علوم شناختی | سلمان بهادران
📌چگونه یادگیری بصری در مغز رخ میدهد
July 14, 2026
⭕️ یافتههای اصلی: دانشمندان مؤسسه مکگاورن امآیتی و دانشگاه یورک با ثبت فعالیت عصبی از قشر تحتانی‑گیجگاهی (IT) مغز حیوانات، دریافتند که یادگیری تشخیص اشیاء جدید، الگوی کلی فعالیت این ناحیه را بهطور گسترده تغییر نمیدهد، اما تغییرات ظریف و فایل اطمینانی در پاسخ نورونها ایجاد میکند. این تغییرات ظریف، بدون آنکه یکپارچگی عملکرد کلی سیستم بینایی را برهم بزنند، بازنمایی عصبی ویژهتری برای شیء تازه آموخته شده فراهم میکنند و دقت پردازش آن را افزایش میدهند.
⭕️ مدلسازی کامپیوتری: محققان با آموزش یک شبکه عصبی مصنوعی با معماری مشابه مغز (که بخش IT آن براساس دادههای زیستی طراحی شده بود) به شناسایی همان اشیاء، دریافتند که تغییرات ایجاد شده در لایهی IT این مدل، شباهت زیادی به تغییرات مشاهده شده در مغز حیوانات آموزشدیده داشت. جالب اینکه بیشتر تغییرات یادگیری در مدل، خارج از ناحیهی IT رخ داد که نشان میدهد سایر مناطق مغزی نیز نقش مهمی در فرآیند یادگیری دارند.
⭕️ کاربردها و پیامدها: این پژوهش نشان میدهد که حتی تغییرات جزئی در قشر IT میتواند بر درک سایر ویژگیهای بصری تأثیر بگذارد (مثلاً تشخیص موقعیت اشیاء را بهبود بخشد). بهگفتهٔ دکتر DiCarlo، این مدلهای کامپیوتری به محققان اجازه میدهند تا پیامدهای غیرقابلپیشبینی یادگیری را شبیهسازی کنند و استراتژیهای آموزشی مؤثرتری برای افراد با نیازهای ویژه طراحی نمایند.
مرجع علمی:
Sörensen, L., Kar, K., & DiCarlo, J. J. (2026). Learning-related changes in the inferior temporal cortex and their computational modeling. Nature Communications, July 8, 2026.
(منبع انتشار : MIT News, July 14, 2026)
علوم شناختی 🔰
https://eitaa.com/cognitiveScience
👶 ببلینگ (Babbling) چیه؟
🔹️ ببلینگ مرحلهای طبیعی از رشد گفتاره که معمولاً از حدود 6 ماهگی شروع میشه
در این مرحله، کودک هجاهای تکراری مثل «بابابا»، «ماماما»، «دادادا» را تولید میکنه، اما هنوز این صداها لزوماً معنی ندارن
✅ ویژگیهای ببلینگ:
• هجاها را بارها تکرار میکنه
• ممکنه «بابابا» را حتی وقتی بابا حضور نداره بگه
• هدف اصلی، تمرین حرکت لب، زبان و فک برای آماده شدن جهت گفتار واقعیه
📅 چه زمانی باید به کلمه تبدیل بشه؟
از حدود 12 ماهگی انتظار داریم اولین کلماتِ معنادار ظاهر بشن و ببلینگ بهتدریج کمتر شه. مثلاً اگر کودک با دیدن پدرش فقط برای پدر بگه «بابا»، این دیگه یک کلمه واقعیه، نه ببلینگ
⚠️ چه زمانی نیاز به بررسی داره؟
اگر بعد از 12 تا 15 ماهگی کودک هنوز فقط ببلینگ داره و هیچ کلمهی معناداری تولید نمیکنه، یا تا 18 ماهگی دایره لغاتش بسیار محدوده(کمتر از ۱۰ کلمه)، بهتره ارزیابی گفتار و زبان انجام شه
✍ صادق افتخاری فر
گفتار درمانگر و دانشجوی دکتری زبانشناسی شناختی
📌نقشهای اجتماعی، بازیگران حرفهای !
کارگردان کیست؟!
⭕️ در رویکرد شناخت اجتماعی، شناخت و رفتار ما وابسته به بافت فرهنگی و اجتماعی جامعهای است که در آن زندگی میکنیم
⭕️ ما بازیگرانی هستیم که در صحنههای مختلف جامعه، نقشهای متفاوتی را بازی میکنیم
⭕️ وقتی من در نقش پدر قرار دارم، بازی متفاوتی را نسبت به وقتی در نقش بیمار نزد پزشک هستم بازی میکنم
⭕️ ممکن است در جایی نقش مقتدر و توانا و در جایی دیگر نقش فردی مظلوم را بازی کنیم
⭕️ مثلاً واکنش خود را وقتی پلیس جادهای خودروی شما را جهت اعمال جریمه متوقف میکند، با وقتی که منشی شما وظیفه خود را به درستی انجام نداده با هم مقایسه کنید
⭕️ این تغییرات رفتاری معمولاً به صورت خودکار انجام میشود و فرد از این تغییر آگاه نیست. در واقع این تغییرات، حاصل زیست در یک محیط پویای اجتماعی و دریافت بازخوردهای متفاوت است.
بنابراین افرادی که کمتر در فضاهای مختلف اجتماعی حضور فعال داشتهاند، ممکن است در مواجهه با برخی از موقعیتهای خاص دچار تنش و چالش شوند
✍ سلمان بهادران
علوم و سواد شناختی 🔰
https://eitaa.com/cognitiveScience
💢فراخوان هفدهمین جشنواره بینالمللی فارابی منتشر شد
🔹دبیرخانه دائمی جشنواره بینالمللی فارابی از کلیه پژوهشگران و صاحبنظران حوزه علوم انسانی و اسلامی دعوت میکند تا آثار خود را برای شرکت در هفدهمین دوره این جشنواره ارسال نمایند.
🔹شرایط پذیرش آثار:
• نوع آثار: کتاب، گزارش نهایی پژوهش، رساله دکتری، پایاننامه کارشناسی ارشد و مقاله پژوهشی
• بازه زمانی انتشار/ اتمام اثر: فروردین ۱۴۰۱ تا پایان اسفند ۱۴۰۳
• رده سنی: بزرگسال و جوان (زیر ۳۵ سال)
• بخشها: داخلی (ویژه پژوهشگران ایرانی) و بینالملل(ویژه پژوهشگران غیرایرانی)
📅 مهلت ارسال آثار: ۳۱ شهریور ۱۴۰۵
🔗 اطلاعات بیشتر و ارسال اثر: www.farabiaward.ir
جشنواره فارابی بهعنوان معتبرترین رویداد علمی علوم انسانی در ایران، هر ساله توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برگزار میشود.
http://eitaa.com/msrt_ir
📌عنوان مقاله:
بخشبندی رویداد در زبان و شناخت
✍نویسندگان:
سارا هی-یون لی، ارجنور اونال، آنا پاپافرگو
⏰تاریخ انتشار:
۹ ژوئیه ۲۰۲۶
مجله : Cognitive Science
⭕️ این مقاله به رابطه میان ساختار زبانی و ادراک شناختی از رویدادها میپردازد و پرسش بنیادین آن این است که آیا تفاوتهای میان زبانها در نحوه توصیف رویدادهای حرکتی (همچون بستهبندی مسیر و شیوه حرکت در یک بند یا چند بند) میتواند بر چگونگی بخشبندی غیرکلامی همان رویدادها توسط گویشوران تأثیر بگذارد.
⭕️ پژوهشگران با انجام سه آزمایش بر گویشوران انگلیسی و ترکی نشان دادند که اگرچه در تولید گفتار تفاوتهای زبانی چشمگیری وجود دارد و ترکها به مراتب بیشتر از انگلیسیزبانان از چند بند برای توصیف یک رویداد حرکتی استفاده میکنند، در دو تکلیف غیرزبانی بخشبندی رویداد (تکلیف کلاسیک نیوتسون و تکلیف شمارش رویدادها) هیچ تفاوت معناداری میان دو گروه مشاهده نشد و هر دو جمعیت زبانی الگوهای مشابهی در تشخیص واحدهای ادراکی نشان دادند.
⭕️ این یافتهها حکایت از آن دارد که واحدهای مفهومی و زبانی رویداد، سطوحی مرتبط اما مجزا هستند و فرایند بنیادین بخشبندی ادراکی، مستقل از ساختار زبان مادری عمل میکند؛ هرچند روشهای مختلف سنجش (برخط در برابر برونخط) میتوانند جنبههای گوناگونی از این فرایند را آشکار سازند.
⭕️ در مجموع، این پژوهش شواهد محکمی در حمایت از دیدگاه همگانیبودن بخشبندی رویداد در شناخت انسان ارائه میدهد و بر تمایز میان «تفکر برای سخنگفتن» و «ادراک غیرزبانی» تأکید میگذارد.
منبع:
Lee, S. H.-Y., Ünal, E., & Papafragou, A. (2026). Event segmentation in language and cognition. Cognitive Science, 50(7), e70238. https://doi.org/10.1111/cogs.70238
📌 علوم شناختی | سلمان بهادران
https://eitaa.com/cognitiveScience
علوم شناختی | سلمان بهادران
📌عنوان مقاله: بخشبندی رویداد در زبان و شناخت ✍نویسندگان: سارا هی-یون لی، ارجنور اونال، آنا پاپافر
✅ به زبان ساده، این پژوهش نشان میدهد که مغز ما رویدادها را به شکلی طبیعی و جهانی به بخشهای کوچکتر تقسیم میکند، فارغ از این که به چه زبانی صحبت میکنیم. مثلاً وقتی میبینیم یک نفر از اتاق بیرون میرود، همه انسانها - چه انگلیسیزبان و چه ترکیزبان - آن را تقریباً به یک شکل به واحدهای ادراکی مثلاً «بیرون رفتن» یا «قدم برداشتن» تقسیم میکنند.
اما وقتی نوبت به حرف زدن میرسد، زبانها متفاوت عمل میکنند؛ برخی این حرکت را در یک جمله کوتاه میگویند و برخی در چند جمله. یعنی زبان روی نحوه گفتن تأثیر دارد، نه روی نحوه دیدن و درک کردن ما از جهان. پس ذهن ما در سطح ادراک، اشتراکات بیشتری از آنچه فکر میکنیم دارد.
✈️ خلبانان فقط خلبانی نمیکنند؛ ذهنشان را هم پرواز میدهند! 🧠☁️
⭕️ آیا میدانستید که دقت یک خلبان، بیش از هر چیز به تواناییهای شناختی او وابسته است؟
یک پژوهش تازه با مرور ۲۶ سال تحقیق و بررسی ۳۰۷ سند علمی، پرده از رازهای ذهنی خلبانان برداشته و ۱۱ مهارت کلیدی را شناسایی کرده که تفاوت بین یک پرواز عالی و یک اشتباه خطرناک را رقم میزنند.
🧩 اما این مهارتها کدامند؟
🔹 حافظهکاری – بهروزرسانی لحظهای اطلاعات در شرایط بحرانی
🔹 توجه و تمرکز – مثل یک چراغ قوتبالا در دل تاریکی کابین
🔹 انعطافپذیری شناختی – تغییر سریع بین وظایف در کسری از ثانیه
🔹 تصمیمگیری و استدلال – قضاوت درست زیر فشار، بدون فرصت برای اشتباه
🔹 سرعت ادراک – دیدن و واکنش به نشانههایی که دیگران نمیبینند
🔹 هماهنگی چندوظیفهای – همزمان پرواز دادن، ارتباط برقرار کردن و مانیتور کردن سیستمها
🔹 و مهارتهای روانی–حرکتی – کنترل هیجان و استرس در حرکات دقیق
💡 این کشف چه کاربردی دارد؟
✅ طراحی ابزارهای دقیقتر برای ارزیابی خلبانان
✅ تدوین برنامههای تمرینی هدفمند برای حفظ و ارتقای این مهارتها
📌 اگر به علوم شناختی کاربردی علاقمندید این پست را ذخیره کنید و با دیگران به اشتراک بگذارید! 🔖
#خلبانی #هوانوردی #روانشناسی_شناختی #علوم_شناختی 🧠✈️
منبع علمی و اصل مقاله :
https://jcp.khu.ac.ir/article_4996.html
دانشگاه خوارزمی
علوم شناختی | سلمان بهادران 🔰
https://eitaa.com/cognitiveScience
A_Review_of_Cognitive_Tests_and_Their_Applications_Salman_Bahadoran.pdf
حجم:
451K
کتابچه مروری بر آزمونهای شناختی به زبان انگلیسی
توضیح معروفترین آزمونهای شناختی و آزمونهای هوش بر اساس منابع معتبر
نویسنده: سلمان بهادران
دانشجوی دکتری علوم شناختی
دانشگاه فردوسی مشهد
علوم و سواد شناختی 🔰
https://eitaa.com/cognitiveScience