✅ اهمیت مسائل فلسفی و ریشه های آن در علم. 🔘 نظریه ماده و حرکت: اتمیسم دموکریتوس در مقابل نظریه پارمنیدوس 🔵 نظریه دموکریتوس یک دستاورد شگفت انگیز بود، که یک چارچوب نظری برای توضیح بسیاری از ویژگی های شناخته شده تجربی ماده، مانند فشردگی، سختی، انعطاف پذیری، رقیق شدن، تراکم، انسجام، تجزیه و احتراق فراهم کرد. فراتر از توضیح این پدیده ها، نظریه از چند جهت مهم بود. این اصل را برقرار کرد که یک نظریه استنتاجی باید با تجربه همخوانی داشته باشد، به این معنی که باید به اصطلاح « پدیده ها را نجات دهد». همچنین نشان داد که یک نظریه نظرورزانه، بر اساس ایده ای که جهان از طریق تفکر استدلالی درک می‌شود، با جهان تجربه مستقیم متفاوت است. این نظریه ها را می‌توان بر اساس معیارهای تجربی سنجید و نظریه را بر اساس آن مورد رد یا قبول قرار دارد. چنین فلسفه ای نقش اساسی در پیشرفت فیزیک داشته است و در تعارض با دیدگاه های نسبی گرایانه یا پوزیتیویستی است. 🔵 به علاوه، نظریه دموکریتوس منجر به اولین موفقیت های روش افنا و پیش درآمد حساب انتگرال شد. ارشمیدس اذعان کرد که دموکریتوس اولین کسی بود که نظریه حجم مخروط ها و هرم ها را تدوین کرد. یکی از جذاب ترین جنبه های نظریه دموکریتوس، آموزه کوانتیده کردن فضا و زمان است. این آموزه نشان می دهد که کوتاه ترین فاصله و کوچک ترین فاصله زمانی وجود دارد، به این معنی که فواصل مکانی و فاصله زمانی دارای واحد های حداقلی قابل اندازه‌گیری هستند، که متمایز از اتم های او شناخته می شوند. 🔵 بنابراین دموکریتوس نظریه اتمی خود را تحت تأثیر و در واکنش به آموزه های پارمنیدس و زنون طرح کرد. برخلاف پارمنیدس که وجود خلأ و حرکت را انکار می کرد، دموکریتوس اعتقاد داشت که جهان از اتم های غیرقابل تقسیم و فضای خالی تشکیل شده است. اتمیسم دموکریتوس نه تنها نقدی بر متافیزیک الئاتی بود، بلکه گامی در جهت توسعه علم نظری نیز بود. با حل مسائل منطقی مطرح شده توسط پارمنیدس در عین حفظ واقعیت تغییر و حرکت، دموکریتوس صحنه را برای یک جهان بینی علمی که بر عقلانیت، کفایت تجربی و قدرت تبیینی تأکید داشت، آماده کرد. دیدگاه‌های او زمینه را برای پیشرفت فیزیک فراهم می‌کرد. دموکریتوس بر این باور بود که تغییرات در جهان تنها نتیجه باز آرایی اتم هاست. این دیدگاه بر دانشمندانی چون نیوتن و ماکسول تأثیر گذاشت. هرچند مفهوم اتم های غیرقابل تقسیم در فیزیک مدرن جای خود را به ذرات زیراتمی داده است، ایده اصلی توضیح تغییر از طریق حرکت ذرات همچنان باقی است. نظریه های افلاطون و دموکریتوس نشان می‌دهند که مسائل فلسفی اغلب ریشه در چالش های علمی و تجربی دارند. بنابراین، برخلاف نظر ویتگنشتاین، نمیتوان تأثیر متقابل فلسفه و علم را در شکل گیری مسائل فلسفی نادیده گرفت و آنها به سادگی از هم جدا نمی شوند. 📚 منبع: کتاب علم و متافیزیک، نوشته علیرضا منصوری 👈 بخش قبلی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ دانشمندان، پدیده های ناآشنا و پدیده‌های زیبای بسیاری را کشف کرده اند. چه بسا زیباترین و نا آشناترین پدیده ای که آنها کشف کرده اند الگوی خود علم باشد. کشف های علمی ما واقعیت های تک افتاده ی مستقل از هم نیستند و می باید تبیین یک اصل علمی را در اصل علمی دیگری جست که خود با اصل علمی دیگری تبیین می شود. پیکان های تبیین را که دنبال کرده ایم تا به سرچشمه ی آنها برسیم به این نکته پی برده ایم که الگوی همگرای شگفت انگیزی دارند که شاید ژرف ترین ویژگی جهان هستی هم همین باشد. 👤 استیون واینبرگ 📚 منبع: کتاب رویای نظریه نهایی، نوشته استیون واینبرگ _ـ_ــ_ـ_ـ_ #جملات_منتخب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ مفهوم جسم در فیزیک و فلسفه 🔰گروه علمی حکمت طبیعی، جلسه ۲ 🎤هم‌اندیشی اعضاء گروه 🗓 چهارشنبه ۱۴۰۵/۰۶/۲۵، ساعت ۱۶ 🖇حضوری و مجازی 🏢 قم، خیابان ۱۹ دی، کوچه ۱۰،فرعی اول سمت چپ، اتاق جلسات مجمع عالی حکمت اسلامی 💻 لینک حضور در جلسه https://vc2.hekmateislami.com/rooms _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب: در ستایش ریاضیات 🔵 چرا باید زحمت مطالعه ی "در ستایش ریاضیات" را به جان خرید زمانی که طبق مقایسه و ادعای "آلن بدیو" با این مفهوم مواجهیم که فلسفه قبل از هر چیز متافیزیک خوشبختی است ، وگرنه ارزش حتی یک ساعت دردسر را ندارد؟ چه رابطه ی احتمالی می تواند بین ریاضیات و خوشبختی وجود داشته باشد؟ این دقیقا همان موضوعی است که در این گفت و گو مورد بحث است. 🔵 مبحثی که به عنوان مقدمه ای کاملا در دسترس برای ریاضیات و کاوش در تأثیر مهمی که همیشه بر بزرگ ترین فلاسفه داشته است ، عمل می کند. ریاضیات و منطق به دور از تمرینات بی ملاحظه و بی معنی که معمولا تصور می شود ، راهنمای ضروری برای رهایی از عقاید غالب و امکان دسترسی به حقایق یا تجربیات انسانی بی نهایت ارزشمند هستند. به همین دلیل است که ریاضیات ممکن است کوتاه ترین مسیر زندگی واقعی باشد؛ که وقتی وجود آن اثبات می شود ، خود را با یک سعادت بی نظیر همراه می نماید. 🔵 این کتاب، بحث جالبی در مورد ریاضیات تاریخی و معاصر و چگونگی ارتباط آن با فلسفه است. محتوای مربوط به این گفت و گو، به طرز جالب توجهی مشابه گفت و گوهای سقراطی به نظر می رسد. این اثر یک مصاحبه ی لذت بخش است که حتی اگر خوانندگان چیزی از تئوری های نامبرده در کتاب ندانند و جز خوانندگان حرفه ای فلسفه و ریاضیات نباشند، باز هم از بحث های منطقی صورت گرفته در کتاب "در ستایش ریاضیات" لذت خواهند برد. ✍️ نویسنده: آلن بدیو 👈 لینک کتاب _ـ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: مثلثات کُروی پیش از دوران مدرن: رساله‌ی نصیرالدین طوسی 🔵 این نوشتار مروری است بر «رساله در باب چهارضلعی» اثر نصیرالدین طوسی؛ سندی بسیار ارزشمند از قرن سیزدهم در حوزه هندسه کروی که در سال ۱۸۹۱ به زبان فرانسوی ترجمه شد.عنوانی که در اینجا به کار برده‌ایم، همان عنوانی است که مترجم (الکساندر کاراتئودوری) برای آن برگزیده است. 🔵 عنوانی که به متن اصلی عربی نزدیک‌تر است، «کشف‌الاسرار فی الشکل القاطع» می‌باشد.عبارت(secant figure) که عنوان به آن اشاره دارد، همان چیزی است که تحت عنوان «چهارضلعی (کروی) کامل» شناخته می‌شود؛ یعنی شکلی که زیربنای آنچه امروزه «قضیه منلائوس» می‌نامیم، است.» 🔵 این قضیه فرمولی به دست می‌دهد که اخترشناسان — به‌ویژه بطلمیوس — از قرن نخست میلادی در محاسبات و تدوین جداول خود به‌طور گسترده از آن استفاده می‌کردند؛ آن هم در شرایطی که هنوز فرمول‌های مثلثات کروی (که بعدها کشف شدند) در دسترس نبودند.رسالهٔ نصیرالدین طوسی بسیار فراتر از قضیهٔ منلائوس است، چرا که در آن، نظامی کامل از فرمول‌های مثلثات کروی به همراه اثبات‌های کامل آن‌ها یافت می‌شود. 🔵 این رساله هم‌زمان حاوی اطلاعات تاریخی ارزشمندی درباره کشف فرمول‌های مثلثاتی توسط ریاضیدانان مسلمان سده‌های میانه و تحولی است که این کشف در حوزه مثلثات کروی پدید آورد. ✍️ نویسنده: Athanase Papadopoulos _ـ_ـ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ انجمن علمی مغز و شناخت دانشگاه علامه طباطبائی، با همکاری آزمایشگاه علوم شناختی این دانشگاه، برگزار می‌کند: ✔️ سمینار ملی با موضوع : «دانشگاه مطلوب در قرن بیست و یکم؛ علم، اخلاق و مسئولیت اجتماعی» ✨ سخنران : پروفسور مهدی گلشنی ✨ -دکترای فیزیک ذرات بنیادی از دانشگاه برکلی آمریکا -استاد ممتاز فیزیک دانشگاه صنعتی شریف -بنیان‌گذار و رئیس گروه فلسفه علم در دانشگاه صنعتی شریف -چهره ماندگار ملی 🚩در دنیایی که مرزهای علم، فناوری و اخلاق روزبه‌روز درهم‌تنیده‌تر می‌شوند، پرسش از جایگاه دانشگاه و مسئولیت اجتماعی آن اهمیتی مضاعف یافته است. این نشست فرصتی است برای بازاندیشی در نسبت میان علم، اخلاق و کارکرد اجتماعی نهاد دانشگاه در قرن حاضر. 🗓 تاریخ : یک‌شنبه، ۵ مهرماه ۱۴۰۵ 🕓زمان برگزاری : ساعت ۱۵ 🌐نحوه برگزاری : بصورت حضوری 📌 مکان: سالن آمفی‌تئاتر دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی ✏️جهت ثبت نام روی لینک ثبت نام کلیک کنید https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScwVG-kQrmSrGx4CP16dINNBsIhzjbRn8apzQhOlUWlgky6DQ/viewform _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ گالیله و فلسفه علم 🔘 بخش سوم 🔵 در قرن هفدهم، فلاسفه طبیعی انگلستان نظیر رابرت بویل و رابرت هوک_ استادان جدید روش تجربی و بنیانگذاران انجمن سلطنتی _ را برخی تهدیدی برای راست کیشی به شمار می آوردند. این ادعای آنان که قادرند نیروهای پنهان طبیعت را هم کشف و هم دستکاری کنند همانند غصب جایگاه خداوند بود. از این رو مهم بود به خوانندگان خود اطمینان دهند که در برداشت این محصولی را درو می‌کنند که، به گفته ی بیکن، «خداوند خود کاشته» است. در این تشبیه، خدا بذر دانش را کاشته و فلاسفه طبیعی میوه آن را می چینند. بر حسب استعاره ی معروف دیگری، خدا نه کشاورزی کیهانی بل، چنان که یادآور شده ایم، مولف دو کتاب به حساب می آمد: کتاب طبیعت و متن مقدس. این استعاره هم مبتنی بر همان اندیشه بود، اینکه سرچشمه اصلی دانش خداست و آدمیان می‌بایست با به کارگیری فنونی خاص دانش را به دست آورند. 🔵 یکی از نکات سودمند در این استعاره های زراعت و قرائت این است که توجه را به این واقعیت جلب می کنند که دانش آدمی( دست کم دانش طبیعی او) ساخته می‌شود، نه اینکه فقط کشف گردد. دانه های سبز نمی شوند و میوه نمی آورند، مگر اینکه در خاک مناسب کشت و آبیاری و تغذیه و به شیوه ای مناسب برداشت شوند. متن ها عموماً معانی روشنی ندارند، معنا را باید از راه تلاش جمعی خوانندگان بسیار و استفاده از فنون تاریخی و ادبی مختلف به دست آورد. حتی اگر کسی بخواهد متنی را برای پی بردن به معنای «تحت اللفظی» آن بخواند، به هیچ وجه کار ساده ای پیش رو ندارد. ادیبان و ادب پژوهان خوب می دانند که پی بردن به نیات و مقاصد مولف در متن کاری دشوار و بحث انگیز است. تاریخ مباحث مربوط به علم و دین نشان می‌دهد که اوج این دشواری ها در ارتباط با دو کتاب خدا بروز و ظهور یافته است.نه کتاب طبیعت و نه متن مقدس. هیچکدام، روایت روشنی از نیات مولف خود به دست نمی‌دهند.برخی البته از این هم گام فراتر نهاده و منکر آن شده اند که این دو اساسا مولفی آسمانی دارند. برخی کتاب طبیعت را به صورت زندگی نامه ای خود نوشت می خوانند و متون مقدس را یکسره محصول دست بشر می شمرند. 📚 منبع: کتاب علم و دین، نوشته تامس دیکسون 👈 بخش قبلی _ـ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب: فلسفه کیهان‌شناسی 🔵 این کتاب به پرسش‌های فلسفی مطرح‌شده در پژوهش‌های معاصر کیهان‌شناسی می‌پردازد. در این کتاب، ضمن ارائه نمایی کلی از «مدل استاندارد» کیهان‌شناسی، استدلال می‌شود که نارسایی این مدل در پرداختن به نظریه‌های مربوط به کیهانِ بسیار آغازین، با معرفی یک مرحله تحول پویا (دینامیکی) قابل‌رفع است؛ مرحله‌ای که نیاز به یک «وضعیت اولیه خاص» را از میان برمی‌دارد. 🔵 همچنین، فرضیه‌های اخیر پیرامون ماده تاریک و انرژی تاریک و ارتباط آن‌ها با مباحث فلسفیِ مربوط به «عدم تعین» (underdetermination) مورد بحث قرار می‌گیرد. ✍️ نویسنده: کریس اسمینک (کتاب راهنمای فلسفه فیزیک آکسفورد به‌ویراستاری رابرت باترمن) _ـ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: فلسفه جدیدِ انسان و انسان‌گرایی 🔵 بنیان نظریِ این فلسفه نوظهور را فیلسوف آمریکایی، James Joseph Dagenais (۱۹۲۳–۱۹۸۱) بنا نهاد؛ وی به این نتیجه رسید که «انسان‌شناسی فلسفی» یک علم نیست، بلکه قلمرویی است مستقل از سایر علوم؛ و اینکه «فلسفه انسان» تنها می‌تواند در قالب یک تلاش مشترک میان تمامیِ علوم پدید آید، که در آن، خودِ انسان باید موضوعِ مطالعه قرار گیرد. 🔵 تبیین نهایی انسان فراتر از تمامی دیدگاه‌های علمیِ ممکن قرار دارد که تاکنون صورت‌بندی شده‌اند؛ زیرا آن تبیین، خود در خاستگاهِ هر شاخه‌ای از علم — از جمله دانش فلسفه — جای دارد. این همان بنیادِ نهایی است که فلسفه‌ها — با هر ماهیتی که داشته باشند — می‌توانند به‌صورت ضمنی یا صریح بر پایه آن پی‌ریزی و اعمال شوند. 🔵 روش‌های انسان‌شناسی فلسفیِ پسامدرن باید بر تأمل، بر این ادعا که می‌توان درباره تفاوت‌ها و تضادها بر مبنای دلایل معقول به بحث پرداخت، و بر مسئولیت فردی در قبال تصمیماتی که همگی ما برای خود در خصوص تغییرات جسم و ذهن اتخاذ می‌کنیم، استوار باشند. 🔵 نسخه‌ای پسامدرن از باور سارتر: انسان همان چیزی است و همواره همان چیزی خواهد بود که خود از خویشتن می‌سازد. من بر پایه تعریف «Jim Dagenais» — یعنی «نگرشی کلی و منسجم نسبت به انسان و جهانِ او» — به انسان‌شناسی فلسفی، ماهیتی تازه بخشیده‌ام؛ تا بتواند مبنایی برای فلسفه و در نتیجه، شالوده‌ای برای زندگی انسان باشد. ✍️ نویسنده: هانس ال. ام. داسن _ـ_ـ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ ما انسان‌ها به چه چیزی وابسته‌ایم؟ ما به کلماتِ خود وابسته‌ایم… وظیفهٔ ما انتقالِ تجربه و اندیشه‌ها به دیگران است. ما باید پیوسته بکوشیم تا دامنهٔ توصیفاتمان را گسترش دهیم، اما به‌گونه‌ای که پیام‌هایمان در این میان، خصلتِ «عینی» یا «غیرمبهمِ» خود را از دست ندهند… ما چنان در زبان معلقیم که نمی‌توانیم بگوییم چه چیزی “بالا” است و چه چیزی “پایین”. واژهٔ “واقعیت” نیز خود یک واژه است؛ واژه‌ای که باید یاد بگیریم آن را به‌درستی به کار ببریم. 👤 نیلز بور 📚 منبع: Quoted in Philosophy of Science Vol. 37 (1934), p. 157, and in The Truth of Science : Physical Theories and Reality (1997) by Roger Gerhard Newton, p. 176 _ـ_ـ_ـ_ـ_ #جملات_منتخب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute