21. فرع مفتاح الکرامه ص7-8 (از اواخر المقام الرابع تا پایان المقام السادس) @qiraat

ادامه نکات ارائه شده در شرح مفتاح الکرامه (پیشاپیش برای جلسه ۲۲ و پایانی) توجه: اشتباها عبارت «المقام العاشر» در صفحه آخر به صورت «المقام السادس» تایپ شده است! @qiraat

21. فرع مفتاح الکرامه ص9-8 (از المقام السابع تا پایان) (جلسه آخر) @qiraat

بسم الله الرحمن الرحیم در ادامه تدریس‌هایی که قبلا در زمینه تعدد قراءات داشتم و توضیحش در اینجا گذشت در تابستان امسال (۱۴۰۴) به پیشنهاد مدرسه عالی فقه و علوم اسلامی، قرار شده است از روز شنبه ۱۶ محرم ۱۴۴۷ (۲۱ تیر۱۴۰۴) ۵ جلسه در خدمت برخی از طلاب درس خارج این مدرسه باشم برای ارائه دورنمایی از بحث تعدد قراءات (ان شاء الله این بحث برای کسانی که اصلا با بحث آشنایی ندارند و بخواهند یک دورنمای کلی‌ای از بحث داشته باشند مفید باشد) فایل‌های صوتی این جلسات ( در صورت امکان، متنی از خلاصه بحثها) ان شاء الله در ادامه تقدیم خواهد شد. @qiraat

وحدت یا تعدد قراءات نازل شده جلسه اول: تفاوت بنیادین قرآن با سایر کتب و برخی اقتضاءات آن @qiraat

مستندات و خلاصه متن مر بوط به بحث «وحدت یا تعدد قراءات نازل شده بر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم» دو جلسه اول ان شاء الله در پایان مباحث، کل بحثها یکجا در قالب فایل ورد هم تقدیم خواهد شد @qiraat

وحدت یا تعدد قراءات نازل شده جلسه دوم: بحث درباره مفاد حدیث نزول قرآن بر حرف واحد (بحث سلبی: نقد تلقی متأخران به عنوان قرائت واحد) @qiraat

مستندات و خلاصه متن مر بوط به بحث «وحدت یا تعدد قراءات نازل شده بر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم» جلسه سوم (مستندات پیشاپیش تقدیم می‌شود تا قبل از بحث در اختیار طلاب باشد. ضمنا شماره صفحه و محتویات فایل، از ادامه فایل قبلی (از آنجایی که باقیمانده است) می‌باشد. یعنی جلسه قبل تا ص ۱۴ فایل قبل بحث شد و این فایل از ص ۱۵ است و فایلهای بعدی هم به همین منوال خواهد بود.) @qiraat

وحدت یا تعدد قراءات نازل شده جلسه سوم: ادامه بحث درباره مفاد حدیث نزول قرآن بر حرف واحد (بحث ایجابی) @qiraat

✅ توضیحاتی درباره روند ادامه بحث وحدت یا تعدد قراءات نازل شده برای جلسات بعد قرار شد یک مرور تاریخی سریع بر تحولاتی که در خصوص قراءات قرآن کریم رخ داده داشته باشیم. حقیقت این است که کتابهایی که در این زمینه وجود دارد دو دسته است: 1️⃣بسیاری از آثار متاخران مبتنی بر ذهنیت تک‌قرائتی از قرآن کریم است که یا از بسیاری از داده‌های تاریخی بی‌خبرند و از روی جهالت آنها را انکار می کنند یا برخی از این داده‌ها که قابل انکار نیست تأویلاتی می‌کنند بمالایرضی به صاحبه و اساسا فهم تاریخی واقعه را به انحراف می‌برد. (در همین فضا می توان برخی آثار بزرگان اخباری را نام برد که این تعدد قراءات را به مثابه تحریف قلمداد کردند که واقعا با ذهنیت تک‌قرائتی شاید نتوان دفاع قوی‌ای در برابر سخنان آنها داشت؛ هرچند اغلب کتابهایی که در چند دهه اخیر نوشته شده از طرفی می خواهد بر تک‌قرائتی بودن اصرار کند و از طرف دیگر می‌خواهد منکر تحریف شود؛ و از این رو پر توجیهاتی است که انسان عاقل منصف را قانع نمی کند). 2️⃣دسته دوم آثاری است که توسط خود متخصصان علم قرائت تدوین شده است؛ که مبتنی بر یک خوش بینی مفرطی است که عموم اهل سنت نسبت به اقدامات صحابه و تابعین و بزرگان خویش دارند که گویی همه اقدامات آنها در مسیر خیرخواهی برای مسلمانان بوده است. و اقدام خاص حضرت امیر در جمع‌آوری قرآن بعد از شهادت رسول الله ص اقدام قابل اعتنایی نبوده است! و اینکه آن جمع‌آوری در میان ما نیست هم چیز مهمی نیست! 🆕 این جانب هنوز کتابی که در در عین اینکه توجه به داده‌های تاریخی داشته باشد، از آن خوش بینی مفرط دور باشد و گزارشی منصفانه از تحولاتی که در حوزه قراءات قرآن کریم ارائه دهد ندیده‌ام. با این حال از آنجا که هر تدریسی نیازمند آن است که متنی را محور قرار دهد در سال ۱۴۰۱ کتاب ارزشمند مرحوم عبدالهادی فضلی «القراءات القرآنیه: تاریخ و تعریف» را مبنا قرار دادیم. مزیت کتاب ایشان این است که با اینکه در زمره فقهای شیعه (از شاگردان مرحوم خویی) است، اما چون با علم قراءات آشنایی خوبی دارد حتی کتاب وی مورد توجه متخصصان علم قرائت در اهل سنت نیز هست، گزارش مختصر و مفید خوبی از تطروات علم قرائت ارائه کرده؛ و سعی کردیم برخی از مواردی که ایشان با خوش بینی رایج در این علم گذر کرده مورد تأمل و مناقشه قرار دهیم. در ادامه، هم اصل کتاب ایشان (که فصل اول آن است که گزارش تاریخی مذکور را دارد) تقدیم می‌شود و هم یادداشتهایی که در حین تدریس تدریجا آماده شد و در آن تلاش شده برخی از زوایایی که ایشان (به تبع سنت رایج در علم القراءات) عملا مغفول گذاشته‌اند نیز باز شود. (متن مذکور صرفا مشتمل بر یادداشتهایی برای تدریس است و اصلا متن کامل شده‌ای نیست و لطفا نشر عمومی داده نشود و فقط برای پژوهگشرانی که دغدغه‌مند این مسائل هستند می‌تواند مفید باشد) کسانی که مایلند این بحثها را به تفصیل داشته باشند می‌توانند به بحث‌های ارائه شده در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۲ که در همین کانال (شروع از اینجا) بارگذاری شد مراجعه کنند. در جلسات آینده سعی می‌شود بر اساس این متن یک دورنمای کلی از تاریخی که رخ داد ارائه شود. ایشان در آن کتاب تطورات علم قراءات را در ۱۶ مرحله بیان کرده‌اند که در بین آن برخی مطالب را افزوده‌ایم. حقیقت این است که تطور مورد نظر ایشان عمدتا تطوری است که در خود دانش قراءات گزارش می‌شود که عمدتا این دانش مخصوصا از حوالی قرن دهم فقط در فضای اهل سنت رواج داشت و حوزه‌های شیعی جز معدود افرادی اعتنایی بدان نداشته‌اند که این چرخش عظیم رخ داده است. از این رو، ان شاء الله بعد از مرور سریعی بر تطورات این دانش و فضای قراءات تا قرن ۱۰ (که در کتاب ایشان تا همین عرصه مورد توجه است و انصافا بعد از اقدامات مهم ابن جزری در تحولات این دانش تغییر مهم دیگری سراغ نداریم) سراغ فضای محدثان و فقهای شیعه و موضع‌گیریهای آنها خواهیم رفت که فهم بهتری از آنچه امروز در ذهنیت فقها در مقام افتاء وجود دارد پیدا کنیم تا به قضاوت صحیح‌تری در عرصه فتاوی مربوط به اختلاف قراءات دست یابیم. @qiraat

متن کتاب ارزشمند مرحوم عبدالهادی فضلی «القراءات القرآنیه: تاریخ و تعریف» @qiraat