حکمرانی خوب در اندیشه امامین انقلاب اسلامی ایران
از دهه 1980 به بعد مفهوم جدیدی در علوم اجتماعی مطرح شد که به الگوی حکمرانی خوب مشهور است.
بهترین شکل و نوع نظام سیاسی همواره دغدغه اصلی و اساسی اندیشه های سیاسی بوده است و در تفکرات هر یک از اندیشمندان به نوعی حاکمیت مطلوب جامعه ترسیم گشته است ، اندیشه های سیاسی ایرانی – اسلامی نیز از این قاعده مستثنا نبودهاند.
اصول حکمرانی خوب به شرح زیر است:
۱- مشارکت:
میزان مشارکت مردم در امور جامعه یکی از کلیدیترین پایههای حکمرانی خوب بهشمار میرود.
مهم ترین مولفه های حکمرانی خوب در اندیشه امام خمینی با الهام از آموزه های قرآن، سیره و سنت حکومت نبوی عبارتند از: توجه به حاکمیت قانون، مشارکت مردم، عدالت جویی، اعتماد سازی و پاسخ گویی حکومت به مطالبات مردمی.
۲- حاکمیت قانون:
حکمرانی خوب نیازمند چارچوب عادلانهای از قوانین است که در بر گیرنده حمایت کامل از حقوق افراد (بویژه اقلیتها) در جامعه بوده و به صورت شایستهای اجرا گردد. لازم است ذکر شود که اجرای عادلانه قوانین، مستلزم وجود نظام قضایی مستقل و یک بازوی اجرایی (پلیس) فساد ناپذیر برای این نظام میباشد.
۳- شفافیت:
شفافیت، به معنی جریان آزاد اطلاعات و قابلیت دسترسی سهل و آسان به آن برای همهاست.
۴- پاسخگویی:
پاسخگویی نهادها، سازمانها و موسسات در چارچوب قانونی و زمانی مشخص در برابر اعضاء خود و ارباب رجوع، از جمله عواملی است که به استوار شدن پایههای حکمرانی خوب در یک جامعه منجر میشود.
۵- شکلگیری وفاق عمومی:
فراهم نمودن زمینه ظهور نظرات متفاوت در عرصههای مختلف سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، از جمله اصول حکمرانی خوب میباشد. حکمران خوب، باید نظرات مختلف را در قالب وفاق ملی عمومی به سمتی رهنمون گردد که بیشترین همگرایی را با اهداف کل جامعه داشته باشد. ایفای این نقش حیاتی نیازمند شناخت دقیق نیازهای بلندمدت جامعه در مسیر حرکت به سمت توسعه پایدار میباشد
۶- حقوق مساوی (عدالت)
رفاه و آرامش پایدار در جامعه، با به رسمیت شناختن حقوق مساوی برای تمامی افراد ممکن خواهد بود. در جامعه باید این اطمینان وجود داشته باشد که افراد، به تناسب فعالیت خود در منافع جامعه سهیم خواهند بود. به عبارت دیگر در حکمرانی خوب، همه افراد باید از فرصتهای برابر برخوردار باشند.
۷- اثر بخشی و کارایی
از حکمرانی خوب به عنوان ابزاری برای تنظیم فعالیت نهادها در راستای استفاده کارا از منابع طبیعی و حفاظت از محیط زیست نیز یاد میشود. کارایی و اثر بخشی در مقوله حکمرانی از جمله مباحثی است که با گذشت زمان، اهمیت بیشتری پیدا نمودهاست.
۸- مسئولیت پذیری:
مسئولیتپذیری را میتوان یکی از کلیدیترین مولفههای حکمرانی خوب بهشمار آورد. درکنار موسسات و نهادهای حکومتی، سازمانهای خصوصی و نهادهای مدنی فعال در جامعه نیز باید در قبال سیاستها و اقدامات خود پاسخگو باشند. باید عنوان نمود که اصول حکمرانی خوب بهصورت زنجیرای متصل به هم بوده و اجرایی شدن هرکدام از آنها، مستلزم اجرای سایر اصول میباشد. برای مثال نمیتوان انتظار داشت که مسئولیتپذیری و پاسخگویی بدون وجود شفافیت و حاکمیت قانون جنبه اجرایی چندانی در جامعه داشته باشد.
با مطالعه اندیشه های سیاسی امام خمینی ره به راحتی می توان این مولفهها را در باور و سیره عملی آن حکیم سفره کرده دید.
با الهام از آموزه های قرآن, سیره و سنت حکومت نبوی ، توجه به حاکمیت قانون, مشارکت مردم, عدالت جویی, اعتماد سازی و پاسخ گویی حکومت به مطالبات مردمی مهمترین مولفه های اندیشه سیاسی حضرت امام ره را تشکیل می دهند.
در بیانیه گام دوم انقلاب شاخصهای حکمرانی خوب با استفاده از نظرات رهبری به این ترتیب دسته بندی شده است. ۱- توحید ۲- توجه به اخلاق ۳- تقوا ۴- علم و دانش ۵- مردم محوری ۶- حرکت جهادی ۷- باور به توانایی ۸- دفاع.
منظور از این نوشتار این بود که اصول « حکمرانی خوب»در اندیشه و سیره امامین انقلاب مستتر می باشد و بر جامعه نخبگانی و دوستداران انقلاب اسلامی است که با استخراج و تطبیق این اندیشه ها ، نو و پویا بودن اندیشه انقلاب را متجلی سازند.#امام#خمینی#رهبری#انقلاب#عقلانیت # حکمرانی #خوب