🔰گزارش تصویری نشست «شب کتاب و سینما» 🔸نشست «شب کتاب و سینما» همراه با رونمایی ۱۲ کتاب جدید انجمن سینمای جوان، با حضور بهروز شعیبی مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران و دبیر چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران، سه‌شنبه (۲۸ مهر ۱۴۰۵) در پردیس سینمایی ملت برگزار شد. ibna.ir/x6KQy @ibna_official

🔰یادداشت مهدی رهبر در سوگ یوسف مجیدزاده؛ مجیدزاده یکی از پرکارترین و آگاه‌ترین و اثرگذارترین استادان باستان‌شناسی ایران بود 🔸مهدی رهبر، پیشکسوت باستان‌شناسی ایران در یادداشتی نوشت: بدون شک دکتر مجیدزاده یکی از پرکارترین و آگاه‌ترین و اثرگذارترین استادان باستان‌شناسی ایران بود. او علاوه بر کار میدانی ارزنده شاگردان زیادی تربیت کرد که هر یک مجیدزاده‌ای هستند. 🔸️مجیدزاده  با انجام چند فصل کاوش در جیرفت معتقد بود جیرفت «حلقه گم‌شده» تاریخ بشریت محسوب می‌شود و دانسته‌های بشر از مطالعات یافته‌های منطقه باستانی جیرفت (در استان کرمان مربوط به ۴۳۰۰ سال پیش) می‌تواند تاریخ را تکمیل کند. ibna.ir/x6KQD @ibna_official

🔰یاداشت رئیس موزه ملی ایران در سوگ یوسف مجیدزاده؛ جایگاه ماندگار مجیدزاده در تاریخ باستان‌شناسی ایران 🔸جبرئیل نوکنده، رئیس موزه ملی ایران نوشت: دانش گسترده، نگاه پژوهشگرانه و تلاش‌های پیگیرانه ایشان در مطالعه دوران پیش از تاریخ و شکل‌گیری جوامع پیچیده و تمدن‌های آغازین، جایگاهی ماندگار در تاریخ باستان‌شناسی ایران برای ایشان رقم زد. 🔸کاوش‌های دکتر مجیدزاده در تپه قبرستان دشت قزوین، محوطه ازبکی و به‌ویژه محوطه‌های باستانی حوزه هلیل‌رود و جیرفت، از مهم‌ترین بخش‌های کارنامه علمی ایشان به شمار می‌روند. پژوهش‌های دکتر مجیدزاده در جیرفت، به‌ویژه در محوطه کنارصندل، نقش مهمی در جلب توجه جامعه علمی ایران و جهان به اهمیت فرهنگی و تاریخی این منطقه و بازنگری در جایگاه جنوب‌شرق ایران در مطالعات تمدن‌های باستانی داشت. آثار و نوشته‌های علمی ایشان درباره آغاز شهرنشینی در ایران، تاریخ و تمدن ایلام و بین‌النهرین نیز سهم ارزشمندی در گسترش دانش باستان‌شناسی و تاریخ این سرزمین داشته‌اند ibna.ir/x6KQG @ibna_official

🔰چهره‌هایی که اصفهان را نوشتند-۱۶ از دیوانی ۳ هزار بیتی تا میراثی پراکنده؛ رشحه را چقدر می‌شناسیم؟ 🔸 الهه رضایی، پژوهشگر و دانش‌آموخته دکترای ادبیات فارسی گفت: گزارش‌های تذکره‌ای از دیوانی حدود ۳ هزاربیتی برای رشحه، دختر هاتف اصفهانی، حکایت دارند؛ اما حجم واقعی آثار و انتساب برخی اشعار او همچنان به بررسی نسخه‌شناختی و پژوهش انتقادی نیاز دارد. 🔸رشحه، دختر هاتف اصفهانی، از زنان شاعر دوره قاجار است که نام او در منابع تذکره‌ای و شماری از مجموعه‌های شعر باقی مانده، اما جایگاه ادبی‌اش هنوز به‌صورت مستقل و بر پایه پژوهشی جامع ارزیابی نشده است. اطلاعات موجود درباره او بیش از هر چیز از طریق نسبت خانوادگی با هاتف اصفهانی، ازدواج با میرزا علی‌اکبر متخلص به نظیری و پیوندهای ادبی خانواده‌اش به دست می‌آید. او تنها زن ایرانی است که هم خودش شاعر بوده است و هم پدر، برادر، همسر و فرزندش؛ بااین‌حال، محدود کردن شناخت او به این نسبت‌ها، ظرفیت‌های ادبی آثار باقی‌مانده‌اش را نادیده می‌گیرد. 🔸یکی از مشکلات مهم در بررسی آثار او، شیوه انتشار شعرهایش در کنار آثار پدر است. در چاپ‌هایی از دیوان هاتف اصفهانی که اشعار رشحه را نیز در بر دارند، شعرهای او به‌صورت ضمیمه یا گزیده ارائه شده‌اند. در نتیجه، دسترسی به اشعار باقی‌مانده الزاماً به معنای دسترسی به دیوان مستقل او نیست. 🔸سخن گفتن از صدای مستقل زنانه در شعر رشحه، در مرحله کنونی، باید به‌عنوان فرضیه‌ای پژوهشی مطرح شود، نه نتیجه‌ای قطعی. آزمون این فرضیه مستلزم تصحیح متن اشعار، تحلیل واژگانی و بلاغی، بررسی موقعیت گوینده و مقایسه بینامتنی با آثار هم‌عصران اوست. اهمیت رشحه در این زمینه، پیش از آنکه در اثبات تفاوتی ذاتی میان شعر زنانه و مردانه باشد، در فراهم کردن نمونه‌ای تاریخی برای مطالعه امکان‌های بیان و کنشگری زن شاعر در ساختار ادبی و اجتماعی دوره قاجار است. 🔸انتشار مستقل اشعار رشحه، به‌ویژه در قالب تصحیحی انتقادی، می‌تواند زمینه تغییر در شناخت ادبی او را فراهم کند. چنین کاری امکان می‌دهد همه اشعار منسوب به او در یک مجموعه گردآوری شوند، اختلاف نسخه‌ها آشکار شود، انتساب‌های مشکوک بررسی شوند و اطلاعات تاریخی و ادبی هر شعر در کنار متن آن قرار گیرد. همچنین، انتشار مستقل می‌تواند زمینه تحلیل دقیق‌تر سبک، قالب‌ها، مضامین و روابط ادبی او را فراهم کند و ارجاع علمی به آثارش را آسان‌تر سازد. ibna.ir/x6KRK @ibna_official

🔰از مجموعه مشاهیر کتابشناسی معاصر ایران بازخوانی شد؛ زندگی و زمانه سیدعبدالله انوار؛ پرتره مردی فراتر از زمان 🔸امروزه وقتی به کارنامه عبدالله انوار، دانشمند فرزانه نگاه می‌کنیم، درمی‌یابیم که وی تنها یک انسان پُرخوان یا کتاب‌شناس نبود؛ او مردی فراتر از زمان خود بود 🔸️حیات کتاب‌شناسی انوار از آغار تحصیلات ایشان شکل گرفته بود. استاد بیان می‌کند: «سال ۱۳۱۰ که برای تحصیل به مدرسه گذاشته شدم و برای ورود به کلاس اول حاجت به کتاب داشتم، برای نخستین‌بار به کتابفروش و کتابفروشی برخورد کردم. خوب به خاطر دارم پدرم مرا پس از نام‌نویسی و تعیین کتاب اول به کتابفروشی اقبال برد». 🔸استاد افشار بیان می‌کند: «آقای انوار یکی از پرخوان‌ترین دوستانی است که بنده در طول زندگیم دیدم». «میان دوستان شهرت داشت که سرش در کتاب‌های قدیمی است. با این که روحیه‌ای جوان داشت و با علم و معرفت جدید آشنایی کامل یافته بود ولی سیر در افکار قدما برای او لذت معنوی بود». 🔸انوار هر کتابی را که می‌خواندند، تمام حاشیۀ کتاب از یادداشت‌های ایشان، تعلیقات ایشان و نظریات ایشان راجع به آن کتاب سیاه شده است. کتابی نیست که ایشان خوانده باشند و تعلیقه و حاشیه بر آن ننوشته باشند. لذا بعد از بازنشستگی، ضمن انتقال تجربیات به طرق مختلف: تدریس در کارگاه‌های آموزشی، ارزیابی آثار، حضور در نشست‌ها و میزگردهای تخصصی، تالیف مقاله در باب فهرست‌نگاری، نقد کتاب و ...، بیش از پیش همانند دانشجوی تشنه علم، ضمن مطالعه و تحقیق، آثار فراوانی در زمینه‌های متعدد دانش بشری خلق نمودند. 🔸نام استاد انوار بیشتر با خدمات علمی‌ ایشان در حوزه کتاب‌شناسی و نسخه‌شناسی و فهرست‌نگاری مشحون و مشهور است. زیرا زمانی ایشان دست به کار فهرست‌نگاری زدند که هنوز فهرستنویسی به معنای علمی و مشخص در بین کتابداران شناخته شده نبود و دست‌اندرکاران دولتی نیز حمایتی نمی‌کردند. ibna.ir/x6KRF @ibna_official

🔰کارگردان فیلم کوتاه «اثر انگشت» در گفت‌وگو با ایبنا؛ «مرگ ایوان ایلیچ» تولستوی ظرفیت بازخوانی دارد 🔸محمدرضا عرب‌زاده گفت: فیلم «اثر انگشت» با الهام از داستان تولستوی ساخته شده، اما محدودیت‌های مدیوم فیلم کوتاه اجازه نمی‌دهد تمام ابعاد و جزییات یک اثر ادبی به‌طور کامل به تصویر کشیده شود. 🔸عرب‌زاده با این توضیح که اقتباس از آثار ادبی، علاوه‌بر فراهم کردن زمینه‌ای برای پرداختن به موضوعات عمیق انسانی، می‌تواند به تقویت فیلمنامه و ارتقای کیفیت روایت در سینما کمک کند، ادامه داد: وقتی تصمیم می‌گیرید یک اثر ادبی را به فیلم کوتاه تبدیل کنید، باید از ابتدا به ظرفیت‌های این قالب توجه داشته باشید. فیلم کوتاه فرصت محدودی برای روایت دارد و نمی‌توان انتظار داشت که تمام جزییات، شخصیت‌ها و لایه‌های داستانی یک کتاب را به همان شکل در فیلم بازسازی کرد. ناچار هستید از میان عناصر مختلف اثر، آن بخش‌هایی را انتخاب کنید که با نگاه و دغدغه اصلی شما ارتباط بیشتری دارند. 🔸️یکی از مشکلات مهم سینمای ایران، چه در فیلم بلند و چه در فیلم کوتاه، مسئله فیلمنامه است. فیلمنامه‌نویسی اصول و پیچیدگی‌های خودش را دارد و رسیدن به یک روایت منسجم و تأثیرگذار، نیازمند زمان، دقت و بازنویسی است. در چنین شرایطی، اقتباس از یک اثر مکتوب، به‌ویژه آثاری که از نظر ادبی و داستانی جایگاه شناخته‌شده‌ای دارند، می‌تواند به فیلمساز کمک کند تا از ظرفیت‌های موجود در آن اثر بهره ببرد. ibna.ir/x6KHt @ibna_official

🔰گفت‌وگو با محمدعلی مهدی‌پور نویسنده کتاب «اخلاق خسروانی»؛ اخلاق خسروانی و شادزیستن 🔸محمد علی مهدی‌پور گفت:‌همه ما می‌دانیم و تایید می‌کنیم که ما مشکل اخلاقی داریم. منظورم روابط اجتماعی است. سخن از مردانگی، مروت، پاکیزه زندگی کردن و پاکیزه سخن گفتن است. الان در فضای مجازی می‌بینید که برخی از افراد نسل بعد از ما در سخن گفتن، ادب و نزاکت را رعایت نمی‌کنند و متاسفانه این را هم هنر می‌دانند 🔸مهدی‌پور می‌گوید:«برخی روی شاهنامه کارهای تخصصی انجام می‌دهند و مثلاً ساعت‌ها روی یک مصراع کار می‌کنند و وقت می‌گذارند که این جور کارها در حیطه متخصصان ادبیات و دپارتمان‌هایی است که تخصصی به مباحث می‌پردازند. بسیاری از بزرگان مانند شاهرخ مسکوب و دیگران، و یا جلال خالقی مطلق، خیلی زحمت کشیده‌اند، خیلی کار کرده‌اند و خدماتشان را باید ارج نهیم. اما من به دنبال آن بودم که مردم چه چیزی می‌توانند از شاهنامه بیاموزند، و به طور کلی باید ببینیم از کتاب‌های بزرگ چه می‌توانیم بیرون بیاوریم که امروز بشود از آن استفاده کرد. به این نتیجه رسیدم که موضوع اول، موضوع اخلاق است. یعنی اجتماع با چه اخلاق و رفتاری می‌تواند به سعادت برسد و شادزیستن را بیاموزد. و موضوع دوم، رفتار حاکمان بود یعنی اینکه، حاکمان باید چگونه رفتار کنند. ibna.ir/x6KQX @ibna_official

🔰اندیشه‌ورزی ایرانی که مرزهای جهان باستان را درنوردید مانی، پیامبر و نقاش 🔸اندیشه‌ای که در مرزهای یک سرزمین نماند علی نیکویی نوشت:‌اهمیت مانی برای تاریخ ایران تنها به زادگاه و محیط سیاسی فعالیت او محدود نمی‌شود، سرگذشت او نشان می‌دهد که ایران باستان افزون بر جایگاه سیاسی و اقتصادی خود یکی از کانون‌های شکل‌گیری، پرورش و انتقال اندیشه‌های دینی و فرهنگی بود؛ اندیشه‌هایی که گاه از مرزهای سرزمین خاستگاهشان بسیار فراتر رفتند و در محیط‌های تازه دگرگون شدند. 🔸سرگذشت آیین مانوی از شگفت‌انگیزترین نمونه‌های گسترش یک جریان دینی در جهان باستان است؛ آیینی که پیروانش در سرزمین‌هایی دور از خاستگاه آن متونی به زبان‌های گوناگون پدید آوردند و میراثش را در گذر سده‌ها حفظ کردند. مانی بنیان‌گذار این آیین تنها در پی تأسیس دینی تازه نبود او می‌خواست پیامی عرضه کند که به یک قوم، زبان یا قلمرو سیاسی محدود نماند. همین ادعای جهان‌شمولی، مانویت را به پدیده‌ای فراتر از تاریخ دینی ایران تبدیل کرد. اما چه ویژگی‌هایی به اندیشهٔ مانی امکان داد از مرزهای سیاسی و فرهنگی عبور کند؟ 🔸️مانی فعالیت تبلیغی خود را در روزگار شاپور یکم آغاز کرد و بنا بر شواهد موجود با دربار ساسانی نیز ارتباط یافت. بااین‌حال این ارتباط را نباید به معنای پذیرش رسمی آیین او از سوی شاهنشاهی دانست. شناخت این محیط برای فهم اندیشهٔ مانی ضروری است؛ جامعه ساسانی برخلاف تصویری که گاه از آن ارائه می‌شود از نظر دینی کاملاً یکدست نبود؛ زرتشتیان، مسیحیان، یهودیان و پیروان دیگر سنت‌های دینی در بخش‌های مختلف این قلمرو و سرزمین‌های پیرامونی حضور داشتند. چنین فضایی امکان مواجهه اندیشه‌ها را فراهم می‌کرد و به مانی فرصت می‌داد تا آموزه‌ای تازه عرضه کند، آموزه‌ای که ریشه در جهان فرهنگی ایران و میان‌رودان داشت اما داعیه عبور از مرزهای آن را نیز در سر می‌پروراند. 🔸️اندیشه مانی در خلأ شکل نگرفت او در میان‌رودان سرزمینی واقع در محل تلاقی سنت‌های دینی و فرهنگی گوناگون پرورش یافت و با فضایی آشنا شد که در آن باورهای ایرانی، مسیحیت و دیگر جریان‌های دینی حضور داشتند؛ ازاین‌رو شناخت مانویت بدون توجه به این زمینه تاریخی دشوار است. بااین‌حال شباهت میان برخی آموزه‌های مانوی و سنت‌های پیشین به‌تنهایی برای اثبات اقتباس مستقیم از یک دین مشخص کافی نیست. مانی خود را پیام‌آوری در امتداد زنجیره‌ای از آورندگان حقیقت می‌دانست. 🔸مانی تنها بنیان‌گذار یک آیین نبود؛ او به نوشتار و تصویر نیز به‌عنوان ابزارهایی برای انتقال اندیشه دینی اهمیت می‌داد، در سنت مانوی آثاری به مانی نسبت‌داده‌شده که تعالیم او را در قالب نوشته‌هایی دینی و آموزشی عرضه می‌کردند؛ نام برخی از این آثار در منابع مانوی و گزارش‌های تاریخی باقی‌مانده است بااین‌حال باید میان آثاری که انتسابشان به مانی پشتوانه تاریخی دارد و نوشته‌هایی که در سنت‌های بعدی به او نسبت داده شده‌اند، تفاوت گذاشت ibna.ir/x6KRn @ibna_official

🔰روایت زویا پیرزاد از «اهالی ماگنولیا»؛ زویا پیرزاد در اثر جدیدش قصه‌گوی «گذشته» شده است 🔸زویا پیرزاد نویسنده رمان مشهور «چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم» پس از ۲۲ سال با اثر جدیدش بازگشت. 🔸️ در این رمان نیز شاهد روزمرگی‌نویسی، تمرکز بر جزئیات دقیق و زنانه‌نویسی هستیم و پیرزاد با زبانی ساده، پاکیزه و بدون تکلف، لایه‌های درونی زندگی، عواطف و دغدغه‌های زنانه را به تصویر می‌کشد. 🔸️در این رمان نیز با نثری آرام و بی‌تکلف مواجه هستیم و خواننده بسیار راحت با گفت‌وگوهای شخصیت‌ها ارتباط برقرار می‌کند. اینجا هم راوی یک زن است مانند خیلی از زن‌های دیگر دوروبرمان با کارهای تکراری روزمره‌اش و سایر شخصیت‌های زن داستان اغلب دغدغه استقلال و رهایی از محدودیت و سرخوردگی دارند. داستان در بستر اتفاقات ساده زندگی مثل خریدن ماشین، گفتگوهای خانوادگی، دلتنگی‌های کوچک و گذران عادی روزها شکل می‌گیرد. 🔸️پیام نویسنده این است که گذشته قصه‌ای است که مدام برا ی خودمان تعریف می‌کنیم؛ گذشته بی‌حاصل و بی‌فایده است. ibna.ir/x6KH9 @ibna_official