علوم شناختی | سلمان بهادران
📌چگونه یادگیری بصری در مغز رخ میدهد
July 14, 2026
⭕️ یافتههای اصلی: دانشمندان مؤسسه مکگاورن امآیتی و دانشگاه یورک با ثبت فعالیت عصبی از قشر تحتانی‑گیجگاهی (IT) مغز حیوانات، دریافتند که یادگیری تشخیص اشیاء جدید، الگوی کلی فعالیت این ناحیه را بهطور گسترده تغییر نمیدهد، اما تغییرات ظریف و فایل اطمینانی در پاسخ نورونها ایجاد میکند. این تغییرات ظریف، بدون آنکه یکپارچگی عملکرد کلی سیستم بینایی را برهم بزنند، بازنمایی عصبی ویژهتری برای شیء تازه آموخته شده فراهم میکنند و دقت پردازش آن را افزایش میدهند.
⭕️ مدلسازی کامپیوتری: محققان با آموزش یک شبکه عصبی مصنوعی با معماری مشابه مغز (که بخش IT آن براساس دادههای زیستی طراحی شده بود) به شناسایی همان اشیاء، دریافتند که تغییرات ایجاد شده در لایهی IT این مدل، شباهت زیادی به تغییرات مشاهده شده در مغز حیوانات آموزشدیده داشت. جالب اینکه بیشتر تغییرات یادگیری در مدل، خارج از ناحیهی IT رخ داد که نشان میدهد سایر مناطق مغزی نیز نقش مهمی در فرآیند یادگیری دارند.
⭕️ کاربردها و پیامدها: این پژوهش نشان میدهد که حتی تغییرات جزئی در قشر IT میتواند بر درک سایر ویژگیهای بصری تأثیر بگذارد (مثلاً تشخیص موقعیت اشیاء را بهبود بخشد). بهگفتهٔ دکتر DiCarlo، این مدلهای کامپیوتری به محققان اجازه میدهند تا پیامدهای غیرقابلپیشبینی یادگیری را شبیهسازی کنند و استراتژیهای آموزشی مؤثرتری برای افراد با نیازهای ویژه طراحی نمایند.
مرجع علمی:
Sörensen, L., Kar, K., & DiCarlo, J. J. (2026). Learning-related changes in the inferior temporal cortex and their computational modeling. Nature Communications, July 8, 2026.
(منبع انتشار : MIT News, July 14, 2026)
علوم شناختی 🔰
https://eitaa.com/cognitiveScience
👶 ببلینگ (Babbling) چیه؟
🔹️ ببلینگ مرحلهای طبیعی از رشد گفتاره که معمولاً از حدود 6 ماهگی شروع میشه
در این مرحله، کودک هجاهای تکراری مثل «بابابا»، «ماماما»، «دادادا» را تولید میکنه، اما هنوز این صداها لزوماً معنی ندارن
✅ ویژگیهای ببلینگ:
• هجاها را بارها تکرار میکنه
• ممکنه «بابابا» را حتی وقتی بابا حضور نداره بگه
• هدف اصلی، تمرین حرکت لب، زبان و فک برای آماده شدن جهت گفتار واقعیه
📅 چه زمانی باید به کلمه تبدیل بشه؟
از حدود 12 ماهگی انتظار داریم اولین کلماتِ معنادار ظاهر بشن و ببلینگ بهتدریج کمتر شه. مثلاً اگر کودک با دیدن پدرش فقط برای پدر بگه «بابا»، این دیگه یک کلمه واقعیه، نه ببلینگ
⚠️ چه زمانی نیاز به بررسی داره؟
اگر بعد از 12 تا 15 ماهگی کودک هنوز فقط ببلینگ داره و هیچ کلمهی معناداری تولید نمیکنه، یا تا 18 ماهگی دایره لغاتش بسیار محدوده(کمتر از ۱۰ کلمه)، بهتره ارزیابی گفتار و زبان انجام شه
✍ صادق افتخاری فر
گفتار درمانگر و دانشجوی دکتری زبانشناسی شناختی
📌نقشهای اجتماعی، بازیگران حرفهای !
کارگردان کیست؟!
⭕️ در رویکرد شناخت اجتماعی، شناخت و رفتار ما وابسته به بافت فرهنگی و اجتماعی جامعهای است که در آن زندگی میکنیم
⭕️ ما بازیگرانی هستیم که در صحنههای مختلف جامعه، نقشهای متفاوتی را بازی میکنیم
⭕️ وقتی من در نقش پدر قرار دارم، بازی متفاوتی را نسبت به وقتی در نقش بیمار نزد پزشک هستم بازی میکنم
⭕️ ممکن است در جایی نقش مقتدر و توانا و در جایی دیگر نقش فردی مظلوم را بازی کنیم
⭕️ مثلاً واکنش خود را وقتی پلیس جادهای خودروی شما را جهت اعمال جریمه متوقف میکند، با وقتی که منشی شما وظیفه خود را به درستی انجام نداده با هم مقایسه کنید
⭕️ این تغییرات رفتاری معمولاً به صورت خودکار انجام میشود و فرد از این تغییر آگاه نیست. در واقع این تغییرات، حاصل زیست در یک محیط پویای اجتماعی و دریافت بازخوردهای متفاوت است.
بنابراین افرادی که کمتر در فضاهای مختلف اجتماعی حضور فعال داشتهاند، ممکن است در مواجهه با برخی از موقعیتهای خاص دچار تنش و چالش شوند
✍ سلمان بهادران
علوم و سواد شناختی 🔰
https://eitaa.com/cognitiveScience