🔰سعید علامیان از ناگفته‌های جنگ و چالش‌های تاریخ شفاهی می‌گوید؛
واکاوی آزمون و خطاهای دوران جنگ
🔸️از مصالحِ پراکنده تا بنای حقیقت؛ روایتگری در تاریخ شفاهی
🔸️به نظر من هر چه روایت‌های بیشتری از یک واقعه ثبت شود، مواد و منابع بیشتری در اختیار مورخ قرار می‌گیرد. ممکن است هر کدام از این روایت‌ها بخشی از واقعیت را نشان دهند، اما کنار هم قرار گرفتن آنهاست که می‌تواند به فهم دقیق‌تر تاریخ کمک کند
🔸️راوی امروز ممکن است با اطلاعات امروز خودش، گذشته را روایت کند. یعنی امروز دارد دیروز را روایت می‌کند؛ با حال‌وهوای امروز خودش دارد دیروز را روایت می‌کند. بنابراین نویسنده و مصاحبه‌کننده باید مراقب این مسئله باشند. باید توجه کنند که راوی در زمان وقوع حادثه چه می‌دانسته و چه چیزی را امروز به اطلاعات خودش اضافه کرده است.
🔸️جنگ یک پدیده جدید بود. جنگ هشت‌ساله برای جامعه ما تجربه‌ای جدید بود. پیش از آن، مدت زیادی چنین جنگ گسترده‌ای را تجربه نکرده بودیم. طبیعی است که در چنین شرایطی تصمیم‌ها همیشه درست از آب درنیاید. آزمون و خطا در کار بوده است. یک تصمیم گرفته شده و ممکن است به شکست منجر شده باشد. اما بسیاری از راویان، چون خودشان در آن تصمیم‌ها دخیل بوده‌اند، شاید دل‌شان نخواهد درباره این بخش‌ها صحبت کنند. دوست ندارند تصمیمی که گرفته‌اند به شکلی روایت شود که نشان دهد تصمیم درستی نبوده است.
🔸️من تاریخ شفاهی را مواد اولیه تاریخ می‌دانم. این روایت‌ها، خاطرات و اسناد در اختیار مورخ قرار می‌گیرند و مورخ باید آنها را بررسی کند، کنار هم بگذارد و از آنها استفاده کند. مورخ باید منابع مختلف را ببیند. ممکن است در میان روایت‌های شفاهی نکته‌ای پیدا کند که در منابع دیگر وجود نداشته باشد و آن را وارد پژوهش تاریخی کند. در نهایت، هدف تاریخ شفاهی این نیست که همه روایت‌های متفاوت را حذف کنیم و فقط یک روایت باقی بماند. اتفاقاً گاهی همین تفاوت‌ها، تناقض‌ها و هم‌پوشانی‌ها هستند که به پژوهشگر کمک می‌کنند. خاطره، روایت، سند و یادداشت، همه مواد اولیه‌اند. مورخ این مواد را بررسی می‌کند، آنها را کنار هم می‌گذارد و از دل آنها روایت تاریخی را شکل می‌دهد. تاریخ هم در این معنا، یک امر مطلق و تمام‌شده نیست؛ با کشف منابع جدید و شنیده شدن روایت‌های تازه، امکان بازخوانی آن وجود دارد.
ibna.ir/x6Kvd
@ibna_official
🔰وقتی ادبیات لباس سینما می‌پوشد؛
چالشی به نام سفر داستان از کاغذ تا پرده
🔸از صفحه کتاب تا قاب تصویر، اقتباس ادبی سفری میان خیال نویسنده و ذهن مخاطب است؛ سفری که در آن داستان برای یافتن زبان تازه‌ای در سینما و تلویزیون، ناگزیر با محدودیت‌های روایت، سانسور، انتظارات مخاطب و ضرورت‌های تصویر روبه‌رو می‌شود.
🔸️اقتباس همیشه به معنای انتقال بی‌کم‌وکاست یک داستان نیست. فرحت اشتیاق، نویسنده، بر تفاوت بنیادین میان ادبیات و تلویزیون تاکید کرد. رمان می‌تواند با واژه‌ها جهانی گسترده بسازد و ذهن خواننده را درگیر کند، اما در تلویزیون این شخصیت‌ها هستند که باید جهان داستان را بر دوش بکشند. بنابراین، اقتباس ناگزیر با انتخاب، حذف و تغییر همراه است؛ مصالحه‌ای میان روح اثر و انتظار مخاطب.
🔸️در این میان، پرسش بزرگ‌تری نیز وجود دارد: آیا هر داستانی امکان روایت شدن دارد؟
🔸️سانسور فقط دیواری در برابر فیلم‌ساز نیست؛ گاهی دیواری است میان مخاطب و جهان پیرامونش. کریستی ماری لودر با نگاهی دانشگاهی یادآور شد که محدود شدن دامنه موضوعات قابل طرح، به‌ویژه برای جوانان، می‌تواند فرصت شناخت جهان و شکل‌گیری نگاه انتقادی آنان را نیز محدود کند.
ibna.ir/x6KfD
@ibna_official
🔰فریاد قلم علیه کلنگ تخریب؛
ویکتور هوگو چگونه به نجات کلیسای نوتردام کمک کرد؟
🔸رمان درخشان گوژپشت نوتردام اثر ویکتور هوگو در سال ۱۸۳۱، شاهکاری جاودان در ادبیات گوتیک و عاشقانه‌ای پرشور است که از پرده سینمای صامت تا انیمیشن‌های دیزنی بارها بازآفرینی شده است. با این حال، انگیزه بنیادین هوگو از نگارش این کتاب فراتر از خلق یک درام ادبی بود؛ او در پی هدفی حیاتی و فوری برخاسته بود: نجات کالبد فیزیکی کلیسای نوتردام از خطر ویرانی و تخریب کامل.
🔸️انتشار کتاب موجی سهمگین از اشتیاق عمومی را برای نجات بنا برانگیخت. لویی فیلیپ، پادشاه فرانسه، مرمت نوتردام و آثار گوتیک را به اولویت ملی بدل کرد و کمیسیونی ویژه برای نجات میراث تاریخی تشکیل داد. طی ۲۵ سال کار پیوسته، پنجره‌های رنگی اصیل جایگزین شیشه‌های ساده عصر لویی چهاردهم شدند، مناره‌ای رفیع‌تر و آراسته‌تر اوج گرفت و ناودان‌های مشهور شیردال و تندیس‌های بیرونی، دقیقاً بر مبنای توصیفات نگاشته‌شده در کتاب هوگو، از نو آفریده شدند.
ibna.ir/x6Kbc
@ibna_official
🔰بررسی تجربه‌ی زنان عرب در شرایط جنگ و منازعه؛
«زنان عرب در جنگ‌ها»؛ روایت زندگی در سایه‌ی جنگ
🔸روزنامه‌ی «العربی الجدید» در گزارشی به بررسی کتاب «زنان عرب در جنگ‌ها: رنج و توانمندی» پرداخته است؛ مجموعه‌مقاله‌ای منتشرشده از سوی مرکز مطالعات وحدت عربی در بیروت که تجربه‌ی زنان عرب در شرایط جنگ را از منظرهای فلسفی، روان‌کاوانه، اقتصادی و حقوقی بررسی می‌کند
🔸️کتاب گروهی «زنان عرب در جنگ‌ها: رنج و توانمندی» که سال ۲۰۲۶ از سوی مرکز مطالعات وحدت عربی در بیروت منتشر شده، تجربه‌ی زنان عرب در جنگ و منازعه را از چهار منظر فلسفه، روان‌شناسی، اقتصاد و حقوق بررسی می‌کند. مطالعات این مجموعه بر تجربه‌های روزمره‌ی زنان در شرایط جنگ و پیامدهای اجتماعی، روانی و اقتصادی آن تمرکز دارند؛ تجربه‌هایی که معمولاً در روایت‌های رسمی از جنگ کمتر دیده می‌شوند.
🔸️در مجموع، «زنان عرب در جنگ‌ها: رنج و توانمندی» تصویری چندوجهی از تجربه‌ی زنان در مناطق درگیر جنگ ارائه می‌دهد؛ تصویری که در آن زن همزمان با پیامدهای روانی و اجتماعی جنگ، اختلال در آموزش، محدودیت‌های اقتصادی و ضعف حمایت‌های حقوقی مواجه است. کتاب در کنار ثبت این آسیب‌ها، به ظرفیت زنان برای تغییر نقش‌های اجتماعی و حفظ زندگی در شرایط بحرانی نیز توجه دارد.
ibna.ir/x6KwG
@ibna_official
🔰نوجوان‌ها چه داستان‌هایی را دوست دارند؟
ردپای سلیقه‌ی نوجوان‌ها در رمان‌های محبوب
🔸فهرستی از رمان‌های محبوب نوجوانان، تصویری متنوع از سلیقه‌ی این گروه سنی به دست می‌دهد: از جهان‌های خیال‌انگیز «ارباب حلقه‌ها» و «هابیت» و ماجراهای «دزد آذرخش» تا داستان‌هایی درباره‌ی تفاوت، هویت، تنهایی و مواجهه با جهان خشن بزرگسالان. کنار هم گذاشتن این آثار نشان می‌دهد که رمان نوجوان الزاماً به یک ژانر یا الگوی ثابت محدود نمی‌شود؛ آنچه میان بسیاری از این داستان‌ها مشترک است، شخصیت‌هایی است که باید در جهانی بزرگ‌تر از خودشان راهی برای شناختن خود و پیدا کردن جایگاهشان پیدا کنند.
🔸️بسیاری از این داستان‌ها درباره‌ی نوجوانی هستند که در جهانی قرار گرفته که هنوز آن را به‌خوبی نمی‌شناسد؛ باید راهش را پیدا کند، با قواعدش کنار بیاید یا در برابر آنها بایستد. شاید همین ویژگی توضیح دهد که چرا نوجوان‌ها گاهی سراغ داستان‌هایی می‌روند که ظاهراً هیچ شباهتی به زندگی روزمره‌ی آنها ندارند.
🔸️نوجوانی خود دوره‌ی خروج از یک جهان آشناست. مدرسه، خانواده و کودکی هنوز وجود دارند، اما دیگر مانند گذشته بدیهی نیستند. استقلال، انتخاب و آینده کم‌کم به مسائل واقعی تبدیل می‌شوند. شاید فانتزی و ماجراجویی به همین دلیل برای این گروه سنی جذاب‌اند: شخصیت داستان هم مانند خواننده در حال کشف قواعد جهانی است که هنوز کاملاً برایش روشن نیست.
🔸️بخشی از آثار محبوب این حوزه، داستان آدم‌هایی هستند که مسئله‌ی اصلی‌شان پیدا کردن جای خودشان در میان دیگران است. «شگفتی» نمونه‌ی روشنی از این الگوست. آگوست با چهره‌ای متفاوت وارد مدرسه می‌شود و مسئله‌ی او فقط گذراندن یک سال تحصیلی نیست؛ او باید با نگاه دیگران به خودش و با تصویری که دیگران از او می‌سازند کنار بیاید.
🔸️آنچه یک کتاب را برای نوجوان جذاب می‌کند، همیشه سن شخصیت اصلی یا گروه سنی درج‌شده روی جلد نیست. ممکن است نوجوان در یک رمان بزرگسالانه با مسئله‌ای روبه‌رو شود که برایش جذاب است و در یک رمان نوجوانانه هیچ ارتباطی با تجربه‌ی خودش پیدا نکند. «شازده کوچولو» نمونه‌ی دیگری از همین وضعیت است؛ کتابی که نسل‌های مختلف خوانده‌اند و نمی‌توان مخاطب آن را در یک گروه سنی محدود کرد. پس مرز ادبیات نوجوان شاید بیشتر از آنکه یک مرز سنی باشد، مرز تجربه باشد: داستانی که مسئله‌ای برای خواننده ایجاد می‌کند، می‌تواند برای او معنا پیدا کند؛ حتی اگر نویسنده در ابتدا مخاطب دیگری را در نظر گرفته باشد.
ibna.ir/x6KwJ
@ibna_official
🔰نگاهی به کتاب «مسیح: یک زندگینامه» نوشته جک مایلز؛
مرگی برای نجات و بخشش انسان
🔸در درام زندگی خدا، شاید مسیح معصوم‌ترین شخصیت باشد که تن به مرگی شکوهمند و افتخارآمیز می‌دهد. مسیح می‌میرد تا تقاص عهد قدیم را (که به تمامی اجرا نشده) پس دهد، و می‌میرد تا نژاد بشر را نجات دهد. تمثال مسیح بر روی صلیب تصویری اندوه‌آور است اما همزمان شادی‌بخش و نویدبخش نیز هست چراکه نوید بخشش انسان و آغاز یک زندگی جدید را می‌دهد
🔸️زندگینامه خدا، به زندگی خدایی می‌پردازد که عهد آغازین را با انسان بست؛ عهدی سخت‌گیرانه که بعد از پیچ‌وتاب‌های بسیار حاصل شد اما زندگینامه مسیح، داستان خدایی را روایت می‌کند که برای نجات انسان از مرگ، نیستی و گناه به زمین آمد، میان مردم زیست؛ حواریونی برگزید و به صلیب کشیده شد؛ سپس از گور برخاست و به ملکوت آسمان رفت. برای مطالعۀ این کتاب‌ها، بایستی موقتا، از پیش‌داوری‌ها و عقاید مرسوم دینی فاصله گرفته و پذیرای تلقیات خاص مایلز باشیم؛ همچنین بهتر است قبل از شروع این کتب، با الهیات مسیحی هم آشنا باشیم. با وجود اینکه بحث مایلز، گویا و واضح است اما در چنان سطحی قرار دارد که شاید مخاطبان ناآشنا با الهیات مسیحی را شگفت‌زده سازد. برای بسیاری از خوانندگان شاید مشهود نباشد که چرا زندگی مسیح در امتداد زندگی خدا قرار دارد یا اصلا چرا خدا ممکن است زندگی را وانهد و موقتا مرگ را برگزیند و علی‌رغم تمامی تلاش مایلز برای تشریح و تفسیر، ممکن است این موضوعات همچنان گنگ بمانند.
🔸️مایلز می‌نویسد:«خدا بدیلی دارد تا مسیر پرفرازونشیبش را با رسوایی به پایان برساند. او به جای آنکه بی‌پروا اعلام کند نمی‌تواند دشمنانش را شکست دهد، می‌تواند اعلام کند که دشمنی ندارد، که اکنون تمایز بین دوست و دشمن را به رسمیت نمی‌شناسد. او می‌تواند دادِ سخن بدهد که اکنون همۀ مردمان را دوست دارد و فرقی میانشان نمی‌گذارد، همانطور که خورشید یکسان بر همه‌جا می‌تابد و سپس بر اساس قانون عهدِ موسعِ جدید، تاکید کند که مخلوقاتش در نسبت با یکدیگر همان تساهل بی‌پایانی را در قبال خطاکاران در پیش گیرند که او آن را به طور فردی و جمعی در قبال همۀ آنان در پیش گرفته است.»
ibna.ir/x6Kwb
@ibna_official
🔰نشر لگا «سرخوش و بی‌خیال» نوشته دیوید سداریس را منتشر کرد؛
خنده، در کنار سوگ
🔸عنوان کتاب آمیخته به طنز تلخ است و با
محتوای کتاب جور درنمی‌آید، پدر می‌میرد، آدم‌ها پیر می‌شوند، خانواده زخم دارد، جامعه دچار بحران است و جهان بیرون هم آرام نیست.اما سداریس انگار می‌گوید شاید خوشحال‌بودن به معنای نادیده‌گرفتن تاریکی زندگی نباشد. می‌شود از مرگ حرف زد و خندید. می‌شود از پدری که آزارت داده، دلتنگ شد. می‌شود از تنهایی گفت و همزمان شوخی کرد. می‌شود از جهان عصبانی بود و هنوز به آن علاقه داشت
🔸️بخش قابل‌توجهی از کتاب به دوران همه‌گیری مربوط است. سداریس در قرنطینه نمی‌تواند مثل گذشته سفر کند و برای مخاطبانش اجرا داشته باشد؛ برای همین پیاده‌روی‌های طولانی می‌کند، خانه‌اش را وسواسی تمیز می‌کند و به تغییرات عجیب زندگی روزمره نگاه می‌کند. اما او کرونا را صرفاً به‌عنوان یک بحران پزشکی روایت نمی‌کند؛ برایش تبدیل می‌شود به فرصتی برای دیدن رفتار آدم‌ها وقتی نظم معمول زندگی فرو می‌ریزد. آدم‌ها عصبانی‌تر می‌شوند، خودحق‌پندارتر می‌شوند، از هم فاصله می‌گیرند و در عین حال، بیشتر از همیشه به ارتباط با دیگران نیاز پیدا می‌کنند.
ibna.ir/x6KvW
@ibna_official
🔰زندگینامه یهودی ضد صهیونیست منتشر شد؛
یک زندگی انقلابی
🔸تونی کلیف از ابتدا با گرایش تروتسکیست علاوه بر «حزب کارگران سوسیالیست» در مبارزات سندیکایی و احزاب چپ بین‌المللی فعال بود و در مقابل گرایشات استالینیستی مواضع انتقادی داشت. او از منتقدان شوروی بود و آن را «سرمایه‌داری دولتی بوروکراتیک» نامید
🔸️پشت جلد کتاب این متن به نقل از کلیف آمده است: «هنگام مرور اولین پیش‌نویس این کتاب با خود فکر کردم که خواننده می‌پرسد چرا این‌قدر به پیچ‌وتاب‌ها و تغییرات در وضعیت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی و توازن نیروهای طبقاتی پرداخته شده است؟ به‌عنوان شاگرد لنین، به‌خوبی یاد گرفتم که راهبرد و تاکتیک‌ها باید با توجه به تغییرات وضعیت عینی تغییر کنند. راننده اتومبیل در جاده‌ای کوهستانی صعب‌العبور در صورت تمایل به پیشگیری از اتفاق ناگوار، باید پیچ‌وخم‌های جاده را با دقت دنبال کند. تطبیق‌یافتن با شرایط عینی برای یک انقلابی بسیار دشوارتر از آن راننده اتومبیل است. تصور کنید که مه جاده‌ای مارپیچ را چنان فراگرفته که تشخیص پیچ‌وخم‌های آن بسیار سخت است. درک تغییرات واقعیت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی نیز کاری بسیار پیچیده و غالباً به‌شدت دشوار است. باید از لنین بیاموزیم که انقلابی کسی نیست که مرتکب هیچ خطایی نشود، بلکه کسی است که اشتباهات خود را بپذیرد و به‌سرعت اصلاح کند.»
ibna.ir/x6Ktq
@ibna_official
🔰روایتی از ۳ هزار جلد کتابی که معلم ۸۲ ساله گردآورد؛
ردپای یک عمر در قفسه‌های کتابخانه
🔸 کتاب‌ها سالیان درازی است که در خانه «طه شامخی» دبیر ادبیات، روی قفسه‌ها می‌نشینند و بخشی از زندگی او را روایت می‌کنند. مردی که از کودکی با گلستان و بوستان و کتاب‌های عربی انس گرفت، در سال‌های معلمی و دانشجویی از هزینه‌های زندگی برای خرید کتاب گذشت و در طول دهه‌ها، نزدیک به سه هزار جلد کتاب و مجموعه‌ای از نشریات و نسخه‌های خطی را گرد آورد نه فقط برای آنکه بخواند، برای اینکه بخشی از این میراث مکتوب برای فردا باقی بماند
🔸️در میان کتاب‌هایی که بیش از همه خوانده است، «آن روزها» یا «الأیام» اثر طه حسین جایگاه ویژه‌ای دارد؛ کتابی که به گفته خودش ده‌ها بار آن را خوانده و هنوز هم دوست دارد دوباره بخواند.
🔸️گاهی نیز کتابی را از دست داده و سال‌ها در پی یافتن آن بوده است. «تاریخ ادبیات» ادوارد براون یکی از همان کتاب‌هایی است که استاد در سفرهایش به شیراز و تبریز به دنبال آن گشت تا سرانجام دوباره آن را به دست آورد.
🔸️در کتاب‌های او، از نظر انتخاب موضوع نیز تنوع دیده می‌شود؛ از زندگی‌نامه‌ها و سرگذشت‌ها و مسائل اجتماعی گرفته تا کتاب‌های فقهی و دینی. در میان مجموعه‌های ارزشمند او، مجموعه ۲۶ جلدی آثار پروفسور مصطفی زلمی جایگاه ویژه‌ای دارد. اما ارزشمندترین بخش کتابخانه، بی‌تردید گران‌بهاترین کتاب آن نیست؛ ارزش واقعی کتاب‌ها در اثری است که بر جان و اندیشه خواننده می‌گذارند.
🔸️شاید مهم‌ترین بخش کتابخانه استاد، مجموعه نشریاتی باشد که با دقت گردآوری و صحافی کرده است. ماهنامه ادبی «سروه» و ماهنامه ادبی «مهاباد» از جمله این آثارند. او شماره‌های یک تا ۲۲۷ «سروه» و شماره‌های یک تا ۲۰۵ «مهاباد» را گردآوری و صحافی کرده و آنها را در قالب مجموعه‌هایی چندجلدی نگهداری کرده است. دلیل این کار را نیز به روشنی بیان می‌کند: پیش‌بینی می‌کرد روزی فرا برسد که این نشریات دیگر منتشر نشوند و همین‌گونه نیز شد. از نگاه او، ارزش این مجموعه‌ها را نمی‌توان با پول سنجید. او آنها را برای نسل‌های آینده، دوستداران زبان و ادبیات کردی و پژوهشگران حفظ کرده است. حتی برخی صحافان، هنگامی که هدف او را از حفظ این آثار می‌فهمیدند، گاهی آنها را رایگان صحافی می‌کردند.
ibna.ir/x6K8M
@ibna_official
🔰روایتی از تدوین ۳۵۰ مدخل؛
دانشنامه گلستان درگذر یک دهه؛ از آغاز شکل‌گیری تا عصر هوش مصنوعی
🔸️شاید ۱۰ سال، زمانِ کوتاهی برای تدوینِ تاریخِ یک سرزمین باشد، اما برای پروژه پژوهشی چون «دانشنامه گلستان» که باهدف احیای فرهنگ بومی پا به عرصه ظهور گذاشت عمری پُر از تجربه است. رحمت‌الله رجایی سرپرست این مجموعه، از مسیرهای طی شده، افق‌های پیش‌رو و اقدامات و چشم‌انداز دیجیتال این اثر مرجع می‌گوید
🔸در میان تلاش‌های صورت گرفته در گوشه و کنار کشورمان ، «دانشنامه گلستان» که در سه جلد و به همت مؤسسه فرهنگی میرداماد نخستین بار در سال ۱۳۹۵ به زیور طبع آراسته شد جایگاه ویژه‌ای دارد. مجموعه‌ای که در اسفندماه همان سال و در مراسمی در تالار اندیشه مؤسسه فرهنگی میرداماد، با حضور آیت‌الله نور مفیدی بنیان‌گذار مؤسسه فرهنگی میرداماد و سید رضا صالحی امیری، وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی و اصحاب فرهنگ و اندیشه از استان‌های گلستان، مازندران و تهران از آن رونمایی به عمل آمد.
🔸این اثر که حاصلِ تلاش و همت ۸۵ نویسنده از جای‌جای ایران است، آینه‌ای تمام‌نما از تاریخ، جغرافیا، مشاهیر و آداب‌ورسوم گرگان (جرجان و استرآباد) را پیش روی ما قرار می‌دهد.
🔸️امر تدوین و گردآوری دانشنامه بر اساس نیاز صورت گرفت. متأسفانه سرزمین گرگان به‌رغم تاریخ کهن، مشاهیر نامدار، منابع طبیعی غنی و .. در بسیاری از موارد فاقد مستندات و نوشته‌های مکتوب بود و با درک همین نیاز، تلاش شد شناسایی و جمع‌آوری اطلاعات با استفاده از روش دانشنامه انجام بپذیرد و برای تحقق این امر، مرکز دانشنامه گلستان در سال ۱۳۸۴ در مؤسسه فرهنگی میرداماد تأسیس شد.
🔸یکی از ویژگی‌های دانشنامه گلستان، توجه به حوزه علوم طبیعی به مفهوم عام است که نزدیک به یک‌صد مقاله را در برمی‌گیرد، گفت: از این مقالات ۳۵ مقاله اختصاصاً در حوزه آب به نگارش درآمده که بیش از همه نشانگر توجه مرکز دانشنامه به همه علوم بشری و مسائل موردنیاز است.
ibna.ir/x6KbB
@ibna_official
🔰زیستن‌های ارزشمند انسانی در گفت‌وگو با مهدی رضایی؛
قطب‌نمای عملیاتی برای انسان معاصر
چگونه جامه متناسب با قامت وجودی خودمان را انتخاب یا حتی خیاطی کنیم
🔸به گفته مهدی رضایی: «این کتاب دست روی مفهوم «فلسفه زندگی» می‌گذارد و ۱۵ سنت بزرگ فکری، فلسفی و دینی تاریخ بشر (از ادیان تا آیینهای بودا، دائو و رواقی‌گری و تا مکاتب اگزیستانسیالیسم، پراگماتیسم و انسان‌گرایی سکولار ) را بررسی می‌کند تا به خواننده کمک کند «فلسفه شخصی خودش» را انتخاب یا بازسازی کند یا دست‌کم سنت‌های دیگر را بفهمد.»
🔸تمام ۱۵ فصل بر اساس یک اسکلت و الگوی مشخص نوشته شده‌اند که اغلب شامل پیشینه تاریخی، مابعدالطبیعه (دیدگاه درباره جهان و انسان)، اصول اخلاقی، نحوه مواجهه با بحران‌ها (مثل مرگ، اضطراب و اندوه)، و نیز اجمالاً آیینهای عملی است. این انضباط ساختاری به خواننده اجازه می‌دهد بتواند مکاتب ناهمگون را کنار هم بنشاند و بسنجد. و سومین نکته‌ای که به نظرم می‌رسد این است که کتاب به دنبال فرمول‌های سریع برای شادکامی نیست. فلسفه را به عنوان تلاشی جدی، عقلانی و گاهی دشوار برای مواجهه با رنج، مرگ و فقدان معنا می‌بیند و تعارف‌های رایج کتاب‌های زرد را کنار می‌گذارد
🔸️مسئله کتاب یک پرسش اگزیستانسیال و حیاتی است: «چگونه باید یک زندگی خوب را سپری کرد؟» وقتی انسان در بحران‌های زندگی، مواجهه با رنج، مرگ، معنا و روابط اخلاقی قرار می‌گیرد، فرقی نمی‌کند پاسخش را از انجیل و قرآن گرفته باشد یا از رواقی‌گری و اگزیستانسیالیسم.
🔸کتاب عامدانه نخواسته یک داوری نهایی صادر کند یا یک سنت را برنده اعلام کند؛ کتاب به شکل یک «دادگاه سقراطی» طراحی شده است. وقتی نویسنده فصل اپیکوری از لذت‌های معقول و دوری از جاه‌طلبی می‌گوید، و چند فصل بعد پیتر سینگر در «دیگرگزینی مؤثر» از شما می‌خواهد بخش اعظم ثروت‌تان را برای کاهش رنج گرسنگان جهان ببخشید، این شوک و تنش به جان خواننده می‌افتد: «من کدام‌یک از این دو مسیر را انتخاب خواهم کرد؟ آیا آرامش رواقی و اپیکوری را می‌خواهم یا تعهد رادیکال دیگرگزینانه را؟» بنابراین، کتاب یک صلح کلی ساده‌لوحانه برقرار نکرده است. هرچند سبک کتاب همدلانه است تا ابتدا زیبایی هر فلسفه چشیده شود، اما وقتی خواننده این ۱۵ صدا را کنار هم می‌شنود، عمق ناهماهنگی معرفتی و اخلاقی مکاتب آشکار می‌شود و دقیقاً همین جاست که نوبت به کاربست «عقل نقاد خواننده» برای انتخاب می‌رسد و این مهم را به خواننده می‌سپارد.
🔸️کتاب مدعی نیست که هر راهی که کسی برگزیند لزوماً خوب است. معیار داوری که ویراستاران در تمام طول کتاب بر آن پافشاری می‌کنند، همان «تاب‌آوری در برابر بررسی دقیق» است. یک فلسفه زندگی ممکن است در عمل شکست بخورد؛ مثلاً اگر مابعدالطبیعه آن با حقایق علمی اثبات‌شده در تضاد آشتی‌ناپذیر باشد (مانند انکار واقعیت رنج یا انکار علیت)، یا اگر اخلاق آن منجر به فروپاشی روان‌شناختی فرد یا ویرانی اجتماعی شود، آن فلسفه «خوب» نیست. بنابراین، معیار، انسجام درونی و کارآمدی بیرونی است. بنابراین، کتاب به خواننده نمی‌گوید «همه این‌ها به یک اندازه درست‌اند» (که این نسبی‌گرایی است)؛ بلکه می‌گوید «حقیقت زندگی خوب، جامه یک‌شکلی نیست که بر تن همه انسان‌ها برازنده باشد». کتاب به ما یاد می‌دهد که چگونه جامه متناسب با قامت وجودی خودمان را با استفاده از الگوهای آزموده تاریخ بشر، انتخاب یا حتی خیاطی کنیم».
ibna.ir/x6Kxx
@ibna_official
🔰گفت‌وگو با مهرشاد کاظمی به مناسبت روز تهران؛
تهران در گذر تاریخ، میان عظمت و آشوب نفس کشیده
تهران چگونه در درازنای تاریخ از یک روستا یا شهر کوچک خوش‌آب‌وهوا به پایتخت و کلان‌شهر تبدیل شد
🔸مهرشاد کاظمی گفت: گاهی یک توصیف کوتاه از یک بازار یا محله، اطلاعاتی درباره زندگی اجتماعی مردم به ما می‌دهد که در اسناد رسمی کمتر دیده می‌شود. به همین دلیل، یکی از تلاش‌های من در این کتاب این بوده که فقط تهرانِ دربار و کاخ را نبینیم، بلکه تهرانِ مردم و زندگی روزمره را نیز از میان این روایت‌ها استخراج کنیم
🔸️برای رسیدن به تصویری دقیق‌تر، باید روایت‌ها را با یکدیگر و همچنین با اسناد، نقشه‌ها، خاطرات، روزنامه‌ها، عکس‌ها و شواهد معماری مقایسه کرد. بنابراین در این کتاب تلاش کرده‌ام یک سفرنامه را به عنوان «حقیقت نهایی» نپذیرم، بلکه روایت‌های مختلف را در کنار یکدیگر قرار دهم تا از مجموع آنها بتوان به تصویر مستندتر و چندلایه‌تری از تهران رسید.
🔸 باید توجه داشت که مفهوم خانواده، روابط زن و مرد و فضای اندرونی برای یک اروپایی قرن نوزدهم الزاماً همان معنایی را نداشته که برای جامعه ایرانی داشته است. بنابراین این روایت‌ها را باید هم برای شناخت وضعیت اجتماعی زنان و خانواده در آن دوره مطالعه کرد و هم محدودیت‌های فرهنگی و موقعیت خود سفرنامه‌نویس را در نظر گرفت. به بیان دیگر، این سفرنامه‌ها تصویری مهم اما کامل و نهایی از زندگی زنان ارائه نمی‌کنند.
🔸️به نظر من، سفرنامه‌ها هم منبع تاریخ تهران هستند و هم بخشی از تاریخ شکل‌گیری تصویر تهران در جهان. سفرنامه‌نویسان نوشته‌های خود را برای سیاستمداران، بازرگانان، پژوهشگران و هم‌وطنانشان منتشر می‌کردند و در نتیجه، تصویری که از تهران و جامعه ایران ارائه می‌دادند، می‌توانست بر شناخت مخاطبان خارجی از ایران تأثیر بگذارد.
ibna.ir/x6Kxj
@ibna_official