🔰در گفت‌وگو با ایبنا مطرح شد؛
رمزگشایی روایت درونی سپاه از جنگ ایران و عراق
🔸محمد ملکی، مترجم «تاریخ نا تمام جنگ ایران و عراق» معتقد است ساموئل به مخاطب هشدار می‌دهد که مقدمه‌ها، مؤخره‌ها و تحلیل‌های کلان نویسندگان مرکز اسناد بر روی این داده‌ها، بخشی از پروژه هویت‌سازی و مشروعیت‌بخشی به سپاه است. در این لایه تفسیری، هدف مرکز این است که نشان دهد سپاه همواره بازیگری عقلانی بوده، مذهب مانع محاسبات ملموس نبوده و شکست‌ها ناشی از کم‌کاری سپاه پاسداران نبوده است.
🔸آنی تریسی ساموئل، پژوهشگر تاریخ معاصر ایران و خاورمیانه و استادیار گروه تاریخ دانشگاه تنسی در چاتانوگا، در کتاب خود با عنوان «تاریخ نا تمام جنگ ایران و عراق؛ ایمان، قدرت آتش و سپاه پاسداران» به سراغ همین موضوع رفته است. او با بررسی منابع اولیه‌ای که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی طی چند دهه تولید کرده، تاریخ‌نگاری این نهاد از جنگ را بررسی می‌کند. در این چارچوب، «ایمان» و «قدرت آتش» از جمله مؤلفه‌هایی هستند که در توضیح روایت سپاه از روند و نتیجه جنگ مورد توجه قرار می‌گیرند.
🔸او در طول کتاب تلاش می‌کند به مخاطب غربی نشان دهد که ایدئولوژی و ایمان مذهبی در روایت درونی سپاه، نه به عنوان محرک کور تصمیمات نظامی، بلکه به عنوان ابزار انسجام‌بخش و انگیزشی به کار رفته است. جنبه دوم، روش‌شناسی کتاب و اصالت دادن به اسناد درونی ایران به جای اسناد غربی است. بسیاری از مورخان غربی در بررسی جنگ ایران و عراق به اسناد از طبقه‌بندی خارج‌شده ایالات متحده، اسناد عراقی کشف‌شده پس از سال ۲۰۰۳ یا قطع‌نامه‌های سازمان ملل تکیه می‌کنند. ساموئل به عنوان پژوهشگری که می‌خواهد این موازنه دانشگاهی را تغییر دهد، مسیر برعکسی را طی می‌کند. او بخش عمده‌ای از کتاب را به بررسی نحوه تولید دانش در «مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس سپاه» اختصاص می‌دهد. او به عنوان یک ناظر بیرونی دانشگاهی، مستندات رسمی، سال‌نامه‌ها و کرونولوژی‌های چندجلدی سپاه را واکاوی می‌کند تا نشان دهد سپاه چگونه تاریخ خودش را نوشته و از دل آن دکترین نظامی استخراج کرده است. این تمرکزِ متدولوژیک، پاسخ مستقیمی به فقر منبع‌شناسی دست‌اول از درون ایران در دانشگاه‌های آمریکا است.
🔸ساموئل کتاب خود را به عنوان یک تاریخ دارای تسلسل تاریخی و نظامی از جنگ ایران و عراق ننوشته است. او صراحتاً می‌گوید هدفش تحلیل این است که سپاه چگونه تاریخ جنگ را برای خود ثبت، ارزیابی و درونی کرده است. بنابراین، او در فصول ابتدایی به طور دقیق به سطح دوم می‌پردازد؛ یعنی بررسی ساختار «مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس» و تحلیل اینکه چرا سپاه از همان روزهای اول جنگ شروع به ضبط صداها و نگارش روزشمارها کرد. او نشان می‌دهد که این روایت‌سازی، تلاشی هویت‌ساز برای مشروعیت‌بخشی به نگاه استراتژیک سپاه بوده است.
🔸️ساموئل برای تحلیل دلایل پایان جنگ، عمدتاً به گزارش‌های نظامی، سال‌نامه‌ها و تحلیل‌های مکتوب مرکز اسناد سپاه اتکا دارد. اما تصمیم برای پایان دادن به جنگ، یک تصمیم صرفاً نظامی نبود؛ بلکه یک کلاف درهم‌تنیده از بحران‌های اقتصادی، سیاسی، دیپلماتیک و نظامی بود. او به صورت‌جلسات مخفیانه سران قوا، گزارش‌های واقعی وزیر اقتصاد وقت (درباره خالی شدن خزانه)، و نامه‌های ردوبدل‌شده بین مقامات ارشد سیاسی و امام خمینی دسترسی ساختاری نداشته یا نخواسته آنها را مبنای تحلیل قرار دهد. در نتیجه، روایت او از پایان جنگ، بیش از حد نظامی‌محور و مبتنی بر زاویه دید سپاه است...
ibna.ir/x6KVK
@ibna_official
🔰درگذشت یک حافظ‌شناس؛
مهدی ماحوزی درگذشت
🔸صبح امروز، پنجم آبان، مهدی ماحوزی، نویسنده و پژوهشگر برجسته ادبیات فارسی در مزل شخصی به دلیل کهولت سن از دنیا رفت.
🔸️از جمله آثار او می‌توان به «فارسی عمومی»، «شرح مخزن‌الاسرار نظامی گنجوی»، «آتش اندر چنگ: گزیده‌ای از دیوان خاقانی شروانی» و «گزارش‌نویسی و آیین نگارش» اشاره کرد. او همچنین در انتشار و معرفی آثاری از علی دشتی، از جمله «نقشی از حافظ»، «قلمرو سعدی» و «پرده‌ی پندار»، نقش داشت.
ibna.ir/x6KXK
@ibna_official
🔰گزارش هفتمین کنفرانس بین‌المللی صلح و حل منازعه؛
صلح، در سایه جنگ
از نظریه عاطفی تا جهان دو فضایی
🔸سخنرانان این کنفرانس با تأکید بر اینکه هیچ جنگ خوبی در جهان وجود ندارد، جنگ را شر مطلقه دانستند و با اشاره به ماهیت عاطفی منازعه ایران و آمریکا و پیچیدگی جنگ و صلح در جهان دو فضایی، بر ضرورت بازاندیشی در حقوق بشردوستانه بین‌المللی و مسئولیت‌پذیری فردی در قبال جنایات تأکید کردند
🔸خونریزی‌ها و جنایت‌هایی که در جنگ رخ می‌دهد هیچ‌گاه مشروع و جبران‌پذیر نیست، حتی اگر عاملان آن تجلیل شوند و مدال بگیرند. خشونت با هر نیتی، به هر شکلی، به هر اندازه و علیه هر کسی شری است که اخلاقاً مردود است و تولید و تجارت سلاح جز در حد ضرورت دفاعی، نوعی مردارخواری است، حتی اگر به نام امنیت و اضطرار توجیه شود.
🔸️در صلح هیچ اما و اگری روا نیست؛ صلح از آن جهت ارزشمند است که کنشی در جهت کاهش خشونت و رهایی انسان از رنج و ویرانی باشد. اگر کنشی به نام صلح، حتی به‌طور غیرمستقیم به خشونت دامن بزند، نمی‌توان آن را صلح‌جویانه دانست؛ چنین کنشی در حقیقت پیگیری اهداف شرورانه در پوشش صلح و بازتولید خشونت به نام صلح است.
🔸️ اگر جهان در حال تجربه جنگ‌های بیشتر است، جامعه علمی باید درباره صلح بیشتر بیندیشد؛ اگر منازعات پیچیده‌تر شده‌اند، دانش حل منازعه نیز باید عمیق‌تر و کارآمدتر شود؛ و اگر ناامیدی در جوامع گسترش یافته است، دانشگاه همچنان باید امکان گفتگو، تفکر و امید عقلانی به آینده را زنده نگه دارد.
🔸️جنگ ابتدایی مشروعیت ندارد و استفاده از سلاح‌های کشتار جمعی نیز ممنوع است. بنابراین برای صحبت از صلح پایدار، ابتدا باید جهان عاری از منابع جنگ ایجاد شود. وی افزود: وقتی کشوری با بودجه نظامی یک و نیم تریلیون دلار، منابع جهان را نشانه می‌گیرد، صلح معنای خود را از دست می‌دهد و تا زمانی که این عنصر حذف نشود، نمی‌توان جهان آرامی داشت.
ibna.ir/x6KXw
@ibna_official
🔰از سوی انتشارات مرسل؛
«کاوه پسر ایران» منتشر شد
🔸رمان «کاوه پسر ایران» نوشته فاطمه‌سادات اعتمادی منتشر شد. این اثر با تلفیق مؤلفه‌های ادبیات پایداری و روایت خانوادگی، زندگی شخصیت داستان را در چند مقطع زمانی دنبال می‌کند.
🔸روایت کتاب، در کنار رخدادهای نظامی و سیاسی، به زندگی خانوادگی شخصیت‌ها نیز می‌پردازد. ازدواج فرزندان و دیگر مناسبات خانوادگی از جمله موضوعاتی است که در امتداد حوادث کلان داستان حضور دارد و به روایت امکان می‌دهد از فضای عملیات و درگیری فاصله بگیرد و به تجربه‌های روزمره و روابط انسانی نزدیک شود.
🔸حضور هم‌زمان موضوعاتی چون جنگ، فعالیت‌های اطلاعاتی، خانواده، تحولات منطقه‌ای و همه‌گیری کرونا، نشان می‌دهد که نویسنده در طراحی داستان، به دنبال ترسیم مسیری طولانی از زندگی شخصیت اصلی در بستر چند دوره تاریخی بوده است. چنین ساختاری، از یک سو امکان بازنمایی تغییرات فردی و خانوادگی در طول زمان را فراهم می‌کند و از سوی دیگر، نویسنده را با ضرورت حفظ پیوستگی داستان در میان رخدادها و فضاهای متفاوت روبه‌رو می‌سازد.
ibna.ir/x6KX6
@ibna_official
🔰مجموعه سه‌جلدی «اختران تهران» منتشر شد؛
روایت زندگی بیش از ۳۰۰ عالم دینی
🔸در این مجموعه شرح حال حدود ۳۵۰ تن از عالمان و فضلای متولد تهران یا ساکن این استان در قرن‌های چهاردهم و پانزدهم قمری گردآوری شده است.
🔸محسن دریابیگی، مؤلف این مجموعه، در مقدمه کتاب با اشاره به اهمیت هویت شهری، بر پیوند تاریخ تهران با حوزه‌های علمیه و فعالیت عالمان دینی تأکید کرده است. به نوشته او، شناخت بزرگان علمی و دینی هر منطقه می‌تواند به بازشناسی میراث فرهنگی و تاریخی آن و تقویت احساس تعلق شهروندان به محل زندگی‌شان کمک کند.
🔸در این مقدمه، شکل‌گیری و گسترش حوزه علمیه تهران در دوره قاجار، نقش مدارس دینی در آموزش علوم اسلامی و حضور عالمان در تحولات فرهنگی و اجتماعی و سیاسی دو قرن اخیر بررسی شده است. مؤلف همچنین به نقش روحانیان تهران در رویدادهایی همچون نهضت تحریم تنباکو، جنبش مشروطه، مقابله با سیاست‌های دین‌ستیزانه رضاشاه، نهضت ملی شدن نفت، قیام ۱۵ خرداد و انقلاب اسلامی اشاره می‌کند.
ibna.ir/x6KXq
@ibna_official
🔰مدیرکل کتابخانه‌های عمومی مازندران خبر داد؛
کتابخانه مرکزی ساری در مراحل پایانی ساخت
🔸 مدیرکل کتابخانه‌های عمومی مازندران با اشاره به قرار گرفتن پروژه کتابخانه مرکزی ساری در مراحل پایانی ساخت، گفت: این پروژه برای تکمیل به بیش از ۳۰۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.
🔸️وی با تاکید بر اینکه کتابخانه مرکزی ساری در مراحل نهایی ساخت قرار دارد، عنوان کرد: پس از تکمیل پروژه از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، این مجموعه برای تجهیز در اختیار نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور قرار خواهد گرفت تا زمینه ارائه خدمات کتابخانه‌ای به شهروندان فراهم شود.
ibna.ir/x6KXv
@ibna_official
🔰نویسنده کتاب «خونابه میناب» در اراک مطرح کرد؛
رمان حافظه تاریخی و اجتماعی ملت‌هاست
🔸 حمیدرضا مهاجرانی نویسنده و مترجم ادبیات عرب و نویسنده کتاب «خونابه میناب»، با تأکید بر نقش رمان در بازتاب تحولات اجتماعی و تجربه‌های انسانی گفت: رمان فراتر از یک روایت داستانی، می‌تواند حافظه یک ملت و تجربه‌های مشترک انسانی را به شکلی عمیق و ماندگار ثبت کند.
🔸️این نویسنده و مترجم با اشاره به نقش رمان در ثبت صدای یک شهر یا نسل و حفظ حافظه زیسته مردم، به نمونه‌هایی از آثار برجسته ادبیات جهان پرداخت و گفت: رمان «بینوایان» اثر ویکتور هوگو، فقر، نابرابری و تحولات اجتماعی و سیاسی فرانسه در قرن نوزدهم را به تصویر می‌کشد. «جنگ و صلح» اثر لئو تولستوی نیز روایتی از جامعه روسیه در دوران جنگ‌های ناپلئونی ارائه می‌دهد و «صد سال تنهایی» نوشته گابریل گارسیا مارکز، از طریق شهر خیالی« ماکوندو» تاریخ و تجربه‌های اجتماعی کلمبیا را بازتاب می‌دهد.
ibna.ir/x6KX2
@ibna_official
🔰ایبنا گزارش می‌دهد؛
«باسلام»؛ با متخلفان بازار کتاب خداحافظی می‌کند؟
پاکسازی پلتفرم‌های کتاب سرعت می‌گیرد
🔸پس از امضای تفاهم‌نامه همکاری اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران و دیجی‌کالا، برگزاری جلسات کارگروه صیانت از حقوق ناشران و کتابفروشان با مدیران بخش کتاب «با سلام»، امیدها برای محدود شدن فعالیت عرضه‌کنندگان کتاب‌های کتاب‌سازی‌شده و قاچاق در پلتفرم‌های فروش آنلاین افزایش یافته است.
🔸مسئله کتاب‌سازی و عرضه نسخه‌های غیرمجاز کتاب در فضای مجازی، از جمله چالش‌هایی است که در سال‌های اخیر بخشی از بازار نشر کشور را تحت تأثیر قرار داده است و فروش آنلاین کتاب به دلیل دسترسی گسترده مخاطبان و امکان فعالیت شمار زیادی از فروشندگان، نیازمند نظارت دقیق‌تر و سازوکارهای مشخص برای احراز اصالت کالاهای عرضه‌شده است.
🔸فعالان حوزه نشر معتقدند عرضه کتاب‌هایی که بدون رعایت حقوق پدیدآورندگان و ناشران اصلی تولید یا توزیع می‌شوند، تنها به زیان صاحبان اثر نیست، بلکه رقابت در بازار کتاب را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. ناشران رسمی که هزینه‌های تولید، آماده‌سازی، چاپ و توزیع کتاب را بر عهده دارند، در چنین شرایطی با فروشندگانی مواجه می‌شوند که ممکن است بدون تحمل هزینه‌های مشابه، محصولات خود را با قیمت‌های پایین‌تر عرضه کنند.
ibna.ir/x6KXP
@ibna_official
🔰کارآمدی دموکراسی در گفت‌وگو با رحمن قهرمان‌پور؛
دموکراسی روی کاغذ بی‌معناست
بحث از بحران دموکراسی خیلی جدی‌تر شده است
🔸به گفته قهرمان‌پور: «پراگماتیسم در ایران، به آن صورت وارد گفت‌وگوهای عمومی و گفت‌وگوهای روشنفکری نمی‌شود. اگر هم بخواهیم قدری فرهنگی نگاه کنیم شاید با آن روحیات فرهنگی ایرانی‌ها مثلاً در مقایسه با فلسفه ایدئالیسم آلمانی شاید سازگاری نداشته باشد، چون خیلی روی این موضوع تأکید می‌کند که حقیقت غایی در جمع پیدا می‌شود و حقیقت غایی وجود ندارد.»
🔸کتاب از نظر ادبیات دموکراسی پراگماتیستی بعد از روند اجماع ریچارد رورتی و ریچارد پوزنر است، به این معنا که این دو متفکر بزرگ که بیشتر رویکرد حقوقی دارند و تا جایی که اطلاع دارم کتاب‌هایشان در ایران ترجمه نشده، معتقد هستند پراگماتیسم جهت‌گیری دموکراتیک ندارد. به عبارت ساده‌تر، هم رورتی و هم پوزنر، پراگماتیسم را بیشتر یک روش می‌دانند تا محتوا. و این فرق اساسی بین پراگماتیست‌های معتقد به اجماع پوزنر و رورتی و پراگماتیست‌هایی مثل جک نایت و جانسون و دیگرانی است مثل رابرت تلیس که معتقدند اتفاقاً پراگماتیسم دارای جهت‌گیری دموکراتیک است و تلاش می‌کنند از آثار متفکران اصلی پراگماتیسم، مشخصاً جان دیویی و جیمز، این رویکرد دموکراتیک را بیرون بکشند. این کتاب از <ن جهت مهم و حائز اهمیت است که از منظر فلسفه سیاسی دموکراسی تلاش می‌کند نشان دهد برخلاف آن چیزی که رورتی و پوزنر می‌گویند، پراگماتیسم دارای جهت‌گیری دموکراتیک است و این را می‌شود از آثار جیمز و جان دیویی استخراج کرد.
🔸این کتاب ضمن آن‌که پاسخی به جریان یا اجماع رورتی و پوزتر هست، درعین‌حال به یک مسأله بسیار کلیدی و مهم جواب می‌دهد و آن مسأله بحران دموکراسی هست و اینکه دوباره این سؤال مطرح شده که بالأخره دموکراسی به چه درد می‌خورد، قرار است چه مسئله‌ای را حل کند و نهایتاً آیا کارآمد هست یا نیست؟ چون به خاطر اتفاقاتی که در آمریکای لاتین، آمریکا و اروپا رخ داده، بحث از بحران دموکراسی خیلی جدی‌تر شده است.
ibna.ir/x6KYb
@ibna_official
🔰به مناسبت درگذشت مهدی خانبابا تهرانی؛
شورشی آرمان‌خواه
🔸رضا مختاری اصفهانی، دانش‌آموختۀ تاریخ و سندپژوه در یادداشتی اختصاصی به شخصیت مهدی خانبابا تهرانی پرداخت و نوشت: سرگذشت و سرنوشت مهدی خانبابا تهرانی نمونهای از زندگی ایرانیانی است که با آرزو شروع کردند، ولی جز حسرت و تراژدی نصیبی نیافتند
🔸نخستین تردیدهایش نسبت به حزب توده در همان دورۀ نخستوزیری محمد مصدق ایجاد شد. او برخلاف تحریم حزب توده برای خرید قرضۀ ملی، پدرش را برای خرید اوراق قرضه تشویق کرد. این تردید در قیام سیام تیر ۱۳۳۱ بیشتر شد. آنجا که برخلاف بسیاری از باورمندان به حزب توده، از حضور کمرنگ حزب و «تعداد انگشتشمار» تودهایها در اعتراضات روایت می‌کند.
🔸️مهم‌ترین رویداد در زمان زندگی در مونیخ علاوه بر تغییر رشته از دندانپزشکی به حقوق، تجربۀ زندان و همکاری با خسرو قشقایی در انتشار نشریۀ باختر امروز برای تداوم «سنت افتخارآمیز» حسین فاطمی بود. باختر امروز در میان تودهایها و بعضی از نیروهای جبهۀ ملی نشریهای نامحبوب بود؛ حزب توده آن را «رقیب» میشمرد و «جناح راست جبهۀ ملی تبلیغ می‌کرد این روزنامه تحت تأثیر کمونیستها است و اصولاً تودهایها آن را انتشار میدهند.» این مخالفتها و دخالت پلیس آلمان به تعطیلی این روزنامه انجامید. خانبابا تهرانی اما با این اتفاقات صحنه را ترک نکرد. او که بار دیگر به همکاری با حزب توده روی آورده بود، تحت تأثیر «جنبش رادیکال جوانان در کشورهای اروپایی» در انتقاد از «عدم تحرک و فرسودگی» حزب مسیری جدا برگزید.
🔸بخشی دیگر از فعالیت‌های سیاسی و مبارزاتی مهدی خانبابا تهرانی در کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی بود که آن هم دچار انشعاب و اختلاف شد. نیروهای مخالف مقیم خارج در دوگانۀ براندازی و همکاری با حکومت گرفتار شده بودند و اصلاح و رفورم در گفتمان و شعارهایشان جایگاهی نداشت و «رفورمیست بودن در برهوت اجتماعی ایران جرم یا گناه کبیره» شده بود. با چنین نگاهی، واقعیتها دیده نمیشد: «کنفدراسیون در واقع یک جریان اعتراضی دانشجویی بود که سر بر طغیان برداشته بود و شناختی از ایران نداشت.
ibna.ir/x6KXd
@ibna_official
🔰نگاهی به اقتباس زویی کازان از رمان ماندگار جان اشتاین‌بک؛
جدال انسان با سرنوشت در «شرق بهشت»
🔸اگر «خوشه‌های خشم» به عنوان معروف‌ترین کتاب اشتاین‌بک، حماسه‌ای است از زندگی تهیدستان آمریکا و دردها و رنج‌هایشان، «شرق بهشت» حماسه‌ای است فلسفی. روایتی نمادین از آفرینش انسان، خوردن میوه ممنوعه، اخراج از بهشت، حسادت و رقابت هابیل و قابیل و سرگردانی در پهنه زندگی.
🔸️شناخت سبک اشتاین‌بک برای درک «شرق بهشت» اهمیت دارد. رمانی که نویسنده آن را مهم‌ترین دستاورد ادبی خود می‌دانست. اشتاین‌بک به این کتاب می‌گفت «آن اثر بزرگ»، کتابی که تمام آثار دیگرش در واقع تمرینی برای نوشتن آن بودند، و حق هم با او بود. این نویسنده آمریکایی، «شرق بهشت» را در پنجاه سالگی و سرد و گرم روزگار را چشیده، نوشت
🔸️رمان «شرق بهشت» جهانی از اندیشه، تجربه تاریخی و پرسش‌های اخلاقی را در خود جای داده است. داستان در ظاهر درباره رقابت دو برادر و بحران‌های چند نسل از خانواده تراسک است، اما در لایه‌ای عمیق‌تر به مسئله‌ای بنیادین می‌پردازد که آیا انسان از ابتدا به نیکی یا بدی محکوم شده است یا می‌تواند مسیر زندگی خود را انتخاب کند.
🔸نکته مثبت اقتباس زویی کازان در این است که نمی‌خواهد کتی را به قهرمانی پنهان یا شخصیتی ترحم‌برانگیز تبدیل کند. او می‌کوشد نشان دهد که کتی در کنار رفتارهای بی‌رحمانه‌اش، انسانی با گذشته، ترس‌ها و میل شدید به کنترل زندگی خود است. تجربه‌های تلخ و خشونت‌هایی که در گذشته با آنها مواجه شده، به فهم بهتر شخصیت او کمک می‌کنند، اما اعمالش را توجیه نمی‌کنند.
🔸«شرق بهشت» زویی کازان اقتباسی تماشایی و جسورانه است که رمان اشتاین‌بک را دوباره به مرکز بحث‌های ادبی و اخلاقی بازگردانده است. سریال همچنین با گسترش روایت نسبت به فیلم سال ۱۹۵۵، فرصت بیشتری برای نمایش ریشه‌های بحران خانوادگی در اختیار دارد.
ibna.ir/x6KYS
@ibna_official
🔰بررسی کارنامه مهدی ماحوزی در گفت‌و گو با شهین اوجاقعلی‌زاده؛
مهدی ماحوزی؛ استادی که دانش را با منش انسانی پیوند زد
🔸شهین اوجاقعلی‌زاده در این گفت‌وگو به واکاوی میراث علمی و انسانی مهدی ماحوزی می‌پردازد. وی در این مصاحبه، از متدولوژی دقیق وی در حافظ‌پژوهی و پاسداشت میراث علی دشتی سخن می‌گوید و تأکید می‌کند که جایگاه ماحوزی تنها در آثار مکتوب نیست، بلکه در پیوند زنده میان دانش، اخلاق و مهر پدرانه است که در روح شاگردانش جاری شده؛ میراثی که دانشگاه را از یک فضای اداری به مکتبی از تعهد و انسانیت تبدیل کرد.
🔸به گمان من، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های استادانی همچون استاد ماحوزی عزیز، حضورشان در زندگی علمی شاگردان است که تنها به تدریس یا دوره‌ی همکاری‌شان محدود نمی‌شود. برخی از استادان دانشی را منتقل می‌کنند که می‌توان آن را در کتاب‌ها جستجو کرد و در آثار به جا مانده از پیشینیان یافت؛ اما برخی دیگر، بر دانش خود، شیوه درست اندیشیدن، حرمت‌گذاری، عشق به میهن، عشق به آثار گذشته و تمام نیکی‌ها، ارزش‌های انسانی و حرمت نهادن به علم را به شاگردانشان می‌آموزند. ارزش این دسته از استادان در این است که اثر حضورشان حتی پس از پایان دوران شاگردی و همکاری‌شان، در نگاه و رفتار علمی شاگردانشان ادامه می‌یابد.
🔸برای من، یاد استاد ماحوزی با دو حقیقت در هم تنیده است: یکی میراث علمی و ادبی ایشان و دیگری خاطره‌ی حضور استادی که سال‌های طولانی در محضر ایشان آموختم. فقدان چنین استادی، تنها فقدان یک فرد نیست؛ بلکه فقدان بخشی از تجربه‌ی زیستِ دانشگاهی و خاطره‌ی علمی و زندگی کسانی است که در کنار ایشان رشد کردند. با این حال، باور دارم که نام و یاد استاد، تا زمانی که آثارشان خوانده شود و منش علمی ایشان چراغ راه نسل‌های بعدی باشد، در فضای دانشگاهی و... تداوم خواهد یافت.
🔸یکی از وجوه قابل تأمل در زندگی علمی استاد ماحوزی، پیوند میان تعلق خانوادگی، وفاداری اخلاقی و مسئولیت فرهنگی ایشان بود. ارتباط ایشان با علی دشتی، زمینه‌ای برای آشنایی نزدیک‌تر با بخشی از میراث فکری و ادبی معاصر ایران فراهم می‌کرد؛ اما اهمیت این ارتباط را باید در کوشش برای حفظ، انتشار و استمرار حضور آثار دشتی در فضای فرهنگی و پژوهشی کشور جستجو کرد.
🔸️در ارزیابی آثار آموزشی استاد ماحوزی عزیز، باید به این وجه از فعالیت علمی ایشان توجه کرد که تألیف کتاب در حوزه‌ی زبان و ادبیات فارسی، به‌ویژه برای استفاده‌ی دانشگاهی و آن هم در سطح گسترده و کلان، مسئولیتی فراتر از گردآوری مطالب دارد. نویسنده باید بتواند میان موضوعات ارتباط برقرار کند و این ارتباط، یک ارتباط دوسویه است؛ به گونه‌ای که مخاطب با متن، اولویت‌های آموزشی را تشخیص دهد و محتوای علمی را به‌گونه‌ای سامان دهد که هم از اعتبار علمی برخوردار باشد، هم نکات ذوقی در آن فراهم باشد و هم در فرایند یادگیری، به‌صورت عملی به کار دانشجو بیاید. چنین کاری، علاوه بر تسلط بر موضوع، نیازمند شناخت مخاطب و درک مسئولیتِ آموزشگری است.
ibna.ir/x6KYR
@ibna_official