🔰پژوهشگر حقوق بین‌الملل کودکان مطرح کرد؛ آیا کتاب می‌تواند زندگی کودکان را تغییر دهد؟ 🔸پاسخ به این پرسش که «آیا یک کتاب می‌تواند زندگی یک کودک را تغییر دهد؟» بدون تردید مثبت است؛ اما نه به این معنا که هر کتابی و در هر شرایطی چنین قدرتی دارد. تأثیر کتاب بر زندگی کودک به کیفیت اثر، سن و مرحله رشدی او، زمینه خانوادگی و اجتماعی و مهم‌تر از همه، نحوه مواجهه کودک با آن بستگی دارد 🔸کتاب، پیش از آنکه اطلاعات به کودک بدهد، امکان تجربه کردن جهان‌های دیگر را به او می‌دهد. این ویژگی در دوران کودکی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا شخصیت و نظام معنایی کودک هنوز در حال شکل‌گیری است. کودک از طریق داستان‌ها درباره دوستی، عدالت، خانواده، تفاوت، مرگ، شکست، موفقیت، مسئولیت و حتی معنای «خود» پرسش می‌کند. بنابراین ادبیات کودک، بخشی از فرایند جامعه‌پذیری و شکل‌گیری هویت است. 🔸یکی از مهم‌ترین کارکردهای ادبیات کودک، «بازنمایی» است. کودک باید بتواند گاهی خودش را در کتاب پیدا کند. اگر تمام قهرمانان کتاب‌ها از یک طبقه، یک سبک زندگی، یک ظاهر و یک خانواده باشند، کودکانی که با آن تصویر مطابقت ندارند ممکن است احساس کنند در جهان ادبیات جایی برای آنها وجود ندارد. 🔸کتاب خوب می‌تواند به کودک بگوید: «تو دیده می‌شوی.» این پیام برای کودکی که احساس تنهایی، متفاوت بودن یا طردشدگی دارد، اهمیت زیادی دارد. اما کتاب می‌تواند پنجره هم باشد. یعنی کودک را با زندگی انسان‌هایی آشنا کند که شبیه او نیستند. اینجاست که ادبیات می‌تواند همدلی را تقویت کند؛ کودک می‌آموزد جهان فقط از تجربه شخصی خودش تشکیل نشده است. از این منظر، کتاب کودک تنها ابزار آموزش خواندن نیست؛ ابزار آموزش دیدن است. از منظر حقوق کودک، کتاب یک کالای ساده نیست موضوع وقتی جدی‌تر می‌شود که آن را از منظر حقوق کودک نگاه کنیم. 🔸کودک امروز در جهانی زندگی می‌کند که ویدئو، بازی، شبکه اجتماعی و هوش مصنوعی بخش مهمی از تجربه روزمره او هستند. مسئله این نیست که کودک را از این جهان جدا کنیم و به کتاب بازگردانیم. مسئله این است که کتاب همچنان بتواند سهم خود را در ساختن ذهنی عمیق، پرسشگر و خلاق حفظ کند. ibna.ir/x6K6f @ibna_official

🔰معرفی برترین کتاب‌های علمی-ترویجی سپتامبر ۲۰۲۶ از اسرار کوانتوم تا آینده‌ی کشاورزی؛ نگاهی به جدیدترین آثار منتشر شده در دنیای علم 🔸نشریه نیوساینتیست در سپتامبر ۲۰۲۶، برترین کتاب‌های علمی-ترویجی سال را معرفی کرد. این فهرست با پوششی جامع از موضوعات، از پیچیدگی‌های کوانتوم و آینده‌ی روابط انسانی تا شگفتی‌های زیست‌محیطی، دریچه‌ای به دانش روز می‌گشاید. 🔸هاوکینگ: زندگی و آثارش گراهام فارملو در این کتاب، به زندگی‌نامه و سیرِ فکریِ یکی از تاثیرگذارترین دانشمندان قرن بیستم، استیون هاوکینگ، پرداخته است. این اثر با جزئیات بسیار زیاد، نه تنها مسیرِ علمیِ او را از تحقیقاتِ پیشگامانه در مورد سیاه‌چاله‌ها تا نظریه‌ی مهبانگ روایت می‌کند، بلکه جنبه‌های انسانی زندگی او را نیز به تصویر می‌کشد. فارملو با نگاهی منصفانه، چالش‌های عظیمِ او در مواجهه با بیماری ALS و اراده‌ی پولادین وی برای کشفِ اسرارِ جهان را در قالب روایتی جذاب و علمی ارائه می‌دهد. 🔸ابری با احتمال حضور سفینه‌های فضایی سِوِن راسموسن در این اثر، به یکی از جذاب‌ترین و قدیمی‌ترین پرسش‌های بشر، یعنی احتمال وجود حیات در پهنه‌ی بی‌کران کیهان، می‌پردازد. او با استفاده از مفاهیمِ علمی، احتمالات ریاضی و فرضیات‌های جدید، چالش‌های پیش رو در جستجوی نشانه‌های حیات در میان ستارگان را مورد بررسی قرار می‌دهد. این کتاب با نگاهی هیجان‌انگیز به معادلات کیهان‌شناسی، مخاطب را درگیر این پرسش می‌کند که چگونه می‌توانیم در میانِ سکوتِ عظیمِ فضا، ردی از زندگی را بیابیم. 🔸اوتیسم‌ها داریان لیدر، روان‌کاو و پژوهشگر، در این کتاب به بررسی جامع و چندوجهیِ اختلال اوتیسم می‌پردازد. او با تکیه بر سال‌ها تجربه‌ی بالینی و تحلیل‌های علمی، تلاش می‌کند تا پیچیدگی‌های این طیف را از منظر پزشکی، روان‌شناختی و اجتماعی روشن کند. این اثر با بررسی چالش‌های تشخیص و رویکردهای جدید در درمان و حمایت، سعی دارد درکِ جامعه را از تفاوت‌های شناختی و رفتاری افراد اوتیستیک بهبود بخشیده و دیدگاهی روشن‌تر از ماهیتِ این اختلال ارائه دهد. ibna.ir/x6K2H @ibna_official

🔰از طنز تا تراژدی در «۱۳تایی بوکر»؛ مروری بر فهرست منتخبان بوکر 🔸جایزه بوکر ۲۰۲۶ با معرفی فهرست بلند ۱۳‌گانه خود، بار دیگر ویترینی از نبض ادبیات جهان را به نمایش گذاشت. آثاری که از طنز سیاه و دیستوپیا تا درام‌های خانوادگی و ماجراجویی‌های فراواقعی را در بر می‌گیرند 🔸نویسندگان حاضر در این فهرست از کشورهای جامائیکا، مکزیک، ترکیه، انگلستان، اسکاتلند، ایرلند و آمریکا بودند. 🔸طولانی‌ترین کتاب فهرست، رمان ۶۰۰صفحه‌ای مارلون جیمز (ناپدیدشدگان) و کوتاه‌ترین آن‌ها رمان ۱۴۰صفحه‌ای مک‌کنا گودمن (هلن هیچ‌کجا) است. در این فهرست دو برنده سابق بوکر یعنی داگلاس استوارت و مارلون جیمز، در کنار الیزابت استرات که پیش از این نامزد شده بود، رقابت کردند. 🔸ام. جان هریسون که در سال ۲۰۲۲ داور بوکر بود، اکنون در سن ۸۱ سالگی در فهرست نامزدها قرار داشت و در مقابل، جامل وایت با ۲۸ سال سن، جوان‌ترین نامزد امسال بود. بسیاری از این نامزدها پیشینه‌های شغلی عجیبی دارند؛ از مدیریت مغازه تاتو و طراحی مد گرفته تا ژیمناستیک حرفه‌ای در رشته ترامپولین، وکالت ناموفق و بازیگری کودکی که کارنامه درخشانی نداشته است. ibna.ir/x6JDc @ibna_official

🔰نگاهی به لحظه‌ای که یک داستان خسته‌کننده خواندنی می‌شود؛ جادوی پنهان رمان/چرا بعضی رمان‌ها در ابتدا کسل‌کننده هستند؟ 🔸چرا بعضی رمان‌ها در صفحات نخست خسته‌کننده به نظر می‌رسند، اما ناگهان به کتابی تبدیل می‌شوند که نمی‌توانیم زمین بگذاریم؟ شاید پاسخ در لحظه‌ای پنهان باشد که یک داستان ناگهان «می‌چرخد»؛ لحظه‌ای که شخصیت‌ها جان می‌گیرند، روایت معنا پیدا می‌کند و خواننده از صبر کردن برای داستان، به زندگی کردن درون آن می‌رسد. 🔸رمان، برخلاف داستان کوتاه، از خواننده صبر می‌خواهد. قرار نیست در همان چند صفحه نخست، همه چیز را روی میز بگذارد. شخصیت‌ها باید آرام‌آرام وارد ذهن ما شوند، روابط شکل بگیرند، فضا ساخته شود و پرسش‌هایی در ذهنمان کاشته شود. نویسنده گاهی عمداً ما را در سرزمینی نگه می‌دارد که هنوز نمی‌شناسیم. 🔸️یکی از دلایل دور شدن نسل جدید از رمان شاید فقط تلفن همراه، شبکه‌های اجتماعی یا کاهش دامنه توجه نباشد. شاید مسئله ساده‌تر باشد: کسی به آنها نگفته است که رمان‌خواندن گاهی باید در ابتدا سخت و حتی کسل‌کننده باشد. 🔸️خواننده‌ای که از کودکی با رمان زندگی کرده، این راز را به‌تدریج کشف می‌کند. می‌داند که ممکن است پنجاه صفحه اول چندان هیجان‌انگیز نباشد؛ اما همچنان ادامه می‌دهد، چون تجربه به او آموخته است که شاید جایی در ادامه، ناگهان چیزی اتفاق بیفتد. 🔸ما کتاب را باز می‌کنیم، در ابتدا حوصله‌مان سر می‌رود، چند بار وسوسه می‌شویم آن را کنار بگذاریم؛ اما ادامه می‌دهیم. نه فقط برای اینکه بفهمیم داستان به کجا می‌رسد، بلکه برای اینکه ببینیم آیا آن لحظه فراخواهد رسید یا نه. ibna.ir/x6JyM @ibna_official

🔰مروری بر «کلماتی که می‌کشند» به قلم ژیزل سپیرو؛ مسئولیت روشنفکر در زمانه بحران چیست؟ 🔸این کتاب، که نخستین ترجمه فارسی آثار ژیزل سَپیرو محسوب می شود، با ارائۀ یک چارچوب نظری مستحکم، بر مطالعات موردی دقیقی متکی است که به ما امکان درک چگونگی تبدیل گفتار به عمل را می‌دهد تا به این پرسش پاسخ دهیم که جوامع چگونه می‌توانند اَشکال گفتمانی زیان‌آور را تنظیم و کنترل نموده و یا در این راه شکست را پذیرا باشند 🔸سَپیرو در کتاب «کلماتی که می‌کشند؛ مسئولیت روشنفکر در زمانه بحران (۱۹۴۴ـ۱۹۴۵)» با دقتی چشمگیر، قدرت کنش‌زای زبان و پیامدهای سیاسی، اجتماعی و اخلاقی آن را مورد کنکاش قرار می‌دهد. سَپیرو با بررسی موقعیت‌های تاریخی متنوع ــ از تبلیغات نظام‌های تمامیت‌خواه گرفته تا گفتمان‌های ملی‌گرایانه، و از فراخوان‌های نفرت‌انگیز تا توجیهات فکری خشونت ــ به ما نشان می‌دهد که چگونه کلمات، بسیار فراتر از آن‌که صرفاً ابزاری برای انتقال پیام باشند، می‌توانند به وسایلی برای تسلط، حذف یا نابودی نمادین تبدیل گردند. او به تحلیل شرایطی می‌پردازد که در آن یک گفتمان می‌تواند به تحریک خشونت بینجامد، آزار و اذیت را مشروعیت بخشد یا بستر را برای جنایات جمعی فراهم سازد. 🔸این کتاب به موضوع تصفیه روشنفکران فرانسوی در فردای جنگ جهانی دوم می‌پردازد. این اثر ادامه‌ای است از کتاب اولم با عنوان جنگ نویسندگان، ۱۹۴۰‏ـ‏۱۹۵۳ که برگرفته از رسالۀ دکترایم بود زیر نظر پیر بوردیو در سال ۱۹۹۴. من با تکیه بر مفهوم «میدانِ» بوردیو، نشان داده بودم که انتخاب‌های سیاسی نویسندگان در آن دوران بحرانی که هویت ملی تحت لوای رژیم اقتدارگرای ویشی به رهبری مارشال پِتَن در خطر افتاده بود، تا حد زیادی با جایگاه آن‌ها در حوزه‌های ادبی پیش از جنگ قابل‏توضیح است. درواقع، حوزۀ ادبی به جای این‏که در دفاع از هویت ملی در برابر اشغالگران متحد شود و از استقلالی که با مبارزات سخت از قرن نوزدهم به دست آورده بود پاسداری نماید، دچار افتراق گردید. در این دوران، نویسندگان بین همکاریِ فکری با اشغالگران و مقاومت ادبی یا مسلحانه که به معنای فعالیت زیرزمینی بود، دست به انتخاب زدند. 🔸پرسش اساسِ مطروحه در این کتاب عبارت است از طرح این موضوع که پس از سقوط یک رژیم سرکوبگر، چگونه باید به محاکمه روشنفکران همکار با آن پرداخت؟ قانون برای مجازات کلمات چه ابزارهایی در اختیار دارد؟ و جرایم نوشتاری شامل چه مواردی می‌شود؟ روشنفکرانی که با اشغالگران نازی همکاری کرده بودند، از همان لحظه آزادسازی پاریس در سپتامبر ۱۹۴۴ به اتهام خیانت تحت پیگرد قرار گرفتند. اتهام اصلی آن‌ها «همدستی با دشمن» بود. واژه «جنایت علیه بشریت» در پایان سال ۱۹۴۵ در دادگاه‏های نورنبرگ به رسمیت شناخته شد و فقط از سال ۱۹۶۴ وارد نظام حقوقی فرانسه گردید. ibna.ir/x6JRt @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب «خانوم ماه»؛ کتاب، تصویرگر جامعه‌ای است زیر سایه‌ سنگین جنگ 🔸مولف «خانوم ماه» با مهارتی شایسته، جنگ را از پوسته سخت خطوط مقدم جبهه جدا کرده و آن را در نبض زندگی روزمره جاری ساخته است. در این روایت، جنگ تنها در انفجارها خلاصه نمی شود، جنگ در بیمارستان‌های پر از مجروح، در طنین آژیرهای قرمز شهر، در بدرقه‌ رزمندگان و در غریبگی نوروزهای بی‌حضور تنیده شده است. 🔸کتاب ستایش‌نامه‌ای است از قامت استوار زنان در پشت جبهه. همسر شیرعلی با داشتن پنج فرزند قدو نیم قد نه تنها بار تامین معیشت را با خیاطی‌های شبانه به دوش می‌کشد، که مادری را در غیاب پدر معنا می‌کند. روایت بزرگ کردن عمار- کودکی که پدر را هرگز ندید- و تقابل دنیای کودکانه با مفهوم نبودن از خلال مقایسه‌های معصومانه با شخصیت‌های داستانی، از درخشان‌ترین بخش‌های کتاب است؛ جایی که مفهوم فقدان، از بزرگسالی به ذهن نحیف کودک نفوذ می‌کند. ibna.ir/x6K69 @ibna_official

🔰بررسی رابطه سینما و ادبیات در هفته گرامیداشت سینما؛ اقتباس؛ خوانش سینمایی روحِ اثر یا تکرار خط‌به‌خطِ قصه 🔸 مهدی صائبی، منتقد سینما، با اشاره به اینکه اقتباس، فراتر از بازنمایی صرفِ رویدادهای یک اثر ادبی است، آن را «درک روح اثر» و ارائه‌ آن در قالبی تازه معرفی توصیف کرد. 🔸اقتباس الزاما ترجمه خط به خط از یک کتاب و متن ادبی نیست، همانطور که در ترجمه یک کتاب، مهم است که مترجم «روح اثرِ» اصلی را درک کند و بعد دست به ترجمه بزند، در اقتباس هم اتفاقی مشابه می‌افتد یعنی از اثر ادبی، خوانش سینمایی می‌شود و به همین دلیل است که اشکال متفاوتی از اقتباس را داریم و تنها یکی از آن‌ها اسمش «برداشت آزاد» است که در برداشت آزاد لزوماً حتی رخدادها همان رخدادهای اصلی نیستند و صرفا از آن اثر ادبی الهام گرفته شده است. 🔸در اقتباس نباید تنها بر ادبیات تمرکز کرد، خود «سینما» نیز در این میان پررنگ است مثلاً در مورد فیلمسازانی چون مهرجویی و فرمان‌آرا، باید گفت هر دو فیلمساز تحصیل‌کرده بودند و بسیاری از آن‌ها در خارج از ایران تحصیل کردند و با جریان‌های فرهنگی روز دنیا ارتباط داشتند. این موضوع بسیار مهم است، آن‌ها نگاه‌ِ عمیقی به آثار ادبی داشتند و از طرفی، مهارت و دانش فیلم‌سازی را نیز دارا بودند. نتیجه‌ این ترکیب، خلق شاهکارهایی شد که مایه افتخار تاریخ سینمای ایران هستند. 🔸زمانی که اقتباس سینمایی در دنیا صورت می‌گیرد، معمولاً یک فرد یا تیم داوری کننده حضور دارد که در صورت بروز اختلاف بین فیلمنامه‌نویس و نویسنده‌ اثر، مداخله کرده و راه مصالحه را پیدا می‌کند. مثلاً با درخواست تغییراتی جزئی از هر دو طرف، توافقی حاصل می‌شود. این موضوع در سینمای ایران نیز یک مشکل است. یعنی برخی آثار اقتباسی به دلیل عدم انعطاف نویسنده اثر به اتمام نرسیدند. در صورتی که در مدیوم سینما، باید تابع خالق آن مدیوم باشیم، البته نظر نویسنده اصلی نیز مهم است اما باید این موضوع با گفت‌وگو بین خالق فیلم و نویسنده اثر به یک نتیجه مشترک برسد. ibna.ir/x6K7z @ibna_official

🔰از مجموعه مشاهیر کتابشناسی معاصر ایران بازخوانی شد؛ زندگی و زمانه عباس زریاب خویی؛ مسافر خوی تا برکلی 🔸عباس زریاب‌خویی نه یک پژوهشگر معمولی، بلکه دایرةالمعارفی متحرک بود که با تسلط بر میراث کهن و روش‌های نوین، شکاف میان سنت و مدرنیته را در مطالعات ایران‌شناسی با قلمی استوار پُر کرد. 🔸مهم‌ترین و دشوارترین ترجمه در مجموعۀ آثار دکتر زریاب ترجمۀ اثر مهم نولدکه، شرق‌شناس بزرگ آلمانی ،بود - تاریخ ایرانیان و عرب‌ها در زمان ساسانیان. سال‌ها از تحقیق و تعلیق تئودور نولدکه بر تاریخ ایرانیان در عصر ساسانیان می‌گذشت. حتی کتاب مهم شرق‌شناسی دیگر چون آرتور کریستن سن برپایۀ تحقیقات نولدکه بود. تعداد کمی از پژوهشگران ایرانی می‌توانستند از این اثر مهم استفاده کنند و حتی اصل آلمانی این اثر در دسترس نبود. 🔸️عباس زریاب فلسفه خوانده بود و به پیروی از سیدحسن تقی‌زاده رابطه‌ای با عرفان نداشت. در واپسین سال‌های زندگی با توجه به اقتضائاتی ترجمۀ دریای جان اثر هلموت ریتر، شرق‌شناس آلمانی را پذیرفت. این اثر ریتر یکی از منابع مهم در عرفان اسلامی است. 🔸دکترزریاب با تسلّطی که در حوزه‌های مختلف فرهنگ ایران داشت، ترجمه‌های خود را به تعلیقات سودمند می‌آراست تا خوانندگانش هرچه بیشتر از آن‌ها بهره‌مند بشوند. دکتر زریاب در عرصۀ تصحیح متن آثار مهمی را برجای گذاشته است. در صدر تصحیح‌های دکتر زریاب باید از «الصیدنة فی‌الطب» اثر ابوریحان بیرونی را نام برد. اسامی پُرشمار لاتینی و یونانی و آشفتگی‌های زیاد نسخه‌های خطی هر اهل فنی را از تصحیح این اثر منصرف می‌کند. 🔸دکتر زریاب خویی تاریخن‌گار بود. سیرۀ رسول الله، ‌تاریخ زندگانی پیامبر اسلام پیش از هجرت است. سال‌ها تحقیق و جست‌وجو در منابع اسلام مانند مغازی و انساب و سیره و نیز سال‌ها مداقه در آثار مهم اسلامی مانند طبری و ابن‌اسحاق و بلاذری و یعقوبی و ابن‌اثیر و نیز تسلّط و شناخت منابع غربی و تحقیق در آثار مورخان غربی استاد زریاب را برای نگاشتن سیرۀ‌رسول‌الله آماده کرده بود. زریاب همچو یک تاریخ‌نگار و به‌دور از هرگونه احساسات و تنها با اتکای به منابع معتبر و فارغ از پیش داوری این اثر را نوشت. ibna.ir/x6K9r @ibna_official

🔰نوشتار حکمت‌الله صالحی درباره تاریخ‌پژوهی؛ از پیش؛ از تاریخِ تاریخ تا پساتاریخِ تاریخ 🔸حکمت‌الله ملاصالحی نوشت:‌ شواهد و قرائن چنین گواهی می‌دهند؛ جامعه و جهان بشری ما شتابان به‌سوی دورانی گام برمی‌گیرد که بیش، پساتاریخی، بیش، پساانسانی، بیش، پسافرهنگی است و کم، تاریخی، کم، انسانی و کم، فرهنگی است. دورانی بسیار متفاوت و متمایز از همه روزگارانی که از سر گذرانده‌ایم. 🔸آنچه که بیش از همه غم‌انگیز است، نوعی شبه‌زندگی یا شبحی از زندگی است که زمخت و بی‌احساس و بی‌عاطفه و فلزی است؛ سنگی و سرد و بی‌روح است؛ شیشه‌ای و شکننده است. در جامعه و جهان پساانسانی، جای انسان را به نام انسان می‌گیرد. در غار افلاطونی، اشباح انسان را زندانی می‌کند. زیست اصیل و واقعی را از او می‌ستاند. 🔸در هیچ دوره‌ای، زیست اخلاقی انسان آن‌گونه که در روزگار ما در معرض خطر جدی، در معرض سقوط در پرتگاه بوده است، در دوره جدید نبوده است. فاصله و فراق میان انسان روزگار ما و ارزش‌های پذیرفته‌شده اخلاقی و زیست اخلاقی او، بس ژرف و بس غم‌انگیز و بس نگران‌کننده و خطرخیز است! 🔸آتش و شعله‌های دو جنگ جهانی را انسان‌هایی افروختند و به راه انداختند که بیشتر می‌دانستند و کمتر می‌فهمیدند. کمتر دانستن جهل نیست؛ نفهمیدن نادانی است. پساانسانِ پساتاریخ، شبه‌انسانِ دانستنی‌هایی است که در انبان ذهن و فکر و عقل و خیال او، مصنوعات هوشمند او ریخته‌اند؛ آن‌چنان پُر و فربه‌اش کرده‌اند که راه و روزنه‌ای به سوی فهم چیزها برای او گشوده نگذاشته‌اند. 🔸این‌چنین جامعه‌ها و جهان‌های بشری ما، این‌چنین تمدن‌ها، فروپاشیده و فروریخته و از دری درآمده‌اند و از دری دیگر بدر شده‌اند. فشار تاریخ بر شانه انسان به هر میزان سنگین‌تر شده است، فروپاشی را سهمگین‌تر تجربه کرده و زیسته و از سر گذرانده‌ایم. در جامعه و جهان پساتاریخ، پساانسان و پسافرهنگ، خطر بدرشدن تاریخ و انسان و فرهنگ از مسیر تاریخ، از مسیر انسان بودن و فرهنگ از مسیر زیست فرهنگی پیشارو است. تهدید به نابودی همگانی و انقراض در کمین است. ibna.ir/x6K8R @ibna_official

🔰گرامیداشت یاد سید جلال حسینی بدخشانی؛ دلبستگی بی‌پایان بدخشانی به تاریخ و هویت این سرزمین 🔸ایران از میانه رویدادها دوباره آغاز می‌شود دغدغه مدام بدخشانی بر ضروت تداوم همکاری با مؤسسه مطالعات اسماعیلی درخور توجه بود. او در واپسین روزهای حیاتش، خبر ثبت جهانی قلعه الموت را که آرزوی دیرینه‌اش بود، شنید و شادمانی‌اش در آن لحظات، گواه عشق بی‌پایانشان به تاریخ و هویت این سرزمین بود. 🔸شاید ارزشمندترین میراث دکتر سیدجلال حسینی بدخشانی، ایجاد پیوند نهادینه میان مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب و مؤسسه مطالعات اسماعیلیه در لندن باشد. این همکاری به انتشار تحقیقات نخبگان ایرانی و رساله‌های دکتری فارسی دانشجویان علاقه‌مند به تاریخ فاطمیان مصر و اسماعیلیان ایران انجامید. خدمت ارزشمند دیگر دکتر بدخشانی زمینه‌ساز چاپ نسخه انگلیسی دایرةالمعارف بزرگ اسلامی تا جلد ششم شد. 🔸 استاد بدخشانی می‌گفت ملتی که بتواند از تمدن‌های مختلف بیاموزد، خود متمدن است. تمدن ایران، تمدن ارتباطی، تمدن ترکیب و تمدن تنوع و خلاقیت است. در ایران دشواری‌های نهادی بوده و در این دشواری‌ها، یک نهاد همچنان دوام آورده است. خرد ایرانی این استعداد را داشته که می‌توانسته بخشی از این ناپایداری‌ها را جبران کند. امر اجتماعی در ایران دوام بیشتری داشته است. ibna.ir/x6K9k @ibna_official

🔰نگاهی به دشواری‌ها و ظرفیت‌های اقتباس از نمایشنامه برای سینما؛ وقتی جادوی صحنه به قاب سینما نمی‌رسد 🔸بیشتر نمایشنامه‌های خوب مبتنی بر گفت‌وگوهای غنی هستند، ‌ اما فیلم هنری بصری است. تماشای فیلم مثل تماشای نمایش نیست. 🔸هیچ کدام از نمایشنامه‌های عالی و مهم در قالب فیلم خوب از آب در نیامده‌اند چون بسیار نمایشی و تئاتری بوده‌اند. فضای نمایشی و انرژی بین تماشاگر و بازیگر و خلاصه همه چیزهایی که نمایش بزرگی از این نمایشنامه‌ها می‌ساخت، غیرقابل تبدیل شدن به فیلم بود. 🔸خیلی از نمایش‌ها تبدیل‌ناپذیر هستند. میلیون‌ها دلار خرج شده تا «صف همسرایان»، «اکوس»، «طلسم خدا» و «عیسی مسیح، ابر ستاره» روی پرده سینما بیایند، اما فروش آنها بسیار اندک بوده است. نمایشنامه‌هایی هستند که اقتباس فیلمنامه از آنها دشوار به نظر می‌رسد. 🔸اما سوال اینجاست کدام نمایشنامه‌ها برای به درد اقتباس برای سینما می‌خورند؟ سیگر توضیح می‌دهد که در پی نمایشنامه‌هایی باشید که خط داستانی داشته باشند. بعضی نمایشنامه‌ها خط داستانی ضعیفی دارند که در پس‌زمینه جریان دارد و وقتی به فیلم تبدیل می‌شود، باید به پیش‌زمینه بیاید. 🔸مسئله اقتباس از نمایشنامه کشف ظرفیت‌های سینمایی آن است. باید دانست هر نمایشنامه خوبی حتما فیلم خوبی نمی‌شود همان‌طور که هر متن سینمایی موفقی نیز نمی‌تواند روی صحنه بدرخشد. آنچه یک نمایشنامه را برای اقتباس مناسب می‌کند، وجود عناصری است که بتوان آنها را از قلمرو گفت‌وگو و صحنه به قلمرو تصویر، حرکت، فضا و جهان سینمایی منتقل کرد. ibna.ir/x6Jtw @ibna_official

🔰تلاقی دو روایت از رنج و بیداری در ادبیات عراق و ایران؛ همسایه‌های دور و نزدیک؛ غائب طعمه فرمان و احمد محمود 🔸این یادداشت به بررسی شباهت‌های ساختاری و روایتی میان رمان «درخت نخل و همسایه‌ها» اثر غائب طعمه فرمان و رمان «همسایه‌ها» اثر احمد محمود، در تلاشی برای بازخوانی تأثیرات متقابل و ریشه‌های رئالیستی در ادبیات منطقه در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ شمسی می‌پردازد 🔸درباره‌ی کتاب «درخت نخل و همسایه‌ها» که لقب «نقطه‌ی عطفی» در رمان امروز عراق را گرفته است، مترجم کتاب گفته است: «این کتاب واجد همه‌ی خصلت‌ها و خصایص هنر رمان‌نویسی و سرآغاز دوره‌ی تازه‌ای از حیات داستان‌نویسی در عراق است. ستایش ناقدان از این رمان چنان بود که آن را نخستین رمان عراقی، به معنی دقیق هنری و تام و تمام عبارت، شمرده‌اند.» (پیشگفتار مترجم، صفحه‌ی ۵ تا ۱۰) 🔸نویسنده، غائب طعمه فرمان، که نظرهای جالبی درباره‌ی انعکاس صدای «تاریخ» در ادبیات دارد، در این رمان سرنوشت مجموعه‌ای از انسان‌های شوربخت را بر زمینه و در برهه‌ای از تاریخ کشورش، با رویکردی واقع‌گرایانه و به دور از تعصب و داوری‌های شعارگونه تصویر کرده است. 🔸در رمان «همسایه‌ها» با چیزهایی از این شرایط و انعکاس آن‌ها در داستان روبه‌رو هستیم. شرایطی که طی آن، روایتی داستانی، متأثر از دیدگاه نویسنده، بر بستر حوادث پیش از ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، حزب توده، اعتصابات و... شکل می‌گیرد و شخصیت اصلی داستان دچار تحولی انقلابی می‌شود. اما چطور؟ 🔸در مورد تشابهات این دو اثر، علاوه بر گذر از مرحله‌ی نوجوانی دو قهرمان متفاوت داستان‌ها، می‌توان به فضای محدود خانه و محله‌هایی اشاره کرد که خاستگاه آن دو نوجوان است. در این دو مکان، آدم‌های ساده، فقیر و گاه زیرک، با دردها و زبانی مشترک و قابل‌باور زندگی می‌کنند. 🔸نویسنده داوری و نتیجه‌گیری درباره‌ی این مجموعه‌ی وقایع را به خواننده وامی‌گذارد؛ خواننده‌ای که در طول داستان، غمخوارانه با زندگی آن آدم‌ها آشنا شده است. جزئیات دیگر داستان نیز با روابطی علت و معلولی در یکدیگر تنیده شده‌اند. 🔸نویسنده‌ی متوفای این رمان که بیشتر عمر خود را خارج از زادگاهش، عمدتاً در روسیه، سپری کرده و مترجم آثار کلاسیک روسی نیز بوده است، با تواضع و صداقت گفته است که این رمان را با تأثیر از کتاب‌های «فونتامارا» و «نان و شراب» اثر ایگناتسیو سیلونه نوشته است. ibna.ir/x6K5C @ibna_official