🔰درنگی بر "دوست بازیافته" اثر فرد اولمن؛
مرزبندی‌هایِ ویران‌گر
کتاب خوب – زندگی سعادتمند – ۱۵
🔸هر اندیشه، باور، مکتب، ایدئولوژی و... که میانِ انسان‌ها خط‌کشی کند و مرز ایجاد نماید، و بر اساسِ نژاد، دین، فرهنگ، قومیت و... به خوشیفتگی و تکبرِ گروهی و ملی دامن بزند و به درجه‌بندیِ شهروندان بپردازد، فقط و فقط، زمینه‌یِ کینه و نفرت و ستیز را ایجاد و تقویت می‌کند. جداسازیِ انسان‌ها و خط‌کشی میانِ آنها، به هر نام و بهانه‌ای، اقدامی غیراخلاقی و نادرست است، و پیامدهایِ ناگواری نیز در پی دارد.
🔸در کتابِ «در باغ حیوانات» می‌خوانیم:«او از اینکه مردمانی که زمانی دوست خود می‌دانست و سالیانی با هم جوشیده بودند، از ساعتی تا ساعتی دیگر، خودخواسته دگرگون می‌شدند به شدت یکه خورده بود» یعنی فضایی در حالِ شکل‌گیری بود که در آن، اندیشه و باوری بیمارگونه در تلاش برایِ تسلط بر جان و جهانِ انسان‌ها، و حذفِ مخالفان، می‌کوشید تا «با قصد هماهنگ ساختن شهروندان، وزارتخانه‌ها، دانشگاه‌ها و نهادهای فرهنگی و اجتماعی با باورها و خصلت‌های ناسیونال سوسیالیستی حاکم» زمینه خشونت و شرارتی تمام‌عیار را بر ضد "دیگران" بگشاید. یکی از بندهایِ برنامه‌یِ "هماهنگ‌سازی" هم گنجاندنِ "بند آریایی" در قانونِ خدماتِ دولتیِ آلمان بود تا دسترسی افرادی که با معیارهایِ نازی‌ها همخوانی نداشته و وجودشان را برنمی‌تابیدند، به شغل‌هایِ دولتی قطع کنند. این روند، مدام تقویت تا سرانجام نازی‌ها، راه‌حلِ نهایی (Final Solution) را به شکلِ یک برنامه برایِ کشتار جمعی سازمان‌یافته در نظر گرفتند و یکی از بزرگ‌ترین کشتارهایِ تاریخ را رقم زدند.
🔸️اولمن در کتاب "دوست بازیافته"، هم به مفهومِ دوستی می‌پردازد، و هم اینکه، فضایی ترسیم می‌کند برایِ محک‌زدنِ وفاداری و مسئولیتِ اخلاقی در دوستی. هانس و کنراد فهمِ خوبی از یکدیگر دارند، و دنیایِ درونِ هم را می‌شناسند و با چنین وضعی در آزمونی قرار می‌گیرند که سرشار از پیچیدگی است. جامعه در حالِ تغییر است و دوستیِ آنها نیز جدا از کشاکشِ بحران‌ها و مسائل اجتماعی و سیاسی جریان ندارد، و حفظِ دوستی در چنین موقعیتی دشوار می‌شود. یکی از نکته‌هایِ مهمی که به نظرم اولمن کوشش کرده در این داستان توجه ما را به آن جلب کند این است که دوستی‌ای شکل می‌گیرد میانِ دو انسان و سپس به خاطرِ سلطه‌یِ ایدئولوژی‌ای، انسانی با تعبیرهایِ دیگری شناسایی و تعریف می‌شود، و این سرآغازِ مسیرِ جدایی است. اولمن با ظرافت به ما نشان می‌دهد که چگونه و طیِ چه مراحلی، انسان می‌تواند از دایره‌یِ انسانیت خارج شود، و این سرآغازِ فاجعه است، در هر زمانی و در هر مکانی.
ibna.ir/x6L2B
@ibna_official
🔰مروری بر «درآمدی بر ماتریالیسم تاریخی» آلن وودز؛
مارکس تاریخ را چگونه می‌دید؟
🔸کتاب «درآمدی بر ماتریالیسم تاریخی» با ارجاع مکرر به نوشته‌های مارکس و انگلس، از ایدئولوژی آلمانی و نقد اقتصاد سیاسی تا مانیفست کمونیست تلاش کرده نشان دهد که چگونه می‌توان تاریخ را نه مجموعه‌ای از وقایع پراکنده بلکه فرایندی قانون‌مند فهم کرد.
🔸در کتاب «درآمدی بر ماتریالیسم تاریخی» خواننده با مفاهیم کلیدی مانند نیروهای تولیدی، روابط تولیدی، روبنا، نبرد طبقاتی و نقش‌آگاهی آشنا می‌شود. وودز با ارجاع مکرر به نوشته‌های مارکس و انگلس، از ایدئولوژی آلمانی و نقد اقتصاد سیاسی تا مانیفست کمونیست تلاش کرده است نشان دهد که چگونه می‌توان تاریخ را نه مجموعه‌ای از وقایع پراکنده بلکه فرایندی قانون‌مند فهم کرد. در این مسیر، او به بحث‌های کلاسیک دربارۀ رابطۀ اقتصاد و سیاست، جبرگرایی، ارادۀ آزاد و نقش افراد بزرگ در تاریخ نیز پرداخته است.
🔸️این کتاب تصویری فشرده از یکی از مهم‌ترین مفاهیم در سنت مارکسیستی ارائه می‌دهد. نویسنده در این اثر رابطه تاریخ، شیوه تولید، نبرد طبقاتی و نقش آگاهی را واکاوی می‌کند و تلاش می‌کند منطق درونی تحولات اجتماعی را توضیح دهد. ساختار کتاب بر پایه یک متن کلاسیک مقدماتی شکل گرفته که برای آشنایی با ماتریالیسم تاریخی تنظیم شده است.
ibna.ir/x6KX8
@ibna_official
🔰نگاهی به فیلم اقتباسی «هتل آنایورت» به کارگردانی عمر کاوور؛
تنهایی انسان مدرن در سرزمین بی‌پناهی
🔸عمر کاوور از چهره‌های مهم سینمای ترکیه است که در آثارش به تجربه‌های روایی متفاوت و وضعیت انسان در جامعه معاصر توجه نشان می‌دهد. در مسیر سینمای او، توجه به جامعه سنتی و فضای آناتولی جای خود را به مواجهه با جهان شهری و تناقض‌های زندگی مدرن نیز می‌دهد. «هتل آنایورت» را می‌توان در امتداد همین دغدغه دانست.
🔸«هتل آنایورت» از آن دسته آثاری نیست که معنای خود را تنها از طریق پیشرفت حوادث یا گره‌گشایی داستانی آشکار کند. روایت آرام، فضای سرد و رفتارهای ظاهراً عادی شخصیت‌ها، به‌تدریج تصویری ناآرام از جهانی می‌سازند که در آن، حضور دیگران به معنای ارتباط نیست. هتل محل رفت‌وآمد مسافران است، اما این رفت‌وآمدها به شکل‌گیری اجتماع یا همدلی نمی‌انجامند. زبرجد نیز در میان همین آمدوشدها زندگی می‌کند؛ مردی که کارش با پذیرش مسافران و اداره محل اقامت آنان گره خورده، اما خود بیش از پیش از تجربه زندگی جمعی فاصله می‌گیرد. به همین خاطر فیلم علاوه بر روایت یک بحران روانی، درباره وضعیتی است که در آن، انسان در دل مناسبات اجتماعی قرار دارد، ولی احساس تعلق به آن را از دست داده است.
🔸در این فیلم، مدرنیته به مثابه وضعیتی پیچیده و متناقض ظاهر می‌شود. زندگی جدید، امکانات و شکل‌های تازه‌ای از زیستن را فراهم می‌کند، اما به‌خودی‌خود تنهایی، خشونت یا بیگانگی را از میان نمی‌برد. جامعه‌ای که در آن آدم‌ها با یکدیگر برخورد می‌کنند، ممکن است همچنان از همدلی و ارتباط واقعی تهی باشد. به همین دلیل، فیلم را نمی‌توان به تقابل ساده سنت و تجدد فروکاست. مسئله، بیش از آنکه بازگشت به گذشته یا رد کامل جهان جدید باشد، ناتوانی انسان در یافتن جایگاهی معنادار در نظمی است که در آن زندگی می‌کند.
🔸هسته داستان با ورود زنی ناشناس به هتل شکل می‌گیرد. زن یک شب در آنجا می‌ماند و سپس می‌رود، اما همین حضور کوتاه به رویدادی تعیین‌کننده در زندگی زبرجد تبدیل می‌شود. او انتظار دارد زن بازگردد و به‌تدریج زندگی خود را حول این احتمال سامان می‌دهد. بهترین اتاق را برای او نگه می‌دارد و از وظایف و مناسبات معمول فاصله می‌گیرد. آنچه در ابتدا ممکن است انتظاری ساده و قابل‌فهم به نظر برسد، آرام‌آرام جای همه تجربه‌های دیگر را می‌گیرد.
🔸هتل در این خوانش، تصویری از جامعه‌ای است که در آن انسان‌ها حضور دارند، اما پیوندهایشان ناپایدار یا سطحی باقی مانده است. مسافران به این مکان وارد می‌شوند، اما حضورشان به ایجاد رابطه‌ای ماندگار منتهی نمی‌شود. خود زبرجد نیز، با آنکه صاحب هتل است و بیش از هرکس با این فضا پیوند دارد، سرانجام از آن جدا می‌شود. مکان به او تعلق دارد، اما این مالکیت یا آشنایی دیرینه، احساس امنیت و معنا برایش فراهم نمی‌کند. هتل به‌جای آنکه خانه‌ای برای زیستن باشد، به صحنه‌ای برای آشکارشدن بیگانگی تبدیل می‌شود.
🔸«هتل آنایورت» روایتی از فروپاشی یک مرد است، اما معنای آن به سرنوشت زبرجد محدود نمی‌ماند. عمر کاوور با پیوندزدن انزوای شخصیت اصلی به فضای هتل، نشانه‌های حافظه و جلوه‌های خشونت اجتماعی، تصویری از جهانی ارائه می‌کند که در آن حضور در میان دیگران برای ایجاد ارتباط کافی نیست و زندگی مدرن نیز به‌خودی‌خود ضامن رهایی و خوشبختی نمی‌شود. انتظار زبرجد برای بازگشت زنی ناشناس، به‌تدریج جای زندگی را می‌گیرد و او را از واقعیت پیرامون جدا می‌کند؛ اما این فروپاشی در خلأ رخ نمی‌دهد و در فضایی گسترش می‌یابد که خود از نشانه‌های بی‌تفاوتی و گسست انسانی خالی نیست.
ibna.ir/x6L2v
@ibna_official
🔰در «بایسته‌ها و شایسته‌های ترجمه ادبیات دفاع مقدس»مطرح شد؛
از کتاب‌های قطور تا چکیده‌های الکترونیک؛ بازنگری در متد تولید آثار دفاع مقدس
🔸رایزن فرهنگی ایران در حیدرآباد پاکستان گفت: با تأکید بر لزوم تفکیک آثار بر اساس مخاطب جغرافیایی، عنوان کرد: برخی از آثار ما «بدون تاریخ و انقضا» هستند و می‌توان آنها را در شرق اروپا، شبه‌قاره و سایر نقاط جهان منتشر کرد،
🔸هاشمی در ادامه با اشاره به تأثیرات تحولات منطقه‌ای، خاطرنشان کرد: پس از رخدادهایی چون جنگ‌های ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی رمضان، فرصت‌های جدیدی برای معرفی فرهنگ مقاومت در پاکستان ایجاد شده است که باید با رویکردی علمی و متناسب با فرهنگ محلی دنبال شود.
🔸هاشمی با اشاره به واژگان کلیدی که در فضای اجتماعی پاکستان «ترند» شده است، تصریح کرد: در حال حاضر، مردم پاکستان — که باید حساب آنها را از دولت تفکیک کرد — ایران را با عنوان «سوپرپاور» (Super Power) می‌شناسند. همچنین واژه‌ای چون «بهادر ملت» (ملت شجاع) در میان مردم این کشور بسیار رایج شده است. وی خاطرنشان کرد این باور به «شجاعت» و «قدرت برتر» ایران، حاصل دستاوردهایی است که باید در ادبیات دفاع مقدس بازتاب یابد.
ibna.ir/x6L2D
@ibna_official