ا ﷽ ا
☘نهضت علمی
حضرت صادق علیه السلام
🔸حضرت صادق در مدينه که اصلیترين مرکز نشر سنت نبوی در آن عصر بود، مجلس و عبارتی دانشگاه پررونقی داشت که جدا ساختن پيروان مذاهب و فرق مختلف در آن به سختی امکانپذير بود.
🔸از سال ۱۲۹ هجرى تا ۱۳۲ هجرى كه عباسیان روى كار آمدند؛ چون بنى امیه رو به ضعف و سقوط مى رفتند، فرصت این كه امام را تحت فشار قرار دهند، نداشتند و از طرفى عباسیان نیز كه شعار طرفدارى از خاندان پاك پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله و گرفتن انتقام خون به ناحق ریخته آنان را مى دادند، به امام فشارى وارد نمى آوردند.
از این رو، این دوران، براى امام دوران آرامش و آزادى بود و فرصت بسیار خوبى براى فعالیت هاى علمى و فرهنگى به شمار مى رفت، فرصتى كه براى هیچ یك از امامان دیگر به غیر از امام باقر علیهالسلام كه اندكى از این فرصت براى ایشان به وجود آمد و فعالیت علمى را شروع كرده بود. و هم چنین براى امام رضا علیهالسلام فراهم نگشت. ولى امام صادق علیهالسلام هم عمر طولانى (حدود ۷۰ سال) داشتند و هم محیط و زمان براى ایشان مساعد بود.-[۱]
امام با استفاده از این فرصت نهضت علمی و فرهنگی بزرگی را شروع نمودند و پایه های علمی مکتب شیعه را محکم کردند.
حضرت در طول زندگی خود در مدينه زيست و تنها به قصد حج يا بنا به الزامات سياسی، سفرهايی کوتاه به مکه و عراق داشت. وی در مدينه که اصلیترين مرکز نشر سنت نبوی در آن عصر بود، مجلس و عبارتی دانشگاه پررونقی داشت که جدا ساختن پيروان مذاهب و فرق مختلف در آن به سختی امکانپذير بود. گسترۀ دانش حضرت از يک سو، و سعۀ صدر وی در تعامل با مذاهب گوناگون از سوی ديگر موجب شده بود تا طيف وسيعی از عالمان به عنوان طالب دانش جعفری به گرد آن حضرت درآيند.شاگردانی از خواص اماميه گرفته تا طيفهای متنوع عامه، از متکلم و فقيه گرفته تا مقری و محدث بر گرد حضرت ديده میشدند و از اقصى نقاط ماوراء النهر تا مغرب در شمار شاگردان او حضور داشتند. شيخ مفيد اشاره دارد که بر اساس آنچه اصحاب حديث احصا کردهاند، شمار شاگردان حضرت بالغ بر ۴ هزار نفر بوده است.[۲]
🔸دانشگاه امام صادق (علیه اسلام)
اگر حوزه درس امام صادق را دانشگاه بناميم، سخنى گزاف و دور از واقع نگفته ايم. اين دانشگاه ميراث علمى عظيمى بر جاى نهاد و عالمان بسيارى تربيت كرد، و برجسته ترين متفكران و نخبه ترين فيلسوفان و زبده ترين عالمان را عرضه كرد.
اما متأسفانه حكومت سلطه گر تمامى تدابير را به كار گرفت تا با آن دانشگاه ستيزه كند، چرا كه شهرت و آوازه امام صادق در عرصه جهان اسلام خواب از چشم حاكمان مى ربود.
🔸حوزه درسى امام صادق از ويژگي هاى منحصر به خود برخوردار بود مانند:
استقلال معنوىعدم سازش با دستگاه حكومت، جلوگيرى از دخالت فرمانروايان در امور آن، و به طور كلى كوتاه كردن دست زمامداران از رهبرى و برنامهريزى داخلى اين دانشگاه.[۳]
🔸شاگردان نهضت علمی امام صادق (علیه اسلام)
در شمار راويان و شاگردان نامبُردار در منابع اهل سنت می توان اينان را برشمرد:
/از مدينه :مالک بن انس ، ابوضمرۀ مدنی، حاتم بن اسماعيل حارثی، سليمان بن بلال تيمی، محمد بن اسحاق بن يسار، اسماعيل بن جعفر، سعيد بن سفيان اسلمی، عبدالعزيز بن عمران زهری، عبدالعزيز بن محمد دراوردی و عبدالله بن عمر عمری
/ از مکه: ابن جريج، سفيان بن عيينه، عبدالله بن ميمون قداح و مسلم بن خالد زنجی؛ از کوفه ابوحنيفه، سفيان ثوری، شعبة بن حجاج، حفص بن غياث نخعی، حسن بن صالح بن حی، حسن بن عياش، ابان بن تغلب، معاوية بن عمار، زيد بن حسن انماطی و محمد بن ميمون زعفرانی
/از بصره :عبدالوهاب بن عبدالمجيد ثقفی، وهيب بن خالد باهلی، عثمان بن فرقد عطار، محمد بن ثابت بنانی، ابوعاصم ضحاک بن مخلد نبيل، روح بن قاسم عنبری و عبدالعزيز بن مختار دباغ؛
/از خراسان: ابراهيم بن طهمان و زهير بن محمد تميمی.
امام در رشته هاى مختلف، شاگردان بزرگى همچون «هشام بن حكم كندى»، «محمد بن مسلم»، «ابان بن تغلب »، «هشام بن سالم»، «معلى بن خنیس»، «محمد بن على بن نعمان بجلى كوفى » معروف به «مؤمن الطاق»، «مفضل بن عمر»، «ثابت بن دینار» معروف به «ابو حمزه ثمالى»، «زرارة بن اعین»، «جابر بن یزید جعفى كوفى»، «صفوان بن مهران جمال اسدى كوفى » معروف به «صفوان جمال»، «عبدالله بن ابى یعفور»، «حمران بن اعین شیبانى»، «حمزه طیار»، «برید بن معاویه عجلى»، و... تربیت نمود.
در ميان اصحاب حضرت، ۱۲ تن به عنوان فقهای اصحاب وی و به اصطلاح رجاليان شيعه، به عنوان «اصحاب اجماع» شناخته شدهاند که فقاهت و وثاقت آنان مورد تأکيد اماميه بوده است.
[۱]سیرى در سیره ائمه اطهار علیهمالسلام، ص ۱۵۷-۱۵۸.
[۲]الارشاد، ۲/۱۷۹.
[۳]امام صادق و مذاهب چهارگانه ،ص:۱۰۰
🔹منبع : دانشنامه علوم اسلامی
#نهضت_حضرت_صادق علیه السلام
#قال_الصادق
حضرت #امام_صادق علیه السلام
•┈┈••✾••┈┈•
@qalalsadegh135
ا ﷽ ا
☘دحو الارض چه روزی است؟
💠دحْوُ الْأرْض ۲۵ ذیالقعده، روز بیرون آمدن زمین از زیر آب است. براساس برخی منابع حدیثی و تاریخی، نخستین جایی که از زمین سر برآورد، مکه یا کعبه بود.
🔰اعمال روز دحو الارض:
🔸روزه: دحو الارض یکی از چهار روزی است که در سال روزه آنها ممتاز است. در روایات، روزه این روز مانند روزه هفتاد سال یا کفاره هفتاد سال است؛ هر چه در میان آسمان و زمین است، برای روزهدار این روز استغفار میکند؛ هر کس این روز را روزه بگیرد و شبش را به عبادت بگذراند، برای او عبادت ۱۰۰ سال نوشته میشود.
🔸غسل
🔸خواندن دو رکعت نماز در وقت ظهر، در هر رکعت بعد از سوره حمد، پنج مرتبه سوره شمس بخواند و بعد از اتمام نماز بگوید: لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ
سپس بگوید: يَا مُقِيلَ الْعَثَرَاتِ أَقِلْنِي عَثْرَتِي يَا مُجِيبَ الدَّعَوَاتِ أَجِبْ دَعْوَتِي يَا سَامِعَ الْأَصْوَاتِ اسْمَعْ صَوْتِي وَ ارْحَمْنِي وَ تَجَاوَزْ عَنْ سَيِّئَاتِي وَ مَا عِنْدِي يَا ذَا الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ
🔸زیارت امام رضا علیه السلام
🔸شب زنده داری و خواندن دعایی که با عبارت اللَّهُمَّ دَاحِيَ الْكَعْبَهِ ... شروع میشود.
#دحوالارض
•┈┈••✾••┈┈•
@qalalsadegh135
ا ﷽ ا
☘سه شرط استجابت دعاهایمان
🔻الإمامُ الهادی عليه السلام:
"إِذَا أَخْلَصْتَ فِي طَاعَةِ اَللَّهِ،
وَ اِعْتَرَفْتَ بِرَسُولِ اَللَّهِ
وَ بِحَقِّنَا أَهْلَ اَلْبَيْتِ ،
وَ سَأَلْتَ اَللَّهَ شَيْئاً
لَمْ يَحْرِمْكَ"
🔸اگر در طاعت الله اخلاص ورزیدی
و به حقّانیت رسول الله
و ما اهل بیت اعتراف نمودی
و آنگاه از خدا چیزی خواستی،
خدا تو را محروم نخواهد کرد.
📗 الأمالی للطوسی: ص ۲۸۶.
☘در نشر حدیث سهیم باشیم
#حدیث
#حدیث_منتخب
#دعا
#ولایت #امامت
•┈┈••✾••┈┈•
@qalalsadegh135
ا ﷽ ا
☘معرفی کتاب
دعائم الإسلام
🔸پديدآورنده : قاضی نعمان مغربی
🔸اسم کامل:
دعائم الإسلام و ذكر الحلال و الحرام و القضايا و الاحكام
🔸اين كتاب از مهمترين و قديمىترين منابع فقهى و عقيدتى فرقه اسماعيليه به شمار مىآيد و حكام فاطمى آن را معتبرترين كتاب قانونى خود معرفى نموده و بر تمام سرزمينهاى تحت نفوذ خود عمل به آن را لازم شمرده بودند.
🔸معرفى اجمالى
دعائم الإسلام اثر ابو حنيفه، نعمان بن محمد بن منصور بن احمد بن حَيُّون تميمى مغربى.
ابن حيون( ۲۵۹- ۳۶۳ هجرى)، از دانشمندان قرن چهارم و از فقهاى بزرگ اسماعيليه مىباشد.
🔸انگيزه نگارش
مؤلف اين كتاب خود از بنيانگذاران فرقه اسماعيليه به شمار مىآيد و از نزديكان خلفاى فاطميه در مصر است. از اين جهت مؤلف در صدد نگارش كتابى برآمد كه مبانى عقيدتى و فقهى اسماعيليه را بيان نمايد تا مورد استفاده و اطلاع عموم قرار گيرد. به همين جهت اين كتاب از معتبرترين منابع قوانين اسماعيليه به شمار مىآيد.
🔸شيوه نگارش
بخش اول كتاب با مباحث عقيدتى آغاز مىگردد و به بيان ايمان و تعريف آن و فرق ميان اسلام و ايمان و لزوم اعتقاد به امامت و پيروى از آن در اعتقادات و اجراى دستورات مىپردازد و نظريه اسماعيليه درباره ولايت و اين كه ولايت فقط دوست داشتن اهل بيت نيست بلكه اطاعت كامل در برابر دستورات آنان نيز لازم است را مطرح مىنمايد.
در بخشهاى ديگر كتاب، فقه اسماعيليه مطرح شده و مانند ديگر كتابهاى فقهى شيعه به بررسى احكام شرعى مىپردازد.
🔸عناوين كتاب
دعائم الاسلام از دو بخش تشكيل شده است:
/بخش اول: در عبادات است و شامل ۷ كتاب مىشود مانند: ولايت، طهارت، نماز، زكات، روزه، حج و جهاد.
/بخش دوم: در معاملات، كه شامل ۲۵ كتاب مىشود مانند: معاملات، نذر و...، خوردنىها و آشاميدنىها، طب، شكار، احكام سربريدن، احكام ازدواج و طلاق و عتق، هديه، وصيت و ارث، ديات و حدود، سرقت، ارتداد، غصب، عاريه، احكام قضاوت و...
🔸اعتبار كتاب
- برخى از علما و فقهاى شيعه مانند: علامه مجلسى، شيخ حر عاملى، محدث نورى، آقا بزرگ تهرانى، شيخ عباس قمى و سيد بحر العلوم اين كتاب را معتبر دانسته و مؤلف آن را نيز شيعه دوازده امامى مىدانند كه در دوران خود تقيه مىكرده و عقايد حقه را مخفيانه در بخشهاى مختلف كتاب خود آورده. روايات اين كتاب را نيز موافق با روايات ديگر روات شيعه مىدانند.
- بعضى ديگر مانند: ابن شهر آشوب و صاحب جامع الروات، مؤلف آن را شيعه نمىدانند ولى كتاب وى را كتاب خوبى مىدانند.
- گروه سوم نه كتاب را معتبر مىدانند و نه مؤلف آن را مانند: صاحب جواهر.
🔸سخن بزرگان
علامه مجلسى درباره اين كتاب مىفرمايد:« بيشتر روايات اين كتاب موافق با رواياتى است كه در كتابهاى روايتى مشهور شيعه وجود دارد ولى مؤلف اين كتاب از ائمه بعد از امام جعفر صادق عليه السلام روايتى نقل نمىكند و دليل آن هم ترس از خلفاى اسماعيلى بوده ولى در پوشش تقيه حرف حق را فرموده است و اين را با دقت و تعمق در كتاب مىتوان فهميد.»
🔸سخن شيخ عباس قمى
شيخ عباس قمى درباره اين كتاب مىفرمايد:« كتاب دعائم الاسلام معروف است و در آن كتاب ردهايى بر ابو حنيفه نعمان بن ثابت و مالك و شافعى و غير ايشان از علماى عامه نوشته. كتاب دعائم كتاب نيكويى است مگر اين كه مؤلف آن از ترس خلفاى اسماعيليه در تقيه حركت مىكرد.»
🔸نسخه هاى كتاب
۱- نسخهاى به خط حسن بن ادريس بن على كه تاريخ نگارش آن ۹۸۹ هجرى مىباشد.
۲- نسخهاى به خط عبد الله ميان بهايى فرزند ملا شيخ حسن كه تاريخ نگارش آن ۱۱۰۷ هجرى مىباشد.
۳- نسخهاى به خط ولى محمد بن ملا لقمان كه تاريخ نگارش آن ۱۱۴۴ مىباشد.
🔹تحقیق از دارالحدیث
#کتاب_شناسی
#اسماعيليه
#دعائم_الإسلام
#نعمان_بن_محمدبن_منصور
#ابن_حيون
•┈┈••✾••┈┈•
@qalalsadegh135
ا ﷽ ا
☘اثر وضعی ظلم
📜عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام):
مَنْ ظَلَمَ مَظْلِمَةً أُخِذَ بِهَا فِی نَفْسِهِ أَوْ فِی مَالِهِ أَوْ فِی وُلْدِهِ.
📃امام صادق عليه السّلام فرمودند:
هر كه ظلمی به كسى كند به همان ظلم گرفتار شود، چه اینکه آن ظلم به خودش برگردد یا مالش يا فرزندش.
📚کافی ج۲ ص۳۳۲
☘در نشر حدیث سهیم باشیم
#حدیث
#اثر_وضعی_ظلم
#ظلم
•┈┈••✾••┈┈•
@qalalsadegh135
ا ﷽ ا
☘ضرورت یادگیری دین
💠امام صادق عليه السلام
🔹لستُ اُحِبُّ
أن أرَى الشّابَّ مِنكُم
إلاّ غادِيا في حالَينِ :
إمّا عالِما أومُتَعَلِّما
🔸دوست ندارم
جوانى از شما را
جز بر دو گونه ببينم :
دین شناس يا طالب دین
🔹الأمالى ، طوسى ، ص 303
☘در نشر حدیث سهیم باشیم
#حدیث
#حدیث_منتخب
#دین_شناسی
حضرت #امام_صادق علیه السلام
•┈┈••✾••┈┈•
@qalalsadegh135
ا ﷽ ا
☘سه روش اعتبار سنجی سند
در بیان استاد مددی
🔸 یک منهج، منهج رجالی است، همین که الآن علمای ما دارند مثل آقای خویی و دیگران.
🔸یک منهج، منهج #فهرستی است که عدهای از قدماء داشتند، روی کتب حساب میکردند.
🔸یک منهج هم ما اسمش را گذاشتیم منهج مشایخی. این در حوزههای ما توضیح داده نشده.
🔸 در این منهج فقط روی مشایخ شخص کار میکردند، بقیهی سند را نگاه نمیکردند. نکتهای نداشت بقیهی سند. آنها از استاد شخص، بقیه را دیگر حکمش را در میآوردند. مثلا میآمدند در حوزههای ما مثلا این آقا پیش فلان و فلان درس خوانده، این فلان و فلان خوب نبودند، بقیه خوب بودند، اینها فقیه بودند درست، این پیش فلان فلان رفته اصلا فقیه نبودند ملا نبودند...
🔸 این یک منهجی است خودش که اصطلاحش را بنده گذاشتم برایش. البته این منهج مِن حیث المجموع زیرمجموعهی منهج فهرستی قرار میگیرد، لکن این خودش یک منهجی است منهج مشایخی. میآمدند روی مشایخ حساب میکردند. چون میگفتند این مرحوم ابن ولید را از کجا گرفته؟ از این استادش، این استادش این کار را کرده، این استادش این کار را کرده، لذا به جای اینکه روی خود سند یکی یکی حساب بکنند، این را روی حساب کردن منهج اهل سنت بوده، که اسمش الان منهج رجالی است. الان رجالی امروز اینجوری نوشته شده است.
🔸 لذا من کراراً عرض کردم یکی از مشکلات ما، مثلا آقای خویی وقتی میخواهد یک حدیث را صحیح بداند، روی منهج رجالی صحیح میداند. خوب دقت بکنید. اما این که فرض کنید ابن ولید یک حدیث را صحیح میداند، نه اینکه روی منهج رجالی، روی منهج فهرستی یا روی منهج مشایخی، لذا اگر ابن الولید گفت این حدیث صحیح است، ایشان میگوید پس معنایش این است که تمام رجال ثقاتند! و حال آنکه نه! اصلا منهج دو تا است. اشتباهی که پیش آمده آن عبارت کامل الزیارات همین منشأ اشتباه شده است. این عبارتی که پیش آمده استثناء ابن ولید هم همین است. استثناء ابن الولید منهج مشایخی است.
🔸 منهج مشایخی نزد نجاشی رحمهالله
و این منهج مشایخی، معمول بوده. نجاشی در ترجمهی أبوالمفضّل، تصریح میکند که این آقا ضعیف بوده و از ایشان من زیاد شنیدم «ورأیتُ جُلّ اصحابنا یغمزونه ویضعّفونه... ثمّ توقّفتُ عن الروایة عنه إلاّ بواسطة بینی وبینه» از او روایت نمیکنم مگر این که یک واسطهای باشد.
🔸بعضی خیال کردند که واسطه مربوط به دوران استقامتش، دیدم یکی نوشته یعنی ایّام استقامت! نخیر! مراد از واسطه، مشایخ است. یعنی من از خود این آقا نقل نمیکنم، اما اگر یکی از مشایخ از او نقل کرد قبول میکنم. این منهج مشایخی است. این منهج نزد خود نجاشی هم معمول بوده.
🔸 استثناء ابن الولید نیز روی منهج مشایخی است. ایشان رفته فقط روی استاد، و این طبیعی هم بوده، چرا؟ چون مرحوم محمد بن احمد ساکن قم بوده، درست شد؟ آثاری که برایش شمردند از کوفه است، منهج مشایخی میگوید این آثار از کوفه چطور دست تو رسید؟ سهل بن زیاد آورده، قابل اعتماد نیست، فلان بن فلان آورده قابل اعتماد، مشایخ را این جور حساب کردند
📍🔹منبع:
درس خارج فقه
استاد مددی
دوشنبه 95/02/06
#رجال
#حدیث_شناسی
#ملاکات_اعتبارسنجی_حدیث
•┈┈••✾••┈┈•
@qalalsadegh135
ا ﷽ ا
☘کتاب بصائر الدرجات
🔸پديدآورنده : محمد بن حسن صفار
🔸اسم کامل:بصائر الدرجات
في فضائل آل محمّد
صل الله علیه و آله و سلم
🔸موضوع
اين كتاب نوشته محمد بن حسن صفار( م ۲۹۰ ق) از علماى شيعه اماميه و صحابى امام حسن عسكرى( ع) است كه درباره شناخت ائمه و خصوصيات امام نوشته شده است.
🔸محتواى كتاب
كتاب بصائر الدرجات مشتمل بر ۱۸۸۱ حديث مىباشد كه در ده بخش تنظيم شده و هر بخش حدوداً شامل بيست باب است. عناوين برخى بخشها( اجزاء) عبارتند از:
ارزش علم و اينكه علماى حقيقى، آل محمد( عليهمالسلام) هستند، مقام و منزلت ائمه، ائمه وارث علم انبيايند، ودايع پيامبر نزد ايشان است، اسم اعظم و علم الكتاب نزد آنهاست، از مرگ شيعيان خبر دارند، علومى كه پيامبر به على( ع) آموخت، فرق پيامبران با ائمه.
🔸با آنكه اين اثر قدمت زيادى دارد ليكن فصلبندى خوبى بر تمام آن حاكم است و مؤلف، عناوين متعددى را براى ابواب انتخاب كرده و در مواردى كه عنوانى براى روايات نياورده، آن را ذيل« باب نادر» آورده است. يكى از ويژگىهاى اين كتاب آن است كه مؤلف آن، همه اسناد روايات خود را به طور كامل ذكر مىكند. اما وى درباره روايات هيچگونه اظهار نظرى ندارد و فقط به نقل آنها پرداخته است.
🔸اين اثر مشتمل بر روايت عجيبى درباره مقامات امامان شيعه و گستره علم آنان است. به گونهاى كه برخى روايت آن را غاليانه مىدانند. البته دستهاى از همين روايات در كتبى چون كافى نيز آمده است، ليكن صفار مطالب بيشترى در اين زمينه نقل كرده است. مامقانى در تنقيح المقال به نقل از علامه مجلسى مىنويسد: شايد علت آنكه ابن الوليد استاد شيخ صدوق، بصائر الدرجات را روايت نكرده است( چنانكه نجاشى و طوسى در فهرست خود به اين نكته اشاره كردهاند) مطالب غلوّ آميز آن در شأن ائمه باشد. با اين حال بصائرالدرجات از كتب معتبر و كهن شيعه به شمار مىرود كه از زمان نگارش تا كنون پيوسته مورد توجه علما و بزرگان قرار داشته و بسيار به آن استناد نمودهاند؛ چنانكه مرحوم كلينى در كتاب كافى، شيخ حر عاملى در كتاب وسائل الشيعه و علامه مجلسى در بحار الانوار از آن نقل كردهاند.
🔸صفار دو كتاب كوچك و بزرگ با اين نام داشته كه در اين زمان فقط نسخه بزرگ آن در اختيار ماست و گويا مؤلف با افزودن مطالبى بر بصائر صغير، بصائر كبير را نوشته است.
🔸اين اثر تا سالهاى طولانى، فقط يك چاپ داشت و در سالهاى اخير چاپ ديگرى از روى همان نسخه انجام شده است. در عين حال اهميت اثر سبب شده مراكز حديثى، چاپ تحقيق آن را در دستور كار خود قرار دهند.
🔸قابل ذكر است كه سعد بن عبدالله اشعرى قمى( معاصر صفار) نيز كتابى با همين عنوان داشته كه به دست ما نرسيده ولى بخشى از آن در كتاب مختصر البصائر حلى آمده است.
🔹منبع:دارالحدیث
#کتاب_شناسی
#بصائرالدرجات
#محمدبن_حسن_صفار
#امام_شناسی
#ولایت
•┈┈••✾••┈┈•
@qalalsadegh135