🔰مروری بر «گذر از تاریخنویسی غربی»؛
یونان یکی از ساتراپیهای دوردست امپراتوری هخامنشی
🔸کوش نوبه به عنوان یکی از ساتراپیهای دوردست امپراتوری هخامنشی شناخته میشد. داریوش یکم در کتیبههای خود از جمله کتیبههای بیستون و شوش، به سرزمین کوش اشاره کرده و آن را بخشی از قلمرو خود ذکر میکند.
🔸«گذر از تاریخنویسی غربی» با شرحی در مورد نام «یونان» آغاز میشود، نویسنده در ابتدای کتاب این نکته را به خواننده گوشزد میکند که مردم کشوری که ما آن را یونان مینامیم خودشان آن را کشور اِلادا و انگلیسی زبانها، گریس و گاهی در منابعی هلاس میگویند. واژه یونان هماکنون در زبانهای فارسی، ترکی، عربی، هندی، ارمنی، آرامی، مالایی و اندونزیایی به کار میرود. ایرانیان در گذشته به مردم انتهای غربی کشور ترکیه فعلی در نزدیک کشور گریس یونی یا ایونی میگفتند.
🔸نویسنده بعد از بررسی جایگاه نوبه در نزد اندیشمندان، فیلسوفان و دانشمندان جهان به نوبه به عنوان مهمترین سرزمین آفریقا میپردازد: «در نقشههای قدیمی مهمترین سرزمین آفریقا سرزمین نوبه است؛ نقشه منطقه نوبه در آفریقا تقریبا در تمام نقشهها از زمان بطلمیوس تا اکنون وجود دارد ولی هیچ نقشهای تاکید میشود حداقل در صدها نقشهای که من دیدم نامی از منطقه یونان در اروپا وجود ندارد.
🔸مولف در ادامه به حفظ میراث نوبه توسط مسلمانان اشاره میکند: «تمدن نوبه به ویژه در دوران طلایی آتن قرن ۵ق.م و اسکندریه قرن ۳ق.م شاهد شکوفایی فلسفه، ریاضیات، پزشکی و نجوم بود. آثار فیلسوفانی مانند ارسطو، افلاطون، بقراط و جالینوس و دانشمندانی مانند اقلیدس، بطلمیوس و ارشمیدس پایههای علوم غرب را بنا نهادند اما با فروپاشی امپراتوری روم و آغاز قرون وسطی، اروپا به تاریکی وحشتناکی دچار شد.
🔸کتیبههای هخامنشی از جمله مهمترین منابعی هستند که به وجود ساتراپی کوش اشاره دارند. در برخی متون تاریخی اسلامی نیز به روابط ایران با آفریقا اشاره شده، اما اطلاعات دقیقی درباره کوش در دوره ساسانی وجود ندارد.»
ibna.ir/x6Jdc
@ibna_official
🔰با نگاهی به کتاب «سم شپارد و زیباییشناسی اجرا»؛
شپارد و شورش علیه قواعد درام
🔸انتشار کتاب «سم شپارد و زیباییشناسی اجرا» نوشته اما کریدن با ترجمه مسلم آئینی را باید فرصتی برای بازخوانی این نمایشنامهنویس از زاویهای متفاوت دانست. این کتاب در هفت فصل، به جای آنکه فقط شرح زندگی یا فهرستی از آثار شپارد باشد، تلاش میکند منطق درونی جهان نمایشی او را در پیوند با شرایط فرهنگی و جریانهای فکری دورانش بررسی کند.
🔸نقطه قوت این رویکرد آن است که شپارد را به یک «نویسنده» تقلیل نمیدهد. پرسش اصلی در چنین خوانشی این نیست که او چه داستانی روایت میکند، بلکه این است که جهان نمایشی او چگونه تولید میشود، چگونه زبان از معناهای قطعی میگریزد، چگونه صدا و موسیقی در ساختن فضا دخالت میکنند و چگونه ساختار اثر، مخاطب را از موقعیت امن دریافت یک روایت منسجم بیرون میکشد.
🔸یکی از محورهای مهم کتاب، نسبت سم شپارد با جوزف چایکین و فضای تئاتر تجربی پیرامون گروه اُپن است. این همکاری را میتوان یکی از مهمترین نقاط شکلگیری زیباییشناسی اجرایی شپارد دانست. در این فضا، نمایشنامه دیگر محصول نهایی و بستهای نبود که پیش از ورود به تمرین کامل شده باشد، خود فرایند تمرین، بداههپردازی، صدا و تعامل میان هنرمندان میتوانست در شکلگیری اثر نقش داشته باشد.
🔸کتاب همچنین با بررسی تأثیر ساموئل بکت، یکی از مهمترین مسیرهای ورود به جهان شپارد را دنبال میکند. این تأثیر را نمیتوان تنها در شباهتهای ظاهری یا استفاده از دیالوگهای نامتعارف خلاصه کرد. آنچه اهمیت بیشتری دارد، نسبت این دو با زبان و وضعیت انسان در جهان معاصر است. جهانی که در آن زبان دیگر همواره ابزاری مطمئن برای ارتباط نیست.
🔸یکی از جذابترین بخشهای کتاب، مطالعه تطبیقی نمایشنامه «شهر فرشته» با فیلم «سگ اندلسی» لوئیس بونوئل و سالوادور دالی است. این بخش نشان میدهد که جهان شپارد را نمیتوان در مرز تئاتر محصور کرد.
ibna.ir/x6JKL
@ibna_official
🔰نگاهی به «جنگ و دولت در خاطرات سیدمحمد صدر»؛
دولت در سالهای جنگ مجموعهای یکپارچه و بدون اختلاف نظر نبوده
🔸کتاب همچنین نشان میدهد که دولت در سالهای جنگ مجموعهای یکپارچه و بدون اختلاف نظر نبوده است. در ساختار اجرایی کشور، درباره چگونگی اداره جنگ، مسائل سیاسی و نحوه مواجهه با مشکلات دیدگاههای مختلف وجود داشت.
🔸اهمیت خاطرات صدر در این است که او در بسیاری از موارد تلاش دارد چرایی تصمیمها و مناسبات میان نهادهای مختلف حکومت را توضیح دهد. به تعبیر جعفر گلشن روغنی، منتقد کتاب، صدر در این خاطرات بیشتر «تحلیلی» است تا جزئینگر؛ یعنی به جای آنکه درباره زندگی روزمره خود یا شخصیتهای پیرامونش با جزئیات فراوان سخن بگوید، بیشتر به تحلیل رخدادها و تصمیمات میپردازد.
🔸این ویژگی همزمان نقطه قوت و ضعف کتاب است. از یک سو، تحلیلهای یک مقام حاضر در متن تصمیمگیری میتواند برای فهم فضای سیاسی آن دوران ارزشمند باشد؛ از سوی دیگر، کمبود جزئیات درباره بسیاری از مدیران و مسئولان باعث میشود بخشی از ظرفیت تاریخ شفاهی کتاب از دست برود. منتقد کتاب نیز بر همین نکته تأکید کرده و معتقد است که درباره بسیاری از افرادی که در وزارت کشور یا معاونت سیاسی ـ اجتماعی نقش داشتند، اطلاعات کافی ارائه نشده است.
🔸یکی از موضوعات برجسته کتاب، جنگ و رابطه آن با ساختار دولت است. صدر در مراسم رونمایی کتاب تأکید کرده که خاطرات میتوانند در کنار اسناد، به تاریخنگاران برای بازسازی و تبیین رویدادها کمک کنند. او همچنین توصیه کرده است که اگر خواننده فرصت مطالعه تمام کتاب را ندارد، بخش مربوط به شرایط پذیرش قطعنامه ۵۹۸ را بخواند؛ زیرا به اعتقاد او، برای فهم تصمیم پایان جنگ باید وضعیت واقعی کشور در آن مقطع را شناخت.
🔸«جنگ و دولت» بیشتر از آنکه کتابی درباره میدان جنگ باشد، کتابی درباره «دولت در شرایط جنگ» است. ارزش اصلی آن در ارائه تصویری از سازوکارهای سیاسی و اجرایی کشور در سالهای ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۸، و بهخصوص در روشن کردن بخشی از فضای تصمیمگیری منتهی به پایان جنگ است. در عین حال، ضعف آن در کمبود جزئیات درباره بسیاری از بازیگران سیاسی و اجرایی است؛ نکتهای که در نقد کتاب نیز مطرح شده است. بنابراین بهترین شیوه استفاده از آن، قرار دادن روایت صدر در کنار اسناد رسمی، مطبوعات آن دوره و خاطرات دیگر مسئولان است.
ibna.ir/x6JLc
@ibna_official
🔰در نشست تخصصی «ادیسه» ساخته نولان مطرح شد؛
بهمن نامور مطلق: نولان در «ادیسه» به سراغ اقتباسی وفادارانه از متن اصلی نرفته است
🔸نشست تخصصی «ادیسه» ساخته کریستوفر نولان عصر روز گذشته چهارشنبه چهارم شهریور با حضور بهمن نامور مطلق، اسطورهشناس و استاد دانشگاه شهید بهشتی و شهرام مکری، کارگردان و مدرس سینما در خانه سینما برگزار شد
🔸نامور مطلق : اقتباس از «ادیسه» با چالشهای جدی مواجه است، چراکه باید یک اثر روایی تبدیل به اثری دراماتیک شود و کلام به صورت تصویر درآید. برداشتهای مختلفی درباره اقتباس وجود دارد و از نظر فرهنگی نیز این برداشتها متفاوت است. اقتباس یا آداپتاسیون یعنی منطبق کردن اثر با شرایط روز. از جمله نقدهایی که به نولان میشود، ریشه در همین موضوع دارد. در واقع نولان به سراغ تقلید از متن اصلی نرفته است و این موضوع محل مناقشه میان منتقدان است.
🔸اگر نولان یک متخصص اسطورهشناس در کنار خود داشت، شاید در ارتباط با معنا، نتیجه متفاوتی حاصل میشد. هرچند او با خلاقیت خود در برخی موارد حتی بهتر از هومر ظاهر شده است. در «ادیسه»، هومر این داستان را خود نساخته است، بلکه به آن نظم داده است و به همین دلیل، دست بردن در آن باید با تبحر همراه باشد و پیش از هر چیز باید با رمزگان اصلی آن آشنا باشیم.
ibna.ir/x6JLj
@ibna_official