🔰نوشتار حکمتالله صالحی درباره تاریخپژوهی؛
از پیش؛ از تاریخِ تاریخ تا پساتاریخِ تاریخ
🔸حکمتالله ملاصالحی نوشت: شواهد و قرائن چنین گواهی میدهند؛ جامعه و جهان بشری ما شتابان بهسوی دورانی گام برمیگیرد که بیش، پساتاریخی، بیش، پساانسانی، بیش، پسافرهنگی است و کم، تاریخی، کم، انسانی و کم، فرهنگی است. دورانی بسیار متفاوت و متمایز از همه روزگارانی که از سر گذراندهایم.
🔸آنچه که بیش از همه غمانگیز است، نوعی شبهزندگی یا شبحی از زندگی است که زمخت و بیاحساس و بیعاطفه و فلزی است؛ سنگی و سرد و بیروح است؛ شیشهای و شکننده است. در جامعه و جهان پساانسانی، جای انسان را به نام انسان میگیرد. در غار افلاطونی، اشباح انسان را زندانی میکند. زیست اصیل و واقعی را از او میستاند.
🔸در هیچ دورهای، زیست اخلاقی انسان آنگونه که در روزگار ما در معرض خطر جدی، در معرض سقوط در پرتگاه بوده است، در دوره جدید نبوده است. فاصله و فراق میان انسان روزگار ما و ارزشهای پذیرفتهشده اخلاقی و زیست اخلاقی او، بس ژرف و بس غمانگیز و بس نگرانکننده و خطرخیز است!
🔸آتش و شعلههای دو جنگ جهانی را انسانهایی افروختند و به راه انداختند که بیشتر میدانستند و کمتر میفهمیدند. کمتر دانستن جهل نیست؛ نفهمیدن نادانی است. پساانسانِ پساتاریخ، شبهانسانِ دانستنیهایی است که در انبان ذهن و فکر و عقل و خیال او، مصنوعات هوشمند او ریختهاند؛ آنچنان پُر و فربهاش کردهاند که راه و روزنهای به سوی فهم چیزها برای او گشوده نگذاشتهاند.
🔸اینچنین جامعهها و جهانهای بشری ما، اینچنین تمدنها، فروپاشیده و فروریخته و از دری درآمدهاند و از دری دیگر بدر شدهاند. فشار تاریخ بر شانه انسان به هر میزان سنگینتر شده است، فروپاشی را سهمگینتر تجربه کرده و زیسته و از سر گذراندهایم. در جامعه و جهان پساتاریخ، پساانسان و پسافرهنگ، خطر بدرشدن تاریخ و انسان و فرهنگ از مسیر تاریخ، از مسیر انسان بودن و فرهنگ از مسیر زیست فرهنگی پیشارو است. تهدید به نابودی همگانی و انقراض در کمین است.
ibna.ir/x6K8R
@ibna_official
🔰گرامیداشت یاد سید جلال حسینی بدخشانی؛
دلبستگی بیپایان بدخشانی به تاریخ و هویت این سرزمین
🔸ایران از میانه رویدادها دوباره آغاز میشود
دغدغه مدام بدخشانی بر ضروت تداوم همکاری با مؤسسه مطالعات اسماعیلی درخور توجه بود. او در واپسین روزهای حیاتش، خبر ثبت جهانی قلعه الموت را که آرزوی دیرینهاش بود، شنید و شادمانیاش در آن لحظات، گواه عشق بیپایانشان به تاریخ و هویت این سرزمین بود.
🔸شاید ارزشمندترین میراث دکتر سیدجلال حسینی بدخشانی، ایجاد پیوند نهادینه میان مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب و مؤسسه مطالعات اسماعیلیه در لندن باشد. این همکاری به انتشار تحقیقات نخبگان ایرانی و رسالههای دکتری فارسی دانشجویان علاقهمند به تاریخ فاطمیان مصر و اسماعیلیان ایران انجامید. خدمت ارزشمند دیگر دکتر بدخشانی زمینهساز چاپ نسخه انگلیسی دایرةالمعارف بزرگ اسلامی تا جلد ششم شد.
🔸 استاد بدخشانی میگفت ملتی که بتواند از تمدنهای مختلف بیاموزد، خود متمدن است. تمدن ایران، تمدن ارتباطی، تمدن ترکیب و تمدن تنوع و خلاقیت است. در ایران دشواریهای نهادی بوده و در این دشواریها، یک نهاد همچنان دوام آورده است. خرد ایرانی این استعداد را داشته که میتوانسته بخشی از این ناپایداریها را جبران کند. امر اجتماعی در ایران دوام بیشتری داشته است.
ibna.ir/x6K9k
@ibna_official
🔰نگاهی به دشواریها و ظرفیتهای اقتباس از نمایشنامه برای سینما؛
وقتی جادوی صحنه به قاب سینما نمیرسد
🔸بیشتر نمایشنامههای خوب مبتنی بر گفتوگوهای غنی هستند، اما فیلم هنری بصری است. تماشای فیلم مثل تماشای نمایش نیست.
🔸هیچ کدام از نمایشنامههای عالی و مهم در قالب فیلم خوب از آب در نیامدهاند چون بسیار نمایشی و تئاتری بودهاند. فضای نمایشی و انرژی بین تماشاگر و بازیگر و خلاصه همه چیزهایی که نمایش بزرگی از این نمایشنامهها میساخت، غیرقابل تبدیل شدن به فیلم بود.
🔸خیلی از نمایشها تبدیلناپذیر هستند. میلیونها دلار خرج شده تا «صف همسرایان»، «اکوس»، «طلسم خدا» و «عیسی مسیح، ابر ستاره» روی پرده سینما بیایند، اما فروش آنها بسیار اندک بوده است. نمایشنامههایی هستند که اقتباس فیلمنامه از آنها دشوار به نظر میرسد.
🔸اما سوال اینجاست کدام نمایشنامهها برای به درد اقتباس برای سینما میخورند؟ سیگر توضیح میدهد که در پی نمایشنامههایی باشید که خط داستانی داشته باشند. بعضی نمایشنامهها خط داستانی ضعیفی دارند که در پسزمینه جریان دارد و وقتی به فیلم تبدیل میشود، باید به پیشزمینه بیاید.
🔸مسئله اقتباس از نمایشنامه کشف ظرفیتهای سینمایی آن است. باید دانست هر نمایشنامه خوبی حتما فیلم خوبی نمیشود همانطور که هر متن سینمایی موفقی نیز نمیتواند روی صحنه بدرخشد. آنچه یک نمایشنامه را برای اقتباس مناسب میکند، وجود عناصری است که بتوان آنها را از قلمرو گفتوگو و صحنه به قلمرو تصویر، حرکت، فضا و جهان سینمایی منتقل کرد.
ibna.ir/x6Jtw
@ibna_official
🔰تلاقی دو روایت از رنج و بیداری در ادبیات عراق و ایران؛
همسایههای دور و نزدیک؛ غائب طعمه فرمان و احمد محمود
🔸این یادداشت به بررسی شباهتهای ساختاری و روایتی میان رمان «درخت نخل و همسایهها» اثر غائب طعمه فرمان و رمان «همسایهها» اثر احمد محمود، در تلاشی برای بازخوانی تأثیرات متقابل و ریشههای رئالیستی در ادبیات منطقه در دهههای ۴۰ و ۵۰ شمسی میپردازد
🔸دربارهی کتاب «درخت نخل و همسایهها» که لقب «نقطهی عطفی» در رمان امروز عراق را گرفته است، مترجم کتاب گفته است: «این کتاب واجد همهی خصلتها و خصایص هنر رماننویسی و سرآغاز دورهی تازهای از حیات داستاننویسی در عراق است. ستایش ناقدان از این رمان چنان بود که آن را نخستین رمان عراقی، به معنی دقیق هنری و تام و تمام عبارت، شمردهاند.» (پیشگفتار مترجم، صفحهی ۵ تا ۱۰)
🔸نویسنده، غائب طعمه فرمان، که نظرهای جالبی دربارهی انعکاس صدای «تاریخ» در ادبیات دارد، در این رمان سرنوشت مجموعهای از انسانهای شوربخت را بر زمینه و در برههای از تاریخ کشورش، با رویکردی واقعگرایانه و به دور از تعصب و داوریهای شعارگونه تصویر کرده است.
🔸در رمان «همسایهها» با چیزهایی از این شرایط و انعکاس آنها در داستان روبهرو هستیم. شرایطی که طی آن، روایتی داستانی، متأثر از دیدگاه نویسنده، بر بستر حوادث پیش از ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، حزب توده، اعتصابات و... شکل میگیرد و شخصیت اصلی داستان دچار تحولی انقلابی میشود. اما چطور؟
🔸در مورد تشابهات این دو اثر، علاوه بر گذر از مرحلهی نوجوانی دو قهرمان متفاوت داستانها، میتوان به فضای محدود خانه و محلههایی اشاره کرد که خاستگاه آن دو نوجوان است. در این دو مکان، آدمهای ساده، فقیر و گاه زیرک، با دردها و زبانی مشترک و قابلباور زندگی میکنند.
🔸نویسنده داوری و نتیجهگیری دربارهی این مجموعهی وقایع را به خواننده وامیگذارد؛ خوانندهای که در طول داستان، غمخوارانه با زندگی آن آدمها آشنا شده است. جزئیات دیگر داستان نیز با روابطی علت و معلولی در یکدیگر تنیده شدهاند.
🔸نویسندهی متوفای این رمان که بیشتر عمر خود را خارج از زادگاهش، عمدتاً در روسیه، سپری کرده و مترجم آثار کلاسیک روسی نیز بوده است، با تواضع و صداقت گفته است که این رمان را با تأثیر از کتابهای «فونتامارا» و «نان و شراب» اثر ایگناتسیو سیلونه نوشته است.
ibna.ir/x6K5C
@ibna_official
🔰نامه جامعه باستانشناسی ایران به رییسجمهوری؛
تخت جمشید را نجات دهید!
پارسه و تخت جمشید حافظه تاریخی ایران است
🔸جامعه باستانشناسی ایران در نامهای به مسعود پزشکیان، رییسجمهوری ایران، درخواست کرد که برای نجات میراث فرهنگی ایران و نگاهبانی از تخت جمشید، کاری فوری انجام شود
🔸جامعه باستانشناسی ایران با طرح این پرسش که «اگر حفاظت از مهمترین میراث جهانی ایران نیز بتواند در برابر سوداگری زمین، تعارض منافع و منفعتطلبی مدیریتی آسیبپذیر شود، دیگر چه تضمینی برای حفاظت از هزاران محوطه و بنای تاریخی کمتر شناختهشده در سراسر کشور باقی خواهد ماند؟»، افزوده است: «سوداگری پیرامون میراث فرهنگی، صرفاً معامله بر سر زمین نیست؛ معامله بر سر حافظه تاریخی یک ملت است. هر تصمیمی که منافع مقطعی اقتصادی یا مدیریتی را بر حفاظت از آثار تاریخی مقدم بداند، در نهایت تیشه بر ریشههای تاریخی و هویتی این سرزمین میزند.»
🔸در ادامه این نامه جامعه باستانشناسی گفته شده است: «میراث فرهنگی نه حیاط خلوت سیاسی است، نه عرصه آزمونوخطای مدیران، نه منبع درآمد کوتاهمدت و نه ویترینی تزیینی برای مناسبتها و سخنرانیها. میراث فرهنگی بخشی از هویت ملی، حافظه جمعی و سرمایه بیننسلی ایران است. نابودی یک محوطه باستانی، تخریب یک لایه تاریخی یا ساختوساز در عرصه و حریم یک اثر، خسارتی نیست که بتوان در سالهای آینده با تخصیص بودجه جبران کرد. آنچه از میان میرود، برای همیشه از دست رفته است.»
ibna.ir/x6K9m
@ibna_official
🔰از مغازه جوشکاری تا عملیات بدر/ واقعیت افزوده در خدمت تاریخ
🔸«فیض بیپایان» را می توان فراتر از یک
زندگینامه شهید خواند؛ کتابی درباره چگونگی ساخته شدن یک شخصیت در بستر خانواده، جامعه، باور و جنگ و شاید ارزش اصلی آن در همین باشد که برای فهمیدن یک شهید، فقط به لحظه شهادتش نگاه نمیکند؛ به سالهایی نگاه میکند که او در آنها زندگی کرد...
🔸کتاب تنها روایت یک رزمنده نیست؛ تلاشی است برای کنار هم گذاشتن فکر و عمل یک انسان در سالهای پیش و پس از انقلاب و دوران دفاع مقدس. روایت همسر، برادر، دوستان، همرزمان و دیگر نزدیکان، در کنار نامهها، دستنوشته ها، اسناد و تصاویر، به تدریج چهره عباسعلی را شکل می دهند.
🔸مولف برای بازسازی این زندگی، تنها به خاطرات اکتفا نکرده است. نامهها، وصیتنامه، اسناد و حتی فیلم هشت دقیقهای باقی مانده از عملیات بدر، در کنار روایتهای شفاهی قرار گرفتهاند تا تصویر کاملتری از شخصیت و زمانه عباسعلی ساخته شود.
ibna.ir/x6K6c
@ibna_official
🔰در مراسم پاسداشت روز شعر و ادب پارسی مطرح شد؛
فارسی؛ زبانی که تمدن ایرانی را زنده نگه داشته است
🔸مراسم پاسداشت روز شعر و ادب پارسی و بزرگداشت استاد شهریار به همت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و با حضور و سخنرانی جمعی از استادان و پژوهشگران برجسته کشور، چهارشنبه بیست و پنجم شهریور ۱۴۰۵ در فضای مجازی برگزار شد
🔸شهریار شاعری بود که جهان را با شعر میدید و نگاه ژرف و گسترده او سبب شد آثارش در میان مردم نفوذی ماندگار پیدا کند. پیوند او با امور قدسی، بهویژه ارادت عمیقش به حضرت علی(ع)، نیز در ماندگاری و عمق آثارش نقش مهمی داشته است.
🔸شهریار به تدریج از مرحله عشق زمینی عبور کرد و تحت تأثیر تحولات معنوی زندگی خود، بهویژه پس از سفر به مشهد و تجربههای عرفانی، مسیر تازهای در شعر و حیات معنوی خویش آغاز کرد. از این دوره به بعد، بسیاری از سرودههای او رنگ و بوی عرفانی بیشتری یافتند.
🔸شهریار توانست میان میراث شعر کلاسیک فارسی و شعر معاصر پیوندی برقرار کند و در غزلهای خود از سنت شاعران بزرگی چون سعدی بهره بگیرد، اما در عین حال زبان و بیان شخصی خود را حفظ کند.
🔸اهمیت شهریار تنها به شعر فارسی او محدود نمیشود. او در زبان مادری خود نیز شاهکاری همچون «حیدربابایه سلام» آفرید؛ اثری که از نظر ساختار زبانی و موسیقی شعر، اهمیت ویژهای دارد. زبان ترکی از نظر ساختار دستوری با فارسی تفاوت دارد و از زبانهای پیوندی و پسوندی است؛ بنابراین استفاده از وزنهای عروضی فارسی برای سرودن شعری روان و طبیعی در این زبان دشوار است. شهریار با شناخت ظرفیتهای زبان ترکی، از وزن هجایی بهره گرفت و توانست شعری پدید آورد که با ساختار و موسیقی این زبان هماهنگ بود.
ibna.ir/x6K9B
@ibna_official
🔰راهنمایی برای مدیران و متخصصان حوزهی تحقیق و توسعه؛
«نوآوری از مسیر تحقیق و توسعه»؛ نگاهی به مدیریت نوآوری در سازمانها
🔸کتاب «نوآوری از مسیر تحقیق و توسعه؛ استراتژیهای موفقیت» نوشتهی حامد طاهردوست، با ترجمهی گروهی از مترجمان و به همت نشر مهربان، با حمایت مجتمع مس شهربابک منتشر شد. این کتاب با بررسی ابعاد علمی، مدیریتی و اجرایی تحقیق و توسعه، به راهبردهایی میپردازد که سازمانها و کسبوکارها برای برنامهریزی، مدیریت و ارزیابی فعالیتهای نوآورانه به آنها نیاز دارند
🔸یکی از محورهای اصلی کتاب، تدوین راهبرد و برنامهریزی برای فعالیتهای تحقیق و توسعه است. تصمیمگیری دربارهی اولویتهای پژوهشی، تعیین اهداف و تخصیص منابع از جمله موضوعاتی است که در مدیریت این فعالیتها اهمیت دارد. نویسنده با پرداختن به این مباحث، زمینهای برای آشنایی خوانندگان با مراحل شکلگیری و هدایت پروژههای تحقیق و توسعه فراهم میکند.
🔸کتاب به تحقیق و توسعه بهعنوان یک حوزهی حرفهای نیز توجه دارد. این موضوع امکان بررسی جایگاه فعالیتهای پژوهشی در ساختار سازمانی و نقش متخصصان این حوزه را فراهم میکند. در چنین چارچوبی، موفقیت پروژهها به شناخت وظایف، هماهنگی میان اعضای تیم و مدیریت فرایندهای اجرایی وابسته است.
🔸اثر طاهردوست با رویکردی آموزشی و کاربردی نوشته شده و مطالعات موردی را نیز برای توضیح تجربهها و چالشهای این حوزه در بر میگیرد. این ویژگی به خوانندگان امکان میدهد مباحث مدیریتی و اجرایی را در کنار نمونههایی از تجربههای عملی بررسی کنند.
ibna.ir/x6K9D
@ibna_official
🔰ایبنا گزارش میدهد؛
کتاب در محاصره مثلث تورمی ملزومات
🔸رشد قیمت مرکب، زینک و مقوا در کنار جهش بهای کاغذ، هزینههای چاپخانهها را به اوج رسانده و قیمت تمامشده کتاب را هدف گرفته است.
🔸بررسی وضعیت بازار ملزومات چاپ در هفته جاری نشان میدهد که قیمت مواد اولیه مورد استفاده در فرآیند تولید کتاب همچنان بالاست و حتی نسبت به هفته گذشته رشد نسبتا چشمگیری داشته و ممکن است به کانال ۱۰ میلیون تومانی وارد شود.
🔸نگاهی به قیمتهای اعلامشده از بازار ملزومات چاپ نشان میدهد که زنجیره تولید کتاب همچنان با فشار ناشی از هزینه مواد اولیه روبهرو است. افزایش قیمت کاغذ در کنار رشد هزینه مقوا، مرکب، زینک و مواد مصرفی صحافی، هزینههای چاپ و آمادهسازی کتاب را افزایش میدهد و در نهایت میتواند بر قیمت تمامشده کتاب اثر بگذارد.
🔸با توجه به سهم بالای هزینه مواد اولیه در فرآیند تولید کتاب، تداوم این روند برای ناشران و چاپخانهها اهمیت ویژهای دارد و وضعیت بازار ملزومات چاپ همچنان یکی از عوامل مؤثر بر اقتصاد تولید و انتشار کتاب محسوب میشود.
ibna.ir/x6K9w
@ibna_official
🔰تصور ایرانیانِ زرتشتیِ ساسانی از اهریمن و آغاز نبرد کیهانی؛
شر چگونه وارد جهان شد؟
داستان باستان - ۳
🔸تاریخ کیهانی را میتوان فرایند حرکت از آمیختگی به جدایی و از کشمکش به پیروزی نهایی خیر دانست. انسان نیز در همین نقطه جایگاه تاریخی خود را مییابد، موجودی انتخابگر که با اندیشه، گفتار و کردار خویش در این نبرد کیهانی مشارکت میکند. در نتیجه ورود شر پایان آفرینش نیک نیست؛ آغاز تاریخ کیهانی است؛ تاریخی که از هجوم و آمیختگی آغاز میشود و در فرجام، با رفع شر، پیروزی خیر و نوسازی جهان بهسوی تحقق نظم نخستین حرکت میکند.
🔸اگر جهان آفریدهٔ اهورامزدا و برخوردار از نظم و خیر است چگونه شر توانست به آن وارد شود؟ این پرسش در ظاهر پرسشی دربارهٔ منشأ بدی و رنج است؛ اما در جهانبینی زرتشتی دامنهٔ آن بسیار فراتر از اخلاق فردی میرود. مسئلهٔ شر در بنیاد خود پرسشی دربارهٔ ساختار جهان، جایگاه انسان در آن و سرنوشت نهایی آفرینش است. اگر آفرینش اهورایی در اصل نیک و سامانیافته است حضور مرگ، بیماری، تباهی، دروغ و دیگر صورتهای شر چگونه قابلتوضیح است؟ آیا این عناصر از آغاز در ساختمان جهان وجود داشتهاند یا نیرویی بیگانه با آفرینش نیک آنها را به جهان وارد کرده است؟
🔸این یادداشت با رویکردی تاریخی - تطبیقی تحول تصور شر و جایگاه اهریمن را در سنت زرتشتی بررسی میکند و برای پرهیز از یکسانانگاری لایههای متفاوت این سنت منابع را در سه سطح اصلی مطالعه قرار میدهد.
🔸️برای فهم جایگاه اهریمن در اندیشهٔ زرتشتی نخست باید از تعبیری که در بسیاری از روایتهای عمومی رواج یافته فاصله گرفت: اینکه "زرتشتیگری دو خدا دارد" این تعبیر هرچند برای توصیف ابتدایی تقابل اهورامزدا و اهریمن قابلفهم است، برای تحلیل ادیانشناختی کافی نیست؛ زیرا مسئلهٔ اصلی در این سنت صرفاً وجود دو موجود همرتبه و دو خدای رقیب نیست، بلکه تقابل بنیادین میان خیر و شر، نظم و ویرانی، راستی و دروغ است. افزون بر این صورتبندی این تقابل در همهٔ دورههای سنت زرتشتی یکسان نیست و باید تحول تاریخی آن را در نظر گرفت. در یکسوی این تقابل اهورامزدا و آفرینش اهورایی قرار دارند؛ جهانی که بر پایهٔ نظم، راستی و سامان شکلگرفته است.
🔸شر چگونه وارد جهان شد؟ پاسخ این پژوهش را نمیتوان در این تصور ساده جستوجو کرد که شر از آغاز در ساختار آفرینش حضور داشته یا اهورامزدا جهانی آمیخته از خیر و شر را آفریده است. در منطق زرتشتی نقطهٔ آغاز آفرینشی اهورایی، نیک و سامانیافته است. ازاینرو مسئلهٔ اصلی نه منشأ جهان مادی، بلکه توضیح حضور تباهی، مرگ و ویرانی در جهانی است که در بنیاد خود نیک آفریده شده است.
ibna.ir/x6K9X
@ibna_official
🔰نگاهی به اثری از مارک وِرنون؛
احساسِ شگفتی و ارزشِ زندگی
کتاب خوب – زندگی سعادتمند – ۱۰
🔸وِرنون مینویسد که «شگفتی یعنی توانایی تجربهکردن یک کیفیت زمانیِ مشخص، گرچه دستیابی به آن هم نیازمند زمان است. شگفتی یعنی آن که بتوانیم اجازه دهیم مزاحمتهای ملالتبار جهان از سر راهمان برداشته شوند؛ یا آن که زمانی را صرف انتظار برای از راه رسیدن لحظاتی کنیم که در آنها احساس شگفتی آشکار میشود.»
🔸وِرنون میگوید اینکه شخصی به سویِ درختی میدود تا آن را در آغوش بگیرد، و شخصی دیگر، به بررسیِ تنهیِ درخت میپردازد تا ببیند چگونه میتواند آن را قطع کند «از تفاوت اندوختهیِ بیپایان خاطرهها، نیازها و هدفهای آن افراد ناشی میشود.» جیمز باور داشت بیش از آن که به داوریِ دیگران بپردازیم باید به آنچه شگفتیِ آنها را برمیانگیزد احترام بگذاریم و ناتوانیِ ما را در احترامگذاشتن به احساسهایِ دیگران «نابینایی نوع بشر» میخواند. آفتی که از میان بُردنِ آن دشوار نیست. کافی است سگی را تماشا کنیم که از پیداکردنِ یک استخوان دچارِ شور و شعف میشود تا دریابیم که «ویژگی همگانیِ موجودات ذیشعور را نمیتوان در آن چیزی یافت که مهم و ارزشمند مییابند، بلکه میتوان در این واقعیت یافت که آن چیز مهم و ارزشمند را در همین دنیای اطرافشان مییابند.»
ibna.ir/x6K9W
@ibna_official
🔰غلامرضا طریقی به مناسبت سالروز درگذشت شهریار مطرح کرد؛
امضای شخصی شعر شهریار عاطفهمندی مدرن اوست
رنج یکی از پررنگترین مایههای حضوری در شعر شهریار است
🔸در سی و هشتمین سالروز درگذشت محمدحسین بهجت تبریزی، غلامرضا طریقی در گفتوگو با ایبنا، به کالبدشکافی میراث این شاعر میپردازد. او از جسارت شهریار در ترکیب جانمایه شیوه عراقی با رنجهای شخصی میگوید و بررسی میکند که چگونه وفاداری به عاطفه، شهریار را به یکی از محبوبترین و در عین حال تأثیرگذارترین چهرههای شعر فارسی تبدیل کرد.
🔸میراث شهریار از خودِ شهریار مهمتر است. اگر برای نمونه غزل معاصر را فرض بگیریم، این موضوع حتی نیاز به تحلیل ندارد؛ برای مثال، حسین منزوی درباره شهریار کتاب نوشته و در مقدمه همان کتاب و جاهای مختلف دیگر، به صراحت به این نکته اشاره کرده است. اگر ما امروز حسین منزوی را در قله غزل معاصر میدانیم، باید توجه داشته باشیم که او بهطور مطلق شهریار را ستایش میکند و خود را تحت تأثیر او میداند و هیچ ابایی ندارد که این موضوع را در جاهای مختلف به زبان بیاورد. محمدعلی بهمنی، دیگر غزلسرای بزرگ معاصر، و همچنین سیمین بهبهانی نیز در جاهای مختلف اشاره کردهاند که ارادتی به شهریار داشتند و این ارادت در خاطرات و شعرهایشان بروز یافته است.
🔸میتوان گفت شهریار اولین کسی بود که بدون توجه به کلیشهها و تصورات رایج، شعر گفت؛ چرا که همه فکر میکنند اگر در ادامه شیوه عراقی شعر میگویید، حتماً باید از منظر عرفانی و به تمامی شئونی که به عنوان «شعر عراقی» تعریف شده است، وفادار باشید. اما او خود را مقید به اینها نکرد؛ در حقیقت، جانمایه آن شیوه را گرفت و عواطف خودش را به آن اضافه کرد و همین امر منجر شد تا تعریف ویژهای از شعر داشته باشد؛ تعریفی که احتمالاً با تمام تعاریف شیوه عراقی هم منطبق نیست و او از این موضوع هیچ پرهیز و ابایی نداشت.
ibna.ir/x6K5B
@ibna_official