🔰واکاوی کارنامه شعری مهدی اخوان ثالث در سی و ششمین سالروز درگذشتش؛ 🔸پروین گنابادی: اخوان روایت را در حد شعر بالا برد پروین گنابادی، پژوهشگر و استاد دانشگاه، گفت: اخوان نگاهی شهودی به شعر دارد. منظور از نگاه شهودی این است که شعر کاری الهامی است و برای این کار باید تربیت شعری داشت تا آن حالت — که من نامش را شهودی می‌گذارم — بتواند روی کاغذ به یک شعر تبدیل شود. 🔸اخوان از برخی جهات به حافظ شبیه است؛ زیرا سعی کرده است تا جایی که می‌تواند بیشترین بهره را از شعر قدیم فارسی، چه از نظر تکنیک‌ها و چه از نظر مضمون‌یابی‌ها، به کار بگیرد و آن را به شعر نیمایی امروز ما پیوند بزند. علاوه بر این، اخوان نگاهی دارد که مختص خودش است. 🔸اخوان نگاهی سینمایی دارد و به نظر من این همان چیزی است که در «گلستان» دیده می‌شود؛ او از سینما به عنوان رمان گویا یا رمان تصویری آموخته است. یعنی آن نگاه دراماتیکی که در شعر «شهر سنگستان» و غیره هست، همگی به آن نگاه سینمایی برمی‌گردد. مسئله مهمی که به نظر من اگر بپذیریم، این است که دنیای جدید، یعنی دنیای رمان و داستان کوتاه و به عبارتی ادبیات داستانی جدید، دارای تکنیک‌هایی است که در شعر اخوان به‌شدت دیده می‌شود. انگار شاعر نیاز زمانی خودش را فهمیده و پارامترهای تجدد و عناصر سازنده را در شعرش به وفور به کار برده است. 🔸مدرنیسمی که او می‌سازد، پلی می‌شود بین شعر (سنتی) و شعر نیما. من در کلاس‌هایم همیشه از دانشجویان می‌پرسم که چگونه با شعر نو آشنا شدند. در تمام این سال‌ها، ندیدم کسی به من بگوید که با خواندن آثار نیما به شعر نو علاقه‌مند شده است. اتفاقاً هر کسی که می‌گوید ابتدا نیما را خوانده، می‌گوید که نیما او را «پس زده است» (سخت بود)، پس سراغ اخوان، مشیری، سهراب یا شفیعی رفته است. 🔸او نشان داد که می‌توان در شعر روایت‌های منسجم داشت. به نظر من تأثیرگذاری او، هم از طریق اشعارش و هم از طریق مقالاتی که نوشت، بسیار زیاد بود؛ زیرا او ظرفیت‌های قالب نیمایی و شعر کهن را به نمایش گذاشت و ثابت کرد که قالب نیمایی، چیزی جدا از شعر فارسی نیست، بلکه قالبی است که در کنار غزل و قصیده قرار می‌گیرد. این نگاه اخوان تأثیر عمیقی بر شاعران جوان گذاشت. ibna.ir/x6JK3 @ibna_official

🔰مدیرکل دفتر چاپ وزارت فرهنگ به‌مناسبت هفته دولت تشریح کرد از نوسازی تا تعاملات جهانی؛ فصل تازه‌ای برای صنعت چاپ ایران 🔸مدیرکل دفتر چاپ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، با تشریح عملکرد یک‌ساله این دفتر عنوان کرد: مجموعه اقدامات انجام‌شده در یک‌سال گذشته، با هدف تقویت زیرساخت‌های صنعت چاپ، حمایت از فعالان این حوزه و توسعه بازارهای داخلی و خارجی دنبال شده است. 🔸مدیرکل دفتر چاپ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، با اشاره به اقدامات نظارتی این دفتر گفت: با هدف ساماندهی فعالیت واحدهای چاپی و نظارت بر اجرای ضوابط و مقررات، یک‌هزار و ۸۱ نظارت و بازرسی از چاپخانه‌های سراسر کشور انجام شده است، زیرا بر این باوریم، نظارت مستمر بر واحدهای چاپی، یکی از ابزارهای مهم برای ارتقای کیفیت فعالیت‌ها و حمایت از فعالیت‌های قانونمند در این صنعت محسوب می‌شود. 🔸مدیرکل دفتر چاپ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: امضای تفاهم‌نامه میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان توسعه تجارت ایران نیز از دیگر اقدامات مهم این دوره بود که با هدف تسهیل و افزایش صادرات محصولات چاپی کشور صورت گرفت. همچنین در این مدت تلاش شد اقداماتی انجام شود که تفاهم‌نامه‌ای میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بانک ملی ایران با هدف حمایت از فعالان صنعت چاپ و فراهم کردن زمینه ارائه تسهیلات به این بخش امضا شود که به زودی اجرایی می‌شود. ibna.ir/x6JHL @ibna_official

🔰در نگاهی به کتاب »ریاضیات، فیزیک و توسعه ملی»؛ یک مهندس به رئیس‌جمهور از ریاضیات و فیزیک می‌گوید 🔸کتاب «ریاضیات، فیزیک و توسعه‌ی ملی» نوشته‌ی بهنام شیخ‌باقری به‌تازگی در نخستین چاپ، در سال ۱۴۰۵ از سوی انتشارات گشتاسب منتشر شده است؛ کتابی که در قالب گفت‌وگویی میان یک رئیس‌جمهور و یک مهندس، مفاهیم علوم بنیادی را به مسائل حکمرانی و توسعه پیوند می‌زند 🔸توسعه‌ی ملی چگونه اتفاق می‌افتد؟ نویسنده در دیباچه‌ی کتاب، برای توضیح دشواری این مسیر از تصویر «پل صراط» استفاده می‌کند؛ مسیری باریک و دشوار که عبور از آن به توانایی‌های فرد وابسته است. این تصویر در ادامه به توسعه‌ی یک کشور تعمیم پیدا می‌کند. کشوری که می‌خواهد از فقر، عقب‌ماندگی و ناامنی به رفاه، تولید، آموزش، بهداشت و زندگی شایسته برسد، باید از مسیری دشوار عبور کند. 🔸در این نگاه، شرایط بین‌المللی و مناسبات قدرت هم در سرنوشت کشورها اثر دارند. کتاب در دیباچه به تجربه‌ی ایران، کره‌ی جنوبی، رابطه با غرب، انتقال فناوری، تحریم و امکان توسعه‌ی مستقل می‌پردازد و این پرسش را مطرح می‌کند که آیا یک کشور برای عبور از عقب‌ماندگی الزاماً به حمایت و قیمومیت یک قدرت توسعه‌یافته نیاز دارد. نویسنده با اشاره به تحولات چند دهه‌ی اخیر، رشد قدرت‌های جدید و گسترش دسترسی به دانش، امکان‌های دیگری را پیش روی کشورهای درحال‌توسعه می‌بیند. 🔸ریاضیات و فیزیک در اینجا قرار نیست جایگزین اقتصاد، جامعه‌شناسی یا علوم سیاسی شوند. نویسنده از آنها به‌عنوان علوم بنیادی و مجموعه‌ای از مفاهیم برای دیدن و تحلیل کردن استفاده می‌کند. پرسش کتاب این است که آیا می‌توان از منطق این علوم برای فهم بهتر رفتار سیستم‌های اجتماعی و تصمیم‌های حکمرانی بهره گرفت. ibna.ir/x6Jyd @ibna_official

🔰صائمه خراسانی در گفت‌وگو با ایبنا مطرح کرد؛ کالبدشکافی عناصر فرهنگی در اشعار اخوان ثالث 🔸از اساطیر باستانی تا معماری و موسیقی؛ آثار مهدی اخوان ثالث موزه‌ای از فرهنگ ایرانی است. دکتر خراسانی در کتاب جدید خود به تحلیل کمی و کیفی این عناصر پرداخته است. در این مصاحبه، به چالش‌های پژوهشی در بررسی ادیان پیش از اسلام در اشعار اخوان و دلیل تفاوت بسامد عناصر فرهنگی در آثار او می‌پردازیم. 🔸در آثار مهدی اخوان ثالث مقوله‌های عناصر ایرانی متعددی وجود دارد که از جمله مهم‌ترین آنها می‌توان به اسطوره‌ها، مثل‌ها، موسیقی، نجوم، عرفان و معماری اشاره کرد. این مقوله‌ها بیشترین بسامد و اهمیت را در آثار او دارند و به‌طور کامل در این کتاب به آنها پرداخته شده‌است، اما به‌طور ویژه‌ای بازتاب اساطیر و فرهنگ باستانی ایران و آمیختن آنها با زبان شعری نوآورانه اخوان از بارزترین ویژگی‌هاست. از سوی دیگر یکی از چالش‌برانگیزترین بخش‌های پژوهش درباره آثار اخوان، بررسی و تحلیل ادیان پیش از اسلام و تأثیر آنها در اشعار او بوده‌است. این بخش به‌دلیل پیچیدگی مفاهیم دینی، اسطوره‌ای و تاریخی و نیز تداخل آن با زبان نو و رویکردهای نوگرایانه اخوان، دشوار و نیازمند مطالعه ژرف بوده ‌است. همچنین تلفیق سبک‌های شعری حماسی با نو، و فهم دقیق مفاهیم ایدئولوژیک و انتقادی در اشعار، نیز از دیگر چالش‌های مهم پژوهشی به شمار می‌آمد. 🔸رابطه میانِ موسیقی و شعر حماسی اخوان ثالث را می‌توان به صورت یک پیوند میانِ زبان و صوت و لحن تعبیر کرد، که از گرایشِ شخصی او به موسیقی (به خصوص تار) و میراث آوازهای حماسی ایرانی تغذیه می‌شود، اما موسیقی به‌عنوان عاملِ مستقیم قالب‌سازیِ هر بیت نیست، بلکه به شکل هماهنگی صوتی و ریتمیک در خلقِ لحنِ حماسی نقش دارد. او از زبان نیمایی با گزاره‌های کهن استفاده می‌کند تا صدای تاریخی و ملی را بازنماید. موسیقی در لحن، وزن، و تصویرهای اخوان به‌طور مستقیم و ملموس حضور دارد. در عین حال می‌توان گفت موسیقی به شکل مستقیم مثل نواختن تار برای هر سطر و تنظیمات موسیقاییِ مشخص، در ساختار شعری او، اصلی نیست، بلکه تأثیر آن به صورت همنشینی زمانی و گفتمانی در لحظه‌های کلیدی و انتخاب‌های وزنی – ریتمیک احساس می‌شود، در نتیجه موسیقی باستانی کهن‌نگرِ اخوان در کنار زبان و روایت حماسی‌اش، موسیقایی بودن شعر را تقویت می‌کند، اما به‌طور مستقیم قالب‌سازی را انجام نمی‌دهد، بلکه هم‌پیوندی صوتی و معنایی را شکل می‌دهد. 🔸مهم‌ترین عنصر متمایزکننده اخوان ثالث نسبت به دیگر بنیان‌گذاران شعر نو، تسلط و بهره‌گیری عمیق از فرهنگ، اسطوره‌ها و روایت‌های ایرانی است که در شعر او حضوری پررنگ و منحصر به فرد دارند. اخوان نه تنها از زبان و تصویر حماسه‌های ایران باستان، اسطوره‌های ملی، موسیقی ایرانی، و معماری بهره می‌برد، بلکه فرهنگ عامه، مثل‌ها، باورهای محلی و حتی ادیان پیش از اسلام را در ساختار و مضمون آثارش جای داده ‌است و این عناصر فرهنگی را با نگرش اجتماعی و زبان ویژه خراسانی در می‌آمیزد. می‌توان گفت حضور پررنگ حماسه، باستان‌گرایی و روایت‌های فولکلوریک در شعر اخوان او را از نیما، شاملو و سایه که بیشتر تجددگرایی سوررئالیسم یا رمانتیسم اجتماعی را دنبال می‌کنند جدا و متمایز می‌سازد. ibna.ir/x6JHX @ibna_official

🔰در نشست «جاعلان علیه کتاب» بررسی شد؛ جاعلان علیه کتاب؛ زنجیره نشر در برابر بازار جعل 🔸فعالان صنعت نشر در نشست تخصصی «جاعلان علیه کتاب» با تاکید بر گسترش جعل و تکثیر غیرقانونی آثار، از دشواری پیگیری حقوقی متخلفان، قدیمی بودن قوانین مالکیت فکری و ضرورت پاسخگویی پلتفرم‌های فروش گفتند. 🔸معمولا جاعلان کتاب‌های پُرفروش ناشران را انتخاب و کپی می‌کنند و مسیرهای قانونی برای اقدام حقوقی علیه آن‌ها طولانی و دشوار است؛ ادامه داد: بنابراین برای جلوگیری از این روند، نیاز به همکاری برای محدود کردن آن وجود دارد، پیش از این برخی از فروشگاه‌های برخط گروهی تشکیل داده بودند تا کتاب‌ها را بررسی کنند و در با اثبات جعلی بودن، از فروش آن‌ها جلوگیری شود. 🔸فعالیت جاعلان و قاچاقچیان در نهایت به یک نقطه می‌رسد، مراجعه‌کننده غیرحرفه‌ای می‌بیند کتابی با نام انتشارات ثالث در یک پلتفرم عرضه شده که کتاب را با تخفیف بیشتری می‌فروشد، در صورتی که کیفیت آن کتاب پایین است. 🔸ممکن است فردی کتاب جعلی را با قیمتی نزدیک به قیمت ناشر بفروشد و ممکن است فرد جاعل گستره بیشتری در فروش داشته باشد، حوزه توزیع باید ردیابی شود، زیرا بازار نشر بزرگ نیست و همچنین امکان ردیابی تولید و چاپخانه نیز وجود دارد. 🔸جعل و کپی‌سازی غیرقانونی کتاب، مسئله‌ای محدود به یک ناشر یا یک حلقه از صنعت نشر نیست. جاعلان از ظرفیت اقتصادی کتاب‌های پرفروش استفاده می‌کنند، ناشران در مسیرهای حقوقی با دشواری مواجه‌اند، پلتفرم‌های فروش به یکی از محل‌های مناقشه در زمینه عرضه آثار تبدیل شده‌اند و قوانین موجود نیز به باور بخشی از فعالان این حوزه، پاسخگوی شرایط امروز نیستند. ibna.ir/x6JKm @ibna_official

🔰ایبنا به‌مناسبت سالمرگ موسس انتشارات فرانکلین گزارش می‌دهد؛ «همایون» نشر ایران 🔸همایون صنعتی‌زاده، بنیان‌گذار شعبه فرانکلین در ایران، با پیوند ترجمه، ویرایش، چاپ مدرن و تولید کتاب‌های درسی، یکی از اثرگذارترین چهره‌های تاریخ معاصر نشر ایران شد. 🔸آشنایی همایون صنعتی‌زاده با مؤسسه فرانکلین نیز از دل فعالیت‌های هنری شکل گرفت. او در طبقه دوم خانه پدری‌اش در چهارراه کالج، نمایشگاه‌هایی از آثار هنری ایرانی و خارجی برپا می‌کرد. روزی دو نماینده آمریکایی مؤسسه فرانکلین نیویورک به این نمایشگاه آمدند و پیشنهاد همکاری دادند. صنعتی‌زاده که در آغاز با چاپ و نشر بیگانه بود، پیشنهاد را نپذیرفت؛ اما مدتی بعد چند کتاب انگلیسی و یک حواله دو هزار دلاری برای آزمایش کار به دستش رسید. 🔸او یکی از کتاب‌ها را به کتابفروشی ابن‌سینا بُرد و چاپ آن را به ابراهیم رمضانی پیشنهاد داد. این تجربه، آغاز راهی شد که به تأسیس مؤسسه فرانکلین تهران و همکاری با ناشران، مترجمان و ویراستاران ایرانی انجامید. فرانکلین کتاب‌هایی در حوزه ادبیات، علوم و فنون را انتخاب، ترجمه، ویرایش و برای چاپ به ناشران واگذار می‌کرد و بخشی از هزینه‌های تولید، تبلیغ و طراحی را نیز بر عهده می‌گرفت. 🔸صنعتی‌زاده، در همان سال‌ها برای تاسیس شعبه‌ای در افغانستان نیز به کابل رفت؛ البته ابتدا استقبال از کتاب‌های چاپ ایران کم رونق بود، اما این سفر به پیشنهادی مهم ازسوی وزارت معارف افغانستان انجامید: چاپ کتاب‌های درسی افغانستان در تهران. ibna.ir/x6JKJ @ibna_official

🔰 پژوهشگر تاریخ به بهانه روز سیستان‌وبلوچستان؛ کارنامه تاریخ‌پژوهی در سیستان‌وبلوچستان قابل‌قبول نیست 🔸وضعیت پژوهش درباره تاریخ و فرهنگ سیستان‌وبلوچستان اگرچه با تصحیح چند منبع کهن توسط چهره‌های شاخصی همچون ملک‌الشعرای بهار و منوچهر ستوده، اندکی رونق یافته، اما به باور اغلب صاحب‌نظران، هنوز با ظرفیت‌های عظیم این خطه فاصله زیادی دارد. 🔸در چند دهه گذشته، همگام با اهمیت یافتن موضوع «هویت» در سیستان‌وبلوچستان، انتشار آثاری که با نگرش هویت خواهی افراطی نگاشته شده‌اند و در پیوند با «ایده تاریخ افتخار آمیز» قرار دارند به امری عادی تبدیل شده است. البته همه کتاب‌ها را نمی‌توان به یک چوب زد و از یک در راند. هر اثر می‌باید جداگانه مورد نقد و بررسی قرار گیرد. آنچه گفتم ارزیابی کلی است. بسیاری از آثاری که داعیه پژوهش درباره تاریخ و فرهنگ سیستان‌وبلوچستان دارند، سر هم بندی‌هایی هستند که سوء تفاهم‌هایی برانگیخته‌اند و شکاف‌های قومی، اجتماعی و ... را در استان تشدید کرده‌اند. برخی از این آثار حتی از جعل و تحریف تاریح استان هم فروگذار نکرده‌اند. ما نیازمند آثاری هستیم که با رویکرد علمی، نگرش انسانی و مبرا از آلودگی به ایده تاریخ افتخار آمیز و افتخارسازی‌های کاذب نوشته شده باشند. می‌باید با رویکردی نقادانه به گذشته بنگریم و آثاری را هم که ادعای پژوهش دارند به بوته نقد بگذاریم. دانشگاه‌های استان متاسفانه از نظر علمی و پژوهشی بسیار ضعیف هستند و کارکردشان صرفا به «آموزش» تقلیل یافته؛ هرچند همین کارکرد را نیز به شیوه مطلوبی انجام نمی‌دهند. 🔸پژوهش در سیستان‌وبلوچستان تا حد زیادی مغفول مانده و پژوهندگان از سوی نهادهای فرهنگی مورد حمایت قرار نمی‌گیرند. برای دستگاه‌های فرهنگی ملاحظات سیاسی و ایدئولوژیک در اولویت قرار دارند؛ به همین دلیل به پژوهندگان مستقل بها نمی‌دهند. بهترین پژوهش‌ها درباره تاریخ و فرهنگ سیستان‌وبلوچستان با هزینه شخصی پژوهندگان مستقل انجام و منتشر شده است. به بیان دیگر پژوهندگان، هم هزینه‌های پژوهش را خود پرداخته‌اند و هم هزینه‌های انتشار آن را. پژوهندگان مستقل که عمدتا غیر دانشگاهی هستند اغلب مورد بی‌مهری و ناسپاسی قرار می‌گیرند و به شیوه‌های گوناگون اذیت و آزار می‌بینند. ibna.ir/x6JxM @ibna_official

🔰ایبنا گزارش می‌دهد؛ کاغذ لب مرز ۷ میلیون؛ پاییز نشر چه می‌شود؟ 🔸افزایش قیمت کاغذ، زینک، مرکب و سایر مواد مصرفی چاپ، همزمان با نزدیک شدن به فصل بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها، نگرانی‌ها درباره رشد هزینه تولید کتاب و محصولات چاپی را افزایش داده است. 🔸نگاهی به بازار نشان می‌دهد، بازار کاغذ بیش از آنکه صرفاً از میزان موجودی فعلی تأثیر بپذیرد، به چشم‌انداز تأمین کالا و هزینه جایگزینی وابسته است. زمانی که واردکننده نسبت به زمان و نرخ تأمین ارز اطمینان نداشته باشد، عرضه کالا، با احتیاط بیشتری انجام می‌شود و افزایش هزینه‌های آینده می‌تواند بر قیمت‌های امروز تاثیر بگذارد. 🔸نزدیک شدن به زمان بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها نیز عامل دیگری است که می‌تواند تقاضا را فعال‌تر کند. افزایش مصرف کاغذ برای تولید کتاب‌های آموزشی، جزوه، دفتر و سایر محصولات چاپی، معمولاً بازار را در ماه‌های پیش رو حساس‌تر می‌کند و در صورت همزمانی با مشکلات تأمین ارز، زمینه افزایش بیشتر قیمت‌ها را فراهم خواهد کرد. 🔸به نظر می‌رسد هفته‌های پیش رو برای بازار کاغذ و صنعت چاپ مهم باشد؛ اگر سیاست‌گذاری ارزی و روند تأمین مواد اولیه بتواند ثبات بیشتری ایجاد کند، بازار فرصت خواهد داشت از جهش‌های ناگهانی فاصله بگیرد؛ اما ادامه وضعیت کنونی، همراه با افزایش تقاضای فصلی، می‌تواند پاییزی پُرهزینه برای ناشران، چاپخانه‌داران و مصرف‌کنندگان محصولات فرهنگی رقم بزند. ibna.ir/x6JKN @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب شناخت‌نامه کریم امامی؛ شناخت‌نامۀ یک کتابَنده 🔸شناخت‌نامه کریم امامی، دریچه‌ای است به دنیای مردی که در تلاقی ترجمه، نشر و عکاسی زیست و حالا پس از دو دهه، روایت‌هایش در کتابی جامع تجمیع شده است. 🔸خلاف بسیاری از آثار، شناخت‌نامۀ کریم امامی، از بخشی با عنوان «سال‌شمار»، در سه صفحه، آغاز می‌شود. اما خرق عادت دیگری هم به دنبال بخش نخست آمده است؛ بخشی با عنوان «آثار کریم امامی». این بخش در پنج صفحه، به تفکیک، آثار کریم امامی را ذیل عنوان‌های «ترجمۀ فارسی»، «تألیف‌ها و مجموعۀ مقالات»، «همکاری در تألیف و گردآوری»، «ترجمۀ بخشی از کتاب»، «ویرایش‌ها» و «کتاب‌های انگلیسی»، تقسم‌بندی کرده و آورده است. پس از این دو بخش، مخاطب کتاب به «زندگی‌نامه» کریم امامی به قلمِ خود او می‌رسد. 🔸کریم امامی، طی سال‌های عمرش، حوزه‌های مختلفی را محک زد و از این‌رو، در بخشی از کتاب حاضر، خود را با عنوان «کتابَنده» خطاب کرده و می‌نویسد: «حقیر در طول تجارت دیرپای خود در عالم نشر، این شانس یا بدشانسی را داشته است که «چندکاره» بشود؛ مترجم، مؤلف، ویراستار، ناشر و کتابفروش و حتی گاهی ناظر چاپ. بنابراین به هنگام پر کردن پرسشنامه‌ها و معرفی خود به اشخاص غریبه‌ای که با کتاب سروکار دارند اغلب مشکل پیدا می‌کند و سال‌هاست که در فکر یافتن نام جامعی برای شغل چندبعدیِ شریفی است که به آن اشتغال داشته است و سرانجام به «کتابنده» رسیده.» ibna.ir/x6JHq @ibna_official

🔰گفتاری از قاسم پورحسن درباره بوعلی سینا؛ نسخه پورسینا برای بحران‌های امروز ما علم در اندیشه ابن‌سینا نمی‌تواند منفک از اخلاق، معنویت و غایت انسانی باشد 🔸استاد فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی گفت:‌ اندیشه ابن‌سینا پاسخی مهم به مسئله بحران غایت، بحران علم و غفلت از انسان در اختیار ما می‌گذارد؛ پاسخی که بر پیوند میان علم و فلسفه، علم و اخلاق، حقیقت و خیر و در نهایت بر محوریت انسان استوار است. این پاسخ می‌تواند، دست‌کم به‌عنوان یکی از پاسخ‌های ممکن، در گفت‌وگو با مسئله بحران علم در جهان معاصر مورد بازخوانی قرار گیرد. 🔸رساله‌ها و نوشته‌های ابن‌سینا نشان می‌دهند که او از همان سال‌های جوانی، از دوره حضورش در بخارا تا ۲۲ سالگی، و سپس در خوارزم، وارد حلقه‌های علمی شد و گفت‌وگوهای علمی خود را آغاز کرد. 🔸یکی از گفت‌وگوهای مهم میان ابن‌سینا و ابوریحان با نقد تند ابوریحان نسبت به ابن‌سینا همراه بود. در دورانی که ابن‌سینا در اصفهان بود، از طریق مکاتبات با ابوریحان ارتباط داشت. این مسئله در «تتمه صوان الحکمه» نیز آمده است. بیهقی در آنجا نقل می‌کند که ابن‌سینا اخلاق را مهم‌تر از گفت‌وگوهای علمی می‌داند و به یکی از شاگردانش، احتمالاً ابوعبدالله معصومی، می‌گوید پاسخ ابوریحان را در حوزه علم بده؛ اما از جانب من بگو که شرط گفت‌وگوی علمی، رعایت اخلاق و ادب است. 🔸در مجموعه مسائل مربوط به گفت‌وگوهای ابن‌سینا و ابوریحان، آنچه اهمیت دارد این است که مناظرات علمی در سطح بسیار بالایی صورت گرفته‌اند و صرفاً پرسش و پاسخ ساده نیستند. در رساله «عشر مسائل فی جواب ابوریحان» نیز مجموعه‌ای از مسائل مطرح شده است. برخی از پرسش‌های ابوریحان به دیدگاه‌های ارسطو درباره «السماء و العالم» و «الکون و الفساد» مربوط می‌شوند و برخی دیگر درباره دانش طبیعی، حرکت و زمان هستند که ابن‌سینا در بخش پایانی مباحثه سوم به تفصیل به آنها پاسخ می‌دهد. 🔸مسئله این است که ابن‌سینا در گفت‌وگوهای خود و در نوشته‌هایش، همانند فارابی، بر محوریت انسان و اخلاق تأکید می‌کند. او غایت علم را دست‌یافتن به حقیقت و خیر می‌داند: اینکه چه چیزی حقیقت دارد و چه چیزی خیر است و اینکه این حقیقت و خیر چگونه در خدمت انسان قرار می‌گیرد. انسان در اینجا هدف خود را در دستیابی به این غایت دنبال می‌کند. 🔸هنگامی که از ابن‌سینا می‌پرسند علم ما محدود است و ما نمی‌توانیم صرفاً از علم، به نحو خودآیین، بگوییم چه باید بکنیم، پاسخ او این است که آنچه را نمی‌دانم، نمی‌توانم بیان کنم. علم بشر محدود است و به اندازه تلاشی که کرده‌ایم، به دانش دست یافته‌ایم. بنابراین، نمی‌توان ادعای مطلقیت کرد. دانش بشر اندک است و جهل بشر بسیار فراوان. ibna.ir/x6JKG @ibna_official

🔰مروری بر «گذر از تاریخ‌نویسی غربی»؛ یونان یکی از ساتراپی‌های دوردست امپراتوری هخامنشی 🔸کوش نوبه به عنوان یکی از ساتراپی‌های دوردست امپراتوری هخامنشی شناخته می‌شد. داریوش یکم در کتیبه‌های خود از جمله کتیبه‌های بیستون و شوش، به سرزمین کوش اشاره کرده و آن را بخشی از قلمرو خود ذکر می‌کند. 🔸«گذر از تاریخ‌نویسی غربی» با شرحی در مورد نام «یونان» آغاز می‌شود، نویسنده در ابتدای کتاب این نکته را به خواننده گوشزد می‌کند که مردم کشوری که ما آن را یونان می‌نامیم خودشان آن را کشور اِلادا و انگلیسی زبان‌ها، گریس و گاهی در منابعی هلاس می‌گویند. واژه یونان هم‌اکنون در زبان‌های فارسی، ترکی، عربی، هندی، ارمنی، آرامی، مالایی و اندونزیایی به کار می‌رود. ایرانیان در گذشته به مردم انتهای غربی کشور ترکیه فعلی در نزدیک کشور گریس یونی یا ایونی می‌گفتند. 🔸نویسنده بعد از بررسی جایگاه نوبه در نزد اندیشمندان، فیلسوفان و دانشمندان جهان به نوبه به عنوان مهم‌ترین سرزمین آفریقا می‌پردازد:‌ «در نقشه‌های قدیمی مهمترین سرزمین آفریقا سرزمین نوبه است؛ نقشه منطقه نوبه در آفریقا تقریبا در تمام نقشه‌ها از زمان بطلمیوس تا اکنون وجود دارد ولی هیچ نقشه‌ای تاکید می‌شود حداقل در صدها نقشه‌ای که من دیدم نامی از منطقه یونان در اروپا وجود ندارد. 🔸مولف در ادامه به حفظ میراث نوبه توسط مسلمانان اشاره می‌کند: «تمدن نوبه به ویژه در دوران طلایی آتن قرن ۵ق.م و اسکندریه قرن ۳ق.م شاهد شکوفایی فلسفه، ریاضیات، پزشکی و نجوم بود. آثار فیلسوفانی مانند ارسطو، افلاطون، بقراط و جالینوس و دانشمندانی مانند اقلیدس، بطلمیوس و ارشمیدس پایه‌های علوم غرب را بنا نهادند اما با فروپاشی امپراتوری روم و آغاز قرون وسطی، اروپا به تاریکی وحشتناکی دچار شد. 🔸کتیبه‌های هخامنشی از جمله مهم‌ترین منابعی هستند که به وجود ساتراپی کوش اشاره دارند. در برخی متون تاریخی اسلامی نیز به روابط ایران با آفریقا اشاره شده، اما اطلاعات دقیقی درباره کوش در دوره ساسانی وجود ندارد.» ibna.ir/x6Jdc @ibna_official

🔰با نگاهی به کتاب «سم شپارد و زیبایی‌شناسی اجرا»؛ شپارد و شورش علیه قواعد درام 🔸انتشار کتاب «سم شپارد و زیبایی‌شناسی اجرا» نوشته اما کریدن با ترجمه مسلم آئینی را باید فرصتی برای بازخوانی این نمایشنامه‌نویس از زاویه‌ای متفاوت دانست. این کتاب در هفت فصل، به جای آنکه فقط شرح زندگی یا فهرستی از آثار شپارد باشد، تلاش می‌کند منطق درونی جهان نمایشی او را در پیوند با شرایط فرهنگی و جریان‌های فکری دورانش بررسی کند. 🔸نقطه قوت این رویکرد آن است که شپارد را به یک «نویسنده» تقلیل نمی‌دهد. پرسش اصلی در چنین خوانشی این نیست که او چه داستانی روایت می‌کند، بلکه این است که جهان نمایشی او چگونه تولید می‌شود، چگونه زبان از معناهای قطعی می‌گریزد، چگونه صدا و موسیقی در ساختن فضا دخالت می‌کنند و چگونه ساختار اثر، مخاطب را از موقعیت امن دریافت یک روایت منسجم بیرون می‌کشد. 🔸یکی از محورهای مهم کتاب، نسبت سم شپارد با جوزف چایکین و فضای تئاتر تجربی پیرامون گروه اُپن است. این همکاری را می‌توان یکی از مهم‌ترین نقاط شکل‌گیری زیبایی‌شناسی اجرایی شپارد دانست. در این فضا، نمایشنامه دیگر محصول نهایی و بسته‌ای نبود که پیش از ورود به تمرین کامل شده باشد، خود فرایند تمرین، بداهه‌پردازی، صدا و تعامل میان هنرمندان می‌توانست در شکل‌گیری اثر نقش داشته باشد. 🔸کتاب همچنین با بررسی تأثیر ساموئل بکت، یکی از مهم‌ترین مسیرهای ورود به جهان شپارد را دنبال می‌کند. این تأثیر را نمی‌توان تنها در شباهت‌های ظاهری یا استفاده از دیالوگ‌های نامتعارف خلاصه کرد. آنچه اهمیت بیشتری دارد، نسبت این دو با زبان و وضعیت انسان در جهان معاصر است. جهانی که در آن زبان دیگر همواره ابزاری مطمئن برای ارتباط نیست. 🔸یکی از جذاب‌ترین بخش‌های کتاب، مطالعه تطبیقی نمایشنامه «شهر فرشته» با فیلم «سگ اندلسی» لوئیس بونوئل و سالوادور دالی است. این بخش نشان می‌دهد که جهان شپارد را نمی‌توان در مرز تئاتر محصور کرد. ibna.ir/x6JKL @ibna_official