جزئیات بیشتری از آن بیرون بکشم، اما متاسفانه روایت در همان حدی بود که نویسنده یادداشت به آن پرداخته و جزئیات بیشتری ارائه نکرده بود. 🔸کتاب «قاسم»، تلاشی است برای بازخوانی زندگی و جهان‌بینی سردار سلیمانی از طریق روایت‌های نزدیکان و هم‌رزمان او. این اثر می‌کوشد تا لایه‌های مختلفی از تفکر راهبردی و عملیاتی ایشان را به تصویر بکشد، اما در عین حال، به دلیل تکیه بر «روایت‌های شفاهی» و «خاطرات»، گاهی ما را با نکاتی مواجه می‌کند که نیاز به تطبیق با اسناد دارد. 🔸نکته قابل تأمل در روایت کتاب «قاسم»، نسبت دادن این جنایت به «سپاه صحابه» است؛ گروهی که بنا به توضیح گردآورندگان کتاب در پاورقی این صفحه «یک گروه تروریستی پاکستانی مرتبط با سرویس اطلاعات عملیات پاکستان که مأموریت اصلی‌شان کشتار شیعیان» معرفی و توصیف می‌شود. ibna.ir/x6Jqb @ibna_official