🔰یاداشت رئیس موزه ملی ایران در سوگ یوسف مجیدزاده؛
جایگاه ماندگار مجیدزاده در تاریخ باستانشناسی ایران
🔸جبرئیل نوکنده، رئیس موزه ملی ایران نوشت: دانش گسترده، نگاه پژوهشگرانه و تلاشهای پیگیرانه ایشان در مطالعه دوران پیش از تاریخ و شکلگیری جوامع پیچیده و تمدنهای آغازین، جایگاهی ماندگار در تاریخ باستانشناسی ایران برای ایشان رقم زد.
🔸کاوشهای دکتر مجیدزاده در تپه قبرستان دشت قزوین، محوطه ازبکی و بهویژه محوطههای باستانی حوزه هلیلرود و جیرفت، از مهمترین بخشهای کارنامه علمی ایشان به شمار میروند. پژوهشهای دکتر مجیدزاده در جیرفت، بهویژه در محوطه کنارصندل، نقش مهمی در جلب توجه جامعه علمی ایران و جهان به اهمیت فرهنگی و تاریخی این منطقه و بازنگری در جایگاه جنوبشرق ایران در مطالعات تمدنهای باستانی داشت. آثار و نوشتههای علمی ایشان درباره آغاز شهرنشینی در ایران، تاریخ و تمدن ایلام و بینالنهرین نیز سهم ارزشمندی در گسترش دانش باستانشناسی و تاریخ این سرزمین داشتهاند
ibna.ir/x6KQG
@ibna_official
🔰چهرههایی که اصفهان را نوشتند-۱۶
از دیوانی ۳ هزار بیتی تا میراثی پراکنده؛ رشحه را چقدر میشناسیم؟
🔸 الهه رضایی، پژوهشگر و دانشآموخته دکترای ادبیات فارسی گفت: گزارشهای تذکرهای از دیوانی حدود ۳ هزاربیتی برای رشحه، دختر هاتف اصفهانی، حکایت دارند؛ اما حجم واقعی آثار و انتساب برخی اشعار او همچنان به بررسی نسخهشناختی و پژوهش انتقادی نیاز دارد.
🔸رشحه، دختر هاتف اصفهانی، از زنان شاعر دوره قاجار است که نام او در منابع تذکرهای و شماری از مجموعههای شعر باقی مانده، اما جایگاه ادبیاش هنوز بهصورت مستقل و بر پایه پژوهشی جامع ارزیابی نشده است. اطلاعات موجود درباره او بیش از هر چیز از طریق نسبت خانوادگی با هاتف اصفهانی، ازدواج با میرزا علیاکبر متخلص به نظیری و پیوندهای ادبی خانوادهاش به دست میآید. او تنها زن ایرانی است که هم خودش شاعر بوده است و هم پدر، برادر، همسر و فرزندش؛ بااینحال، محدود کردن شناخت او به این نسبتها، ظرفیتهای ادبی آثار باقیماندهاش را نادیده میگیرد.
🔸یکی از مشکلات مهم در بررسی آثار او، شیوه انتشار شعرهایش در کنار آثار پدر است. در چاپهایی از دیوان هاتف اصفهانی که اشعار رشحه را نیز در بر دارند، شعرهای او بهصورت ضمیمه یا گزیده ارائه شدهاند. در نتیجه، دسترسی به اشعار باقیمانده الزاماً به معنای دسترسی به دیوان مستقل او نیست.
🔸سخن گفتن از صدای مستقل زنانه در شعر رشحه، در مرحله کنونی، باید بهعنوان فرضیهای پژوهشی مطرح شود، نه نتیجهای قطعی. آزمون این فرضیه مستلزم تصحیح متن اشعار، تحلیل واژگانی و بلاغی، بررسی موقعیت گوینده و مقایسه بینامتنی با آثار همعصران اوست. اهمیت رشحه در این زمینه، پیش از آنکه در اثبات تفاوتی ذاتی میان شعر زنانه و مردانه باشد، در فراهم کردن نمونهای تاریخی برای مطالعه امکانهای بیان و کنشگری زن شاعر در ساختار ادبی و اجتماعی دوره قاجار است.
🔸انتشار مستقل اشعار رشحه، بهویژه در قالب تصحیحی انتقادی، میتواند زمینه تغییر در شناخت ادبی او را فراهم کند. چنین کاری امکان میدهد همه اشعار منسوب به او در یک مجموعه گردآوری شوند، اختلاف نسخهها آشکار شود، انتسابهای مشکوک بررسی شوند و اطلاعات تاریخی و ادبی هر شعر در کنار متن آن قرار گیرد. همچنین، انتشار مستقل میتواند زمینه تحلیل دقیقتر سبک، قالبها، مضامین و روابط ادبی او را فراهم کند و ارجاع علمی به آثارش را آسانتر سازد.
ibna.ir/x6KRK
@ibna_official
🔰از مجموعه مشاهیر کتابشناسی معاصر ایران بازخوانی شد؛
زندگی و زمانه سیدعبدالله انوار؛ پرتره مردی فراتر از زمان
🔸امروزه وقتی به کارنامه عبدالله انوار، دانشمند فرزانه نگاه میکنیم، درمییابیم که وی تنها یک انسان پُرخوان یا کتابشناس نبود؛ او مردی فراتر از زمان خود بود
🔸️حیات کتابشناسی انوار از آغار تحصیلات ایشان شکل گرفته بود. استاد بیان میکند: «سال ۱۳۱۰ که برای تحصیل به مدرسه گذاشته شدم و برای ورود به کلاس اول حاجت به کتاب داشتم، برای نخستینبار به کتابفروش و کتابفروشی برخورد کردم. خوب به خاطر دارم پدرم مرا پس از نامنویسی و تعیین کتاب اول به کتابفروشی اقبال برد».
🔸استاد افشار بیان میکند: «آقای انوار یکی از پرخوانترین دوستانی است که بنده در طول زندگیم دیدم». «میان دوستان شهرت داشت که سرش در کتابهای قدیمی است. با این که روحیهای جوان داشت و با علم و معرفت جدید آشنایی کامل یافته بود ولی سیر در افکار قدما برای او لذت معنوی بود».
🔸انوار هر کتابی را که میخواندند، تمام حاشیۀ کتاب از یادداشتهای ایشان، تعلیقات ایشان و نظریات ایشان راجع به آن کتاب سیاه شده است. کتابی نیست که ایشان خوانده باشند و تعلیقه و حاشیه بر آن ننوشته باشند. لذا بعد از بازنشستگی، ضمن انتقال تجربیات به طرق مختلف: تدریس در کارگاههای آموزشی، ارزیابی آثار، حضور در نشستها و میزگردهای تخصصی، تالیف مقاله در باب فهرستنگاری، نقد کتاب و ...، بیش از پیش همانند دانشجوی تشنه علم، ضمن مطالعه و تحقیق، آثار فراوانی در زمینههای متعدد دانش بشری خلق نمودند.
🔸نام استاد انوار بیشتر با خدمات علمی ایشان در حوزه کتابشناسی و نسخهشناسی و فهرستنگاری مشحون و مشهور است. زیرا زمانی ایشان دست به کار فهرستنگاری زدند که هنوز فهرستنویسی به معنای علمی و مشخص در بین کتابداران شناخته شده نبود و دستاندرکاران دولتی نیز حمایتی نمیکردند.
ibna.ir/x6KRF
@ibna_official
🔰کارگردان فیلم کوتاه «اثر انگشت» در گفتوگو با ایبنا؛
«مرگ ایوان ایلیچ» تولستوی ظرفیت بازخوانی دارد
🔸محمدرضا عربزاده گفت: فیلم «اثر انگشت» با الهام از داستان تولستوی ساخته شده، اما محدودیتهای مدیوم فیلم کوتاه اجازه نمیدهد تمام ابعاد و جزییات یک اثر ادبی بهطور کامل به تصویر کشیده شود.
🔸عربزاده با این توضیح که اقتباس از آثار ادبی، علاوهبر فراهم کردن زمینهای برای پرداختن به موضوعات عمیق انسانی، میتواند به تقویت فیلمنامه و ارتقای کیفیت روایت در سینما کمک کند، ادامه داد: وقتی تصمیم میگیرید یک اثر ادبی را به فیلم کوتاه تبدیل کنید، باید از ابتدا به ظرفیتهای این قالب توجه داشته باشید. فیلم کوتاه فرصت محدودی برای روایت دارد و نمیتوان انتظار داشت که تمام جزییات، شخصیتها و لایههای داستانی یک کتاب را به همان شکل در فیلم بازسازی کرد. ناچار هستید از میان عناصر مختلف اثر، آن بخشهایی را انتخاب کنید که با نگاه و دغدغه اصلی شما ارتباط بیشتری دارند.
🔸️یکی از مشکلات مهم سینمای ایران، چه در فیلم بلند و چه در فیلم کوتاه، مسئله فیلمنامه است. فیلمنامهنویسی اصول و پیچیدگیهای خودش را دارد و رسیدن به یک روایت منسجم و تأثیرگذار، نیازمند زمان، دقت و بازنویسی است. در چنین شرایطی، اقتباس از یک اثر مکتوب، بهویژه آثاری که از نظر ادبی و داستانی جایگاه شناختهشدهای دارند، میتواند به فیلمساز کمک کند تا از ظرفیتهای موجود در آن اثر بهره ببرد.
ibna.ir/x6KHt
@ibna_official
🔰گفتوگو با محمدعلی مهدیپور نویسنده کتاب «اخلاق خسروانی»؛
اخلاق خسروانی و شادزیستن
🔸محمد علی مهدیپور گفت:همه ما میدانیم و تایید میکنیم که ما مشکل اخلاقی داریم. منظورم روابط اجتماعی است. سخن از مردانگی، مروت، پاکیزه زندگی کردن و پاکیزه سخن گفتن است. الان در فضای مجازی میبینید که برخی از افراد نسل بعد از ما در سخن گفتن، ادب و نزاکت را رعایت نمیکنند و متاسفانه این را هم هنر میدانند
🔸مهدیپور میگوید:«برخی روی شاهنامه کارهای تخصصی انجام میدهند و مثلاً ساعتها روی یک مصراع کار میکنند و وقت میگذارند که این جور کارها در حیطه متخصصان ادبیات و دپارتمانهایی است که تخصصی به مباحث میپردازند. بسیاری از بزرگان مانند شاهرخ مسکوب و دیگران، و یا جلال خالقی مطلق، خیلی زحمت کشیدهاند، خیلی کار کردهاند و خدماتشان را باید ارج نهیم. اما من به دنبال آن بودم که مردم چه چیزی میتوانند از شاهنامه بیاموزند، و به طور کلی باید ببینیم از کتابهای بزرگ چه میتوانیم بیرون بیاوریم که امروز بشود از آن استفاده کرد. به این نتیجه رسیدم که موضوع اول، موضوع اخلاق است. یعنی اجتماع با چه اخلاق و رفتاری میتواند به سعادت برسد و شادزیستن را بیاموزد. و موضوع دوم، رفتار حاکمان بود یعنی اینکه، حاکمان باید چگونه رفتار کنند.
ibna.ir/x6KQX
@ibna_official
🔰اندیشهورزی ایرانی که مرزهای جهان باستان را درنوردید
مانی، پیامبر و نقاش
🔸اندیشهای که در مرزهای یک سرزمین نماند
علی نیکویی نوشت:اهمیت مانی برای تاریخ ایران تنها به زادگاه و محیط سیاسی فعالیت او محدود نمیشود، سرگذشت او نشان میدهد که ایران باستان افزون بر جایگاه سیاسی و اقتصادی خود یکی از کانونهای شکلگیری، پرورش و انتقال اندیشههای دینی و فرهنگی بود؛ اندیشههایی که گاه از مرزهای سرزمین خاستگاهشان بسیار فراتر رفتند و در محیطهای تازه دگرگون شدند.
🔸سرگذشت آیین مانوی از شگفتانگیزترین نمونههای گسترش یک جریان دینی در جهان باستان است؛ آیینی که پیروانش در سرزمینهایی دور از خاستگاه آن متونی به زبانهای گوناگون پدید آوردند و میراثش را در گذر سدهها حفظ کردند. مانی بنیانگذار این آیین تنها در پی تأسیس دینی تازه نبود او میخواست پیامی عرضه کند که به یک قوم، زبان یا قلمرو سیاسی محدود نماند. همین ادعای جهانشمولی، مانویت را به پدیدهای فراتر از تاریخ دینی ایران تبدیل کرد. اما چه ویژگیهایی به اندیشهٔ مانی امکان داد از مرزهای سیاسی و فرهنگی عبور کند؟
🔸️مانی فعالیت تبلیغی خود را در روزگار شاپور یکم آغاز کرد و بنا بر شواهد موجود با دربار ساسانی نیز ارتباط یافت. بااینحال این ارتباط را نباید به معنای پذیرش رسمی آیین او از سوی شاهنشاهی دانست. شناخت این محیط برای فهم اندیشهٔ مانی ضروری است؛ جامعه ساسانی برخلاف تصویری که گاه از آن ارائه میشود از نظر دینی کاملاً یکدست نبود؛ زرتشتیان، مسیحیان، یهودیان و پیروان دیگر سنتهای دینی در بخشهای مختلف این قلمرو و سرزمینهای پیرامونی حضور داشتند. چنین فضایی امکان مواجهه اندیشهها را فراهم میکرد و به مانی فرصت میداد تا آموزهای تازه عرضه کند، آموزهای که ریشه در جهان فرهنگی ایران و میانرودان داشت اما داعیه عبور از مرزهای آن را نیز در سر میپروراند.
🔸️اندیشه مانی در خلأ شکل نگرفت او در میانرودان سرزمینی واقع در محل تلاقی سنتهای دینی و فرهنگی گوناگون پرورش یافت و با فضایی آشنا شد که در آن باورهای ایرانی، مسیحیت و دیگر جریانهای دینی حضور داشتند؛ ازاینرو شناخت مانویت بدون توجه به این زمینه تاریخی دشوار است. بااینحال شباهت میان برخی آموزههای مانوی و سنتهای پیشین بهتنهایی برای اثبات اقتباس مستقیم از یک دین مشخص کافی نیست. مانی خود را پیامآوری در امتداد زنجیرهای از آورندگان حقیقت میدانست.
🔸مانی تنها بنیانگذار یک آیین نبود؛ او به نوشتار و تصویر نیز بهعنوان ابزارهایی برای انتقال اندیشه دینی اهمیت میداد، در سنت مانوی آثاری به مانی نسبتدادهشده که تعالیم او را در قالب نوشتههایی دینی و آموزشی عرضه میکردند؛ نام برخی از این آثار در منابع مانوی و گزارشهای تاریخی باقیمانده است بااینحال باید میان آثاری که انتسابشان به مانی پشتوانه تاریخی دارد و نوشتههایی که در سنتهای بعدی به او نسبت داده شدهاند، تفاوت گذاشت
ibna.ir/x6KRn
@ibna_official
🔰روایت زویا پیرزاد از «اهالی ماگنولیا»؛
زویا پیرزاد در اثر جدیدش قصهگوی «گذشته» شده است
🔸زویا پیرزاد نویسنده رمان مشهور «چراغها را من خاموش میکنم» پس از ۲۲ سال با اثر جدیدش بازگشت.
🔸️ در این رمان نیز شاهد روزمرگینویسی، تمرکز بر جزئیات دقیق و زنانهنویسی هستیم و پیرزاد با زبانی ساده، پاکیزه و بدون تکلف، لایههای درونی زندگی، عواطف و دغدغههای زنانه را به تصویر میکشد.
🔸️در این رمان نیز با نثری آرام و بیتکلف مواجه هستیم و خواننده بسیار راحت با گفتوگوهای شخصیتها ارتباط برقرار میکند. اینجا هم راوی یک زن است مانند خیلی از زنهای دیگر دوروبرمان با کارهای تکراری روزمرهاش و سایر شخصیتهای زن داستان اغلب دغدغه استقلال و رهایی از محدودیت و سرخوردگی دارند. داستان در بستر اتفاقات ساده زندگی مثل خریدن ماشین، گفتگوهای خانوادگی، دلتنگیهای کوچک و گذران عادی روزها شکل میگیرد.
🔸️پیام نویسنده این است که گذشته قصهای است که مدام برا ی خودمان تعریف میکنیم؛ گذشته بیحاصل و بیفایده است.
ibna.ir/x6KH9
@ibna_official
🔰با تصمیم شورای سیاستگذاری نمایشگاه کتاب تهران؛
نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران در آذرماه برگزار خواهد شد
🔸با نظر نشست شورای سیاستگذاری سیوهفتمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران ،به منظور جلوگیری از تداخل برنامهها و حفظ کیفیت این رویدادها، نمایشگاه کتاب، زمان برگزاری این رویداد، آذرماه تعیین شد.
ibna.ir/x6KRx
@ibna_official
🔰«کافه جلبک»؛ جایی برای شکستن کلیشهها
🔸️«کافه جلبک»؛ روایت پیوند دانش دانشگاهی با معیشت مردم روستا «کافه جلبک»؛ قصه دانشمندی که علم را به سفره مردم روستا برد.
🔸 این اسم ارتباط عمیقی با بستر داستان دارد؛ کافه جلبک نماد همان سنتشکنی دکتر است. او تکنولوژی آزمایشگاهی را در دل زندگی روزمره مردم وارد میکند. انگار مفاهیمی مثل تولید و پیشرفت، با همکاری مردم روستا، در یک فضای صمیمی به هم میرسند.
🔸 در کافه جلبک، داستان قبل از آنکه درباره فناوریِ مربوط به یک گیاه یا محصول باشد، درباره روابط انسانی، اعتمادسازی و بستر بیامکانات روستاست. در جایی از کتاب میخوانیم وجود نخلها سایه ایجاد میکند و حتی انتخاب حیاط و محیطی که خالی از سایه نخلها باشد، خودش دغدغه میشود. توجه اسفندیاری به بیپولیهای اهالی و باورداشتن به کرامت مردم روستا بارها به چشم خواننده میآید و به نظرم این اثر به دام قهرمانسازی فانتزی و بدون نقص نیفتاده است.
🔸این کتاب برای آن دسته از دانشجویان و نخبگان علمی که در آزمایشگاهها و دانشگاهها فعالیت دارند، کارآفرینان و فعالان حوزه توسعه روستایی و کسانی که میخواهند در مناطق محروم یا کمبرخوردار دست به کارآفرینی بزنند، اما نمیدانند چطور با فرهنگ بومی تعامل کنند یا چطور اعتماد مردم را جلب کنند، یک کلاس درس عملی است. این کتاب نشان میدهد که چطور باید تلاش کرد و چطور نباید در برابر شکستهای اولیه میدان را خالی کرد.
ibna.ir/x6KQc
@ibna_official
🔰وزیر فرهنگوارشاداسلامی:
وحدت ملی و اجرای سند مهندسی فرهنگ، دو اولویت خراسان شمالی است
🔸وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر ضرورت تقویت وحدت ملی، حمایت از تولید داخلی و اصلاح الگوی مصرف، اجرای سند مهندسی فرهنگ عمومی خراسان شمالی را از اولویتهای مهم استان دانست و خواستار هماهنگی بیشتر دستگاههای اجرایی برای تحقق اهداف فرهنگی و اجتماعی شد.
🔸صالحی تقویت نمادهای وحدت ملی و هماهنگی میان ارکان مدیریت کشور را از الزامات عبور از شرایط ویژه اجتماعی، امنیتی و اقتصادی برشمرد و ادامه داد: کشور پس از جنگ ۱۲ روزه وارد مرحله جدیدی از تقابل شده است و شرایط موجود اقتضا میکند همه ارکان جامعه با درک مشترک از وضعیت، هماهنگ عمل کنند و ظرفیتهای خود را متناسب با نیازهای این مقطع به کار گیرند.
🔸وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به اهمیت نشاط اجتماعی و امیدآفرینی در شرایط کنونی گفت: تحلیل صحیح شرایط جامعه، تقویت گروههای مرجع و ارتقای سواد رسانهای باید بهصورت جدی در دستور کار دستگاههای مسئول قرار گیرد.
🔸وی تأکید کرد: اجرای مؤثر برنامههای فرهنگی، تقویت مشارکت مردمی و هماهنگی میان دستگاههای مسئول میتواند زمینه تحقق اهداف سند مهندسی فرهنگ عمومی و تقویت همبستگی اجتماعی در خراسان شمالی را فراهم کند.
ibna.ir/x6KRP
@ibna_official
🔰گفتوگوی ایبنا با مترجم رمان تاریخی «رقصنده دربار»؛
چرا باید قصه ملتهای دیگر را بخوانیم؟
🔸خواندن ادبیات ملتهای دیگر، فرصتی برای آشنایی با تاریخ و تجربههای انسانی متفاوت است؛ تجربههایی که در جغرافیایی دور رخ دادهاند، اما در لایههای عمیقتر، با زندگی ما پیوند میخورند. موسی صدرایی، مترجم آثاری از نویسندگان کره، سریلانکا، ترک و عراق، با ترجمه این آثار مخاطب فارسیزبان را به جهانهایی دعوت میکند که شناختشان میتواند دریچهای نو به جامعه بگشاید
🔸️ «رقصندهی دربار» فقط یک رمان تاریخی نیست؛ افزود: این کتاب آینهای است که میتوان در آن، تصویر یک ملت را در لحظه مواجهه با «دیگری» و «جهان مدرن» دید و شاید هم تصویر خود را.
🔸کتاب برای خواننده ایرانی که خود در طول تاریخ با پدیده تجدد و گذار از سنت دست و پنجه نرم کرده، میتواند بسیار آشنا باشد: اینکه چگونه «جین» و یک ملت، هر دو، میتوانند در میانه بازی قدرتهای بزرگ، دچار از خودبیگانگی شوند و هویتشان مخدوش شود و این دغدغه، صرفاً کرهای یا ایرانی نیست بلکه یک تجربه انسانی جهانشمول است.
🔸هرچند داستان در قرن نوزدهم میگذرد ولی موضوعاتش جهانشمولاند. ما امروز در دنیایی زندگی میکنیم که همچنان شاهد رقابت قدرتهای بزرگ در مناطق استراتژیک جهان است؛ شبیه به همان بازی قدرتهایی که کره را میان چین، ژاپن و روسیه له کرد و سرنوشت مردمانش را تغییر داد اما اگر بخواهیم ریشه این تغییر سرنوشت را واکاوی کنیم؛ به مفهومی بنیادین میرسیم: یعنی از خودبیگانگی و این مفهوم، تنها به «جین» محدود نمیشود بلکه در سطح جمعی و ساختاری نیز عمل میکند.
🔸️«رقصنده دربار» فقط یک رمان تاریخی نیست؛ مطالعهای پدیدارشناختی از انسان در مواجهه با تاریخ است و این کتاب میگوید که چگونه رخدادهای بزرگ تاریخی در تجربه زیسته افراد عادی رسوخ میکنند و زندگیشان را تغییر میدهند و چگونه همه این تغییرات، در نهایت، به یک پرسش بازمیگردند: من کیستم؟
ibna.ir/x6K93
@ibna_official
🔰ایبنا گزارش میدهد؛
پیام ظهیرالاسلام در پایان مهر؛ ارزانی کاغذ از سر رکود
🔸بررسی بازار ملزومات چاپ در هفته جاری از تداوم روند نزولی قیمت کاغذ تحریر حکایت دارد؛ بهطوریکه هر بند کاغذ تحریر به حدود ۸ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان رسیده است.
🔸بررسی وضعیت معاملات در خیابان ظهیرالاسلام، از مراکز اصلی خریدوفروش کاغذ و ملزومات چاپ، از کمرونقی فعالیتها در این بازار حکایت دارد. ارزیابی فعالان و کارشناسان بازار نشان میدهد که کاهش تقاضا و رکود معاملات از عوامل مؤثر بر افت قیمت کاغذ در روزهای اخیر بوده است؛ وضعیتی که میتواند بر روند فعالیت سایر بخشهای زنجیره چاپ و نشر نیز تأثیر بگذارد.
🔸️بررسی مجموع قیمتهای بازار نشان میدهد که افت بهای کاغذ در هفته جاری با رکود معاملات همراه بوده و کاهش قیمت در این بخش را نمیتوان بهتنهایی نشانه رونق یا بهبود شرایط بازار دانست. از سوی دیگر، تفاوت روند قیمت میان کاغذ و برخی مواد مصرفی چاپ، از ادامه نوسان در بازار ملزومات این صنعت حکایت دارد.
ibna.ir/x6KQC
@ibna_official