📖حجتالاسلاموالمسلمین ابراهیم نیکدل، استاد سطوح عالی حوزه علمیه مشهد:
✅اعمال خشونت برای اجبار زوجه به تمکین، جایز نیست
📚پرونده بررسی ابعاد فقهی خشونت علیه همسر / ۲۴
🔹شاید تا چند دهه پیش، اگر کسی سخن از «تجاوز به همسر» میکرد، با تمسخر و شگفتی مخاطبان روبرو میشد و این پرسش که مگر «تجاوز» به همسر شرعی و قانونی، قابلتصور است؟
🔸جنبش فمینیست اما این را نیز قابلتصور کرده است. به باور فمینیستها، اگر استمتاع جنسی از همسر، بدون رضایت او صورت پذیرد، نوعی تجاوز به او محسوب شده و روا نیست. اما آیا از نگاه فقه شیعه نیز میتوان «تجاوز به همسر» را تصویر کرد؟
💢حجتالاسلاموالمسلمین ابراهیم نیکدل، استاد سطوح عالی حوزه علمیه مشهد، در عین اینکه اعمال زور و خشونت علیه همسر برای اجبار او به تمکین جنسی را روا نمیداند؛ لکن درعینحال، مصداقیت «تجاوز به همسر» برای عنوان ظلم را نیز نمیپذیرد. به باور او، در جایی که شارع، امری را مصداق ظلم ندانسته است نمیتوان با تمسک به عرف، مصداقیت آن برای ظلم را اثبات کرد.
🏷مشروح گفتگوی اختصاصی فقه معاصر با عضو هیئتعلمی مؤسسه پژوهشی دانشوران مشهد، از نگاه شما میگذرد:🔻
🔗 https://riicj.com/news/10490/
🔖#پرونده_علمی
#فقه_خانواده
#فقه_معاصر
🔗www.riicj.com
🔗eitaa.com/riicj_com
☰ دانشنامه فقه معاصر: منابع مطالعاتی
🧩 منابع مطالعاتی یک موضوع پژوهشی
📂 فقه معاصر و مبانی اجتهاد | شماره ۵
❓عقل چه جایگاهی در استنباط احکام شرعی دارد؟
📌 «فقه و عقل» از مهمترین مباحث فقه و اصول فقه است. تبیین نسبت این دو و تعیین جایگاه عقل در شریعت، تأثیر مستقیمی بر شیوه اجتهاد و استنباط احکام شرعی دارد؛ ازاینرو، این موضوع همواره مورد توجه اندیشمندان و فقیهان مسلمان بوده است.
🔹 بیشتر فقیهان، عقل را در فرآیند استنباط احکام شرعی مؤثر میدانند؛ اما درباره قلمرو و میزان اعتبار آن اختلافنظر دارند. برخی عقل را در کنار کتاب، سنت و اجماع، از منابع تشخیص حکم شرعی دانسته و حتی یافتههای ظنی عقل را نیز معتبر میشمارند. در مقابل، بسیاری از فقیهان امامیه تنها دریافتهای قطعی عقل، مانند مستقلات عقلیه و احکام بدیهی عقلی، را حجت میدانند.
🔸 این اختلاف دیدگاه در آثار فقیهان نیز آشکار است. ابن ادریس، حکم عقل مستقل را تنها در صورت فقدان سایر ادله معتبر میپذیرد و فاضل تونی برای مستقلات عقلی جایگاهی در استنباط احکام قائل نیست و تنها استلزامات عقلی را معتبر میداند.
🔹در مقابل، برخی فقیهان معاصر، عقل را نقطه آغاز اجتهاد دانسته و بر نقش بنیادین آن در فهم و ارزیابی ادله شرعی تأکید میکنند.
📚 تنوع دیدگاهها درباره جایگاه عقل، این موضوع را به یکی از مهمترین عرصههای پژوهش در فقه معاصر تبدیل کرده است.
🎯 در این صفحه، مجموعهای از منابع مطالعاتی «فقه و عقل» برای پژوهشگران گردآوری و معرفی شده است.
🔗 مشاهده منابع مطالعاتی
🔖 #دانشنامه
#منابع_مطالعاتی
#فقه_معاصر
🔗 eitaa.com/riicj_com
🔗 www.riicj.com
📖 📢 معرفی مجلات پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر (۱۴)
پرونده ادله نوپرداخت در فقه معاصر (۱۸)
⚖️ چند کتاب پیرامون جایگاه سیره عقلا در دانش فقه
📚 نگاهی به مهمترین آثار درباره یکی از پرکاربردترین ادله فقهی
❓ سیره عقلا چه جایگاهی در استنباط احکام فقهی دارد و چه تفاوتی با عرف، عادت و بنای عقلا پیدا میکند؟
📚 در این گزارش، مهمترین کتابها و پژوهشهایی که بهطور مستقل به سیره عقلا یا مفاهیم نزدیک به آن، مانند: عرف، پرداختهاند معرفی و بهاختصار بررسی شدهاند.
📌 سیره عقلا از مهمترین ادله مورد استناد فقیهان در استنباط احکام شرعی است.
📌 شناخت دقیق نسبت سیره عقلا با مفاهیمی همچون عرف، عادت و بنای عقلا، نقش مهمی در فهم صحیح این دلیل اصولی دارد.
📌 آشنایی با آثار تخصصی این حوزه، زمینه مطالعه عمیقتر یکی از مباحث بنیادین اصول فقه را فراهم میکند.
🔍 مشاهده متن کامل این قسمت از مجله ادله نوپرداخت در فقه معاصر
🔖 #ادله_نوپرداخت
#سیره_عقلا
#اصول_فقه
#فقه_معاصر
🔗 www.riicj.com
🔗 eitaa.com/riicj_com
🏷 بازتاب گسترده رسانهای تفاهمنامه همکاری پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر و سازمان سمت
💢آیین امضای تفاهمنامه همکاری پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر و سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در حوزه علوم اسلامی و انسانی (سمت)، با حضور آیتالله سید مجتبی نورمفیدی، رئیس پژوهشگاه و آیتالله دکتر حمید شهریاری، رئیس سازمان سمت، با استقبال و بازتاب گسترده رسانههای کشور همراه شد.
📌مهمترین محورهای مطرحشده در این مراسم:
آیتالله سید مجتبی نورمفیدی:
🔸 دیدگاههای رهبر شهید درباره فقه معاصر به گفتمان علمی حوزه و دانشگاه تبدیل شود.
🔸 نقش رهبر شهید در بالندگی فقه معاصر بهصورت علمی تبیین شود.
🔸 پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بر پایه تعهد علمی و انقلابی، پاسخگویی به مسائل روز را دنبال میکند.
آیتالله دکتر شهریاری:
🔸 فقه معاصر باید پاسخگوی پرسشهای جهان امروز باشد.
📰 این خبر تاکنون در بیش از ۱۰ رسانه و خبرگزاری از جمله: دفاع مقدس، آستان بهارستان، قدس، ایکنا، ایسنا، ابنا، برنا، شفقنا، تسنیم، رسا و افق امروز منتشر شده است.
🔖#فقه_معاصر
🔗eitaa.com/riicj_com
🔗www.riicj.com
☰ دانشنامه فقه معاصر: کتابشناسی
❓ آیا فقه تنها مجموعهای از احکام شرعی است یا دانشی با مبانی، روش و فلسفهای مستقل؟
کتاب «نگاهی به فلسفه فقه با تکیه بر آراء و اندیشههای امام خمینی (ره)» تلاشی است برای پاسخ به این پرسش و تبیین جایگاه فلسفه فقه در فرآیند اجتهاد و فهم عمیقتر از دانش فقه.
📘 نگاهی به فلسفه فقه با تکیه بر آراء و اندیشههای امام خمینی (ره)
✍️ نویسنده: احمد ضرابی
📚 موضوع: فلسفه فقه
📝 سبک کتاب: تحلیلی
🗣 زبان: فارسی
📖 تعداد صفحات: ۳۶۰
🏠 ناشر: مؤسسه فرهنگی پیوند با امام
📍 محل نشر: مشهد
📅 نوبت چاپ: اول
📆 تاریخ نشر: ۱۳۹۲ش
🔻
🔺
📖 نگاهی به فلسفه فقه با تکیه بر آراء و اندیشههای امام خمینی (ره)
🔍 نقد و بررسی: ابراهیم صالحی حاجیآبادی
📌 این کتاب با رویکردی تحلیلی، فلسفه فقه را بهعنوان دانشی درجه دوم معرفی میکند که به بررسی مبانی، ساختار، روشها و غایات علم فقه میپردازد. نویسنده با تکیه بر اندیشههای امام خمینی، نشان میدهد که فلسفه فقه میتواند افقهای تازهای در فهم اجتهاد، نقش عقل، قلمرو فقه و نسبت آن با نیازهای زمان و مکان بگشاید.
🔹 کتاب با طرح بیست پرسش بنیادین، موضوعاتی همچون چیستی فلسفه فقه، روششناسی اجتهاد، جایگاه عقل و نقل، منابع تشریع، ملاکات احکام، تأثیر زمان و مکان، فقه حکومتی و تحولپذیری فقه را بررسی میکند.
🔹 نویسنده بر این باور است که بدون شناخت فلسفه فقه، فهم نظاممند از دانش فقه و دستیابی به اجتهادی پویا و پاسخگو به مسائل نوپدید امکانپذیر نخواهد بود.
📚 ساختار کتاب
این اثر در قالب ۲۰ پرسش محوری تنظیم شده و مهمترین مباحث آن عبارتاند از:
1️⃣ مفهوم، موضوع، روش و اهداف فلسفه فقه
2️⃣ پیشینه، قلمرو، منابع و مبانی علم فقه
3️⃣ ملاکات احکام و نقش عقل در استنباط
4️⃣ تبعیت احکام از مصالح و مفاسد و نقش زمان و مکان
5️⃣ قدرت پاسخگویی فقه به نیازهای عصر و فقه حکومتی
6️⃣ قداست، تحول و عوامل تأثیرگذار بر اجتهاد و علم فقه
✨ مباحث کلیدی کتاب
• چیستی و تعریف فلسفه فقه
• تفاوت فلسفه فقه و فلسفه احکام
• موضوع، قلمرو و روش فلسفه فقه
• جایگاه عقل در اجتهاد
• منابع و مبانی علم فقه
• ملاکات احکام و شیوههای کشف آن
• مصالح و مفاسد در تشریع
• نقش زمان و مکان در اجتهاد
• فقه حکومتی و پاسخگویی به مسائل نوپدید
• تحولپذیری فقه از منظر امام خمینی
• عوامل درونی و بیرونی مؤثر بر استنباط فقهی
✨ این کتاب با تمرکز بر آرای امام خمینی(ره)، تلاش کرده است تا به برخی مبانی نظری اجتهاد بپردازد.
📥 مشاهده متن کامل دانشنامه
🔖 #دانشنامه
#کتابشناسی
#فلسفه_فقه
#فقه_معاصر
🔗 www.riicj.com
🔗 eitaa.com/riicj_com
📖 دیدار رئیس نمایندگی جامعةالمصطفی(ص) در هند با رئیس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر؛ تأکید بر گسترش همکاریهای علمی و بینالمللی
✅ آیتالله نورمفیدی: فقه معاصر بدون تعاملات علمی و بینالمللی به اهداف خود نخواهد رسید
💢 آیتالله سید مجتبی نورمفیدی، رئیس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر، در دیدار حجتالاسلام والمسلمین سید کمال حسینی، رئیس نمایندگی جامعةالمصطفی(ص) در هند، با تأکید بر اینکه «فقه معاصر بدون تعاملات علمی و بینالمللی به اهداف خود نخواهد رسید».
💢استاد درس خارج فقه حوزه علمیه قم توسعه همکاری میان مراکز علمی جهان اسلام را لازمه پیشرفت مطالعات فقه معاصر و پاسخگویی به مسائل نوپدید و نیازهای روز جوامع اسلامی دانست و افزود:« توسعه فقه معاصر در گرو همافزایی علمی و گسترش همکاریهای بینالمللی است».
🔻
🔺
💢به گزارش پایگاه اطلاعرسانی پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر، در این دیدار آیت الله نورمفیدی با اشاره به رسالت پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر در تولید دانش فقهی متناسب با نیازهای زمان، اظهار داشت: این پژوهشگاه از آغاز فعالیت خود کوشیده است با رویکردی تخصصی و مسئلهمحور، زمینه گسترش پژوهشهای فقه معاصر را فراهم سازد و در این مسیر، تعامل با مراکز علمی و پژوهشی، بهرهگیری از ظرفیت اندیشمندان و توسعه ارتباطات علمی در سطح بینالمللی را در دستور کار خود قرار دهد.
💢رئیس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر افزود که دستیابی به اهداف این حوزه، تنها با اتکا به ظرفیتهای یک مرکز علمی امکانپذیر نیست؛ بلکه همافزایی میان حوزههای علمیه، دانشگاهها، مراکز پژوهشی و اندیشمندان جهان اسلام، زمینه رشد و بالندگی هرچه بیشتر فقه معاصر را فراهم خواهد کرد. وی تصریح کرد: «فقه معاصر بدون تعاملات علمی و بینالمللی به اهداف خود نخواهد رسید.»
💢در ادامه این دیدار، مدیران بخشهای مختلف پژوهشگاه گزارشی از مهمترین ظرفیتها و فعالیتهای این مجموعه ارائه کردند. معرفی دانشنامه فقه معاصر، کتابخانه تخصصی و دیجیتال، پژوهشکدههای علمی، نشریات تخصصی، پروندههای علمی، نشستهای علمی، پایگاه دروس خارج فقه معاصر و فعالیتهای بینالمللی پژوهشگاه، از جمله محورهای این گزارش بود. همچنین ظرفیتهای پژوهشگاه در بهرهگیری از فناوریهای نوین و هوش مصنوعی برای تولید، ساماندهی، ترجمه و انتشار محتوای علمی معرفی شد.
💢حجتالاسلام والمسلمین سید کمال حسینی نیز با ابراز خرسندی از حضور در پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر، فعالیتهای این مجموعه را الگویی موفق در عرصه پژوهشهای تخصصی توصیف کرد و گفت: سرمایهگذاری در پژوهش، سرمایهگذاری برای آینده معارف اسلامی است و تجربه پژوهشگاه نشان میدهد که میتوان با برنامهریزی علمی، پاسخهای دقیق و روشمندی به نیازهای نوپدید جهان اسلام ارائه کرد.
💢رئیس نمایندگی جامعةالمصطفی(ص) در هند با اشاره به ظرفیت گسترده مخاطبان اردو زبان در هند، پاکستان، افغانستان و دیگر کشورهای منطقه، ترجمه آثار پژوهشگاه به زبان اردو را گامی مؤثر در گسترش مخاطبان فقه معاصر دانست و آمادگی نمایندگی جامعةالمصطفی(ص) در هند را برای همکاری در این زمینه اعلام کرد. وی همچنین پیشنهادهایی از جمله اجرای طرحهای پژوهشی مشترک، توسعه همکاری با مراکز علمی و دانشگاهی هند، بهرهگیری از ظرفیت پژوهشگران بینالمللی و تقویت ارتباطات علمی میان پژوهشگاه و مراکز علمی شبهقاره را مطرح کرد.
💢در پایان این دیدار، دو طرف با تأکید بر اهمیت گسترش تعاملات علمی و بینالمللی، بر توسعه همکاریهای پژوهشی، اجرای پروژههای مشترک، تقویت فعالیتهای ترجمه و بهرهگیری متقابل از ظرفیتهای علمی پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر و نمایندگی جامعةالمصطفی(ص) در هند توافق کردند؛ همکاریهایی که میتواند زمینهساز گسترش مطالعات فقه معاصر در عرصه بینالمللی و تقویت ارتباط با مراکز علمی جهان اسلام باشد.
🔖 #فقه_معاصر
🔗 www.riicj.com
🔗 eitaa.com/riicj_com
☰ دانشنامه فقه معاصر: منابع مطالعاتی
🧩 منابع مطالعاتی یک موضوع پژوهشی
📂 فقه معاصر و مبانی اجتهاد| شماره ۶
❓عرف چه جایگاهی در استنباط احکام فقهی دارد؟
📌 «عرف» به هنجارها، آداب، رسوم و شیوههای رایج میان مردم گفته میشود که در بسیاری از مسائل، در فهم موضوعات و استنباط احکام شرعی مورد توجه فقیهان قرار میگیرد. در فقه امامیه، اعتبار عرف مشروط به تأیید و عدم ردع از سوی شارع است.
🔸 نقش عرف در اجتهاد، حدود تأثیر آن در استنباط احکام، حجیت عرفهای معاصر و بینالمللی، و نسبت میان نظام فقهی و نظامهای عرفی، از مهمترین مباحثی است که در فقه معاصر مورد بررسی قرار میگیرد.
📚 بسیاری از پژوهشگران بر این باورند که توجه به عرفهای معتبر، موجب پویایی فقه، انسجام نظام حقوقی و تناسب بیشتر احکام با نیازهای جامعه معاصر میشود. از همینرو، شناخت جایگاه عرف یکی از مباحث بنیادین در مطالعات فقهی و حقوقی به شمار میآید.
🎯 در این صفحه، مجموعهای از منابع مطالعاتی «فقه و عرف» برای پژوهشگران گردآوری و معرفی شده است.
🔗 مشاهده منابع مطالعاتی
🔖 #دانشنامه
#منابع_مطالعاتی
#فقه_معاصر
🔗 eitaa.com/riicj_com
🔗 www.riicj.com
🌍 سفر علمی هیئت پژوهشگاه به عراق | گزارش پنجم
📖 دانشکده معارف اسلامی کربلا و پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بر توسعه همکاریهای علمی تأکید کردند
🔹 در ادامه سفر علمی هیئت پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر به عراق، حجتالاسلام والمسلمین مصطفی دُرّی، قائممقام و معاون پژوهشی پژوهشگاه، از دانشکده معارف کربلا، وابسته به آستان مقدس حسینی، بازدید و با حجتالاسلام والمسلمین دکتر احمد العاملی، رئیس این دانشکده و مسئول امور علمی آستان مقدس حسینی، دیدار و گفتوگو کرد. برگزاری کارگاههای آموزشی برای استادان و دانشجویان و اجرای برنامههای مشترک در حوزه فقه معاصر، از مهمترین محورهای این گفتوگو بود.
🔸 در این دیدار، دکتر احمد العاملی ضمن معرفی ظرفیتها و فعالیتهای آموزشی و پژوهشی دانشکده معارف اسلامی، آمادگی این مرکز را برای توسعه همکاریهای علمی با پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر اعلام کرد.
🔹 حجتالاسلام والمسلمین مصطفی دُرّی نیز با معرفی فعالیتها، برنامهها و دستاوردهای پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر، ظرفیتهای این مجموعه را در حوزه پژوهش، آموزش و تولید آثار علمی تشریح و بر آمادگی پژوهشگاه برای گسترش تعاملات علمی با مراکز دانشگاهی و حوزوی عراق تأکید کرد.
💢 همچنین در این نشست، طرفین درباره توسعه همکاریهای علمی و پژوهشی، برگزاری دورههای آموزشی، نشستهای تخصصی و بهرهگیری از ظرفیتهای مشترک در حوزه مطالعات فقه معاصر به تبادل نظر پرداختند. دکتر العاملی نیز در ادامه، گزارشی از بخشی از فعالیتهای علمی آستان مقدس حسینی ارائه کرد.
🔖#بین_الملل
#فقه_معاصر
🔗 eitaa.com/riicj_com
🔗 www.riicj.com
☰ دانشنامه فقه معاصر: کتابشناسی
❓ آیا فقه اسلامی میتواند در برابر مدرنیته صرفاً موضعی تدافعی داشته باشد، یا قادر است با حفظ مبانی خود، در شکلدهی به توسعه نوین نقشآفرین باشد؟
کتاب «فقه و مدرنیته» تلاشی است برای پاسخ به این پرسش بنیادین و بررسی نسبت فقه اسلامی با توسعه و جهان مدرن.
📘 فقه و مدرنیته
✍️ نویسنده: علی هاشمی
📚 موضوع: فقه سیاسی
📝 سبک: استدلالی
🗣 زبان: فارسی
📖 تعداد صفحات: ۱۹۲
🏠 ناشر: مکث اندیشه
📍 محل نشر: قم
📅 تاریخ نشر: ۱۳۹۸ش
🔻
🔺
📖 فقه و مدرنیته
🔍 نقد و بررسی: علی محمدی
📌 کتاب «فقه و مدرنیته» پژوهشی در حوزه فقه سیاسی است که نسبت میان فقه اسلامی و توسعه نوگرا (مدرنیته) را از منظر فقهی، اجتماعی و معرفتی بررسی میکند. نویسنده با تحلیل ماهیت توسعه نوگرا، آن را محصول علوم انسانی غربی دانسته و دیدگاههای مختلف درباره نسبت دین و دنیای جدید را واکاوی میکند.
🔹 محور اصلی کتاب، تبیین دو رویکرد «سازگاری منفعل» و «سازگاری فعال» در مواجهه فقه با مدرنیته است. نویسنده با الهام از اندیشه امام خمینی(ره)، نظریه تعامل فعال را برمیگزیند و ظرفیت اجتهاد، مصلحت، اختیارات حکومت اسلامی و نقش زمان و مکان در استنباط را از مهمترین ابزارهای پویایی فقه معرفی میکند.
🔹 کتاب همچنین با بررسی جریانهای روشنفکری ایران، دیدگاه اندیشمندانی همچون امام خمینی، شهید مطهری، علی شریعتی، مهدی بازرگان و اقبال لاهوری را درباره نسبت دین و مدرنیته تحلیل و مقایسه میکند.
🔹 در بخش پایانی، نویسنده نسبت فقه با سرمایهداری، ربا، مصرفگرایی، بانکداری، بیمه و اوراق بهادار را بررسی کرده و نشان میدهد که فقه میتواند ضمن نقد ابعاد ناسازگار توسعه، از ظرفیتهای آن برای پاسخگویی به مسائل نوپدید بهره گیرد.
📚 ساختار کتاب
این کتاب در پنج فصل تنظیم شده است:
1️⃣ کلیات تحقیق، ضرورت، پیشینه و روش پژوهش
2️⃣ ماهیت توسعه نوگرا و ادوار روشنفکری ایران
3️⃣ رابطه فقه و توسعه نوگرا و نظریه تعامل فعال و منفعل
4️⃣ بررسی فقهی توسعه نوگرا و تحلیل سرمایهداری از منظر فقه
5️⃣ جمعبندی و نتیجهگیری
✨ مباحث کلیدی کتاب
• ماهیت توسعه نوگرا
• ادوار سهگانه روشنفکری در ایران
• نسبت دین و مدرنیته
• سازگاری فعال و سازگاری منفعل
• ظرفیت اجتهاد در مواجهه با مسائل جدید
• نقش زمان و مکان در استنباط
• مصلحت و اختیارات حکومت اسلامی
• سرمایهداری از منظر فقه
• ربا و مصرفگرایی
• تأثیر متقابل فقه و توسعه
• بانکداری، بیمه و اوراق بهادار
• فقه و توسعه پایدار
✨ این کتاب از آثار حوزه فقه سیاسی و مطالعات فقه معاصر است که با رویکردی تحلیلی، امکان تعامل فعال فقه با دستاوردهای جهان جدید را بررسی کرده و برای پژوهشگران فقه سیاسی، اندیشه اسلامی و مطالعات مدرنیته، منبعی ارزشمند به شمار میآید.
📥مطالعه متن کامل کتابشناسی
🔖 #دانشنامه
#کتابشناسی
#فقه_سیاسی
#فقه_معاصر
🔗 www.riicj.com
🔗 eitaa.com/riicj_com