•••🌸•••༻﷽༺•••🌸•••
#آموزشی
#صرف_نحو
#جلسه_شصت_و_چهارم
✅
موضوع: اعراب جملات (جمله تابع و جمله خبریه)
🔹
تعریف:
تمام اقسام جمله در حکم کلمات مبنی هستند و تمام کلمات مبنی، اعرابشان محلی است؛ پس جمله های گوناگون اگر إعرابی داشته باشند، اعرابشان محلی خواهد بود.
🔹
اقسام جمله :
جمله ها به لحاظ داشتن یا نداشتن محل اعراب به دو دسته تقسیم می شوند:
الف) جملاتی که محلی از اعراب دارند.
ب) جملاتی که محلی از اعراب ندارند.
هر کدام از این جملات بر هفت قسم میباشند.
(در اینجا با دو قِسم از جملاتی که محلی از اعراب دارند آشنا میشویم.)
🔹
جمله خبریه: دو نوع اعراب دارند:
۱.محلامرفوع:
آن در صورتی است که خبر مبتدا، خبر حروف مشبه بالفعل و خبر لای نفی جنس باشد.
مثال۱:
والسّارِقُ والسّارِقَةُ فَاقطَعوا ایدِیَهُما
🍃جمله
«فاقطَعُوا ایدِیَهُما» خبر مبتدا (السّارِقُ) و محلا مرفوع است.
مثال۲:
اِنَّ اللهَ قَد بَعَثَ لَکُم طالوتَ مَلِکاََ.
🍃جمله فعلیه
«قَد بَعَثَ» خبر «انَّ» و محلا مرفوع می باشد.
۲.محلا منصوب :
آن در صورتی است که خبر افعال ناقصه، مقاربه و حروف شبیه به «لیسَ» باشد.
مثال: وَ
دَمَّرنا ما کانَ یَصنَعُ فِرعَونُ وَ قَومُهُ
🍃جمله فعلیه
«یَصنَعُ» خبر «کانَ» و محلا منصوب میباشد.
🔹️
جمله تابع:
جمله تابع که خود بر دو قِسم است:
۱
: جمله تابع مفرد:
جمله ای که بعد از اسم نکره قرار میگیرد، نعت و صفت آن اسم نکره میشود (الجُمَلُ بعدالنَکِرات صفاتُُ)
مثال:
واتّقوا یوماََ لا تَجزِی نَفسُُ عَن نَفسِِ شَیئاََ
🍃جمله فعلیه
«لا تَجزِی» نعت برای
«یوماََ» و محلا منصوب میباشد.
۲: جمله تابع جمله:
جمله تابع جمله ای که محلی از اعراب دارد. غالبا توسط یکی از حروف عطف که در مباحث قبلی بیان شد از اعراب جمله قبلی تبعیت میکند.
مثال:
اِنَّهُ یَبدَوُالخَلقَ ثُمَّ یُعیدُهُ
🍃جمله فعلیه
«یَبدَوُالخَلقَ» خبر «انَّ» و محلا مرفوع است.
🍃جمله فعلیه
«یُعیدُهُ» عطف بر «
یَبدَوالخَلقَ» و محلا مرفوع است و توسط حرف عطف «
ثُمَّ» به جمله فعلیه قبلی عطف شده است.
•••┈✾~🍃🌸🍃~✾┈•••
✅
نتیجه: در آیه ۵۹ سوره بقره:
🍃 جمله
«فانزَلنا علی الذین ظلموا» توسط حرف
«فاء» عطف بر جمله
«بَدّلَالذین ظلموا» شده و بنابر این در اعراب از آن تبعیت کرده است و محلا مجرور می باشد که خود این جمله اعراب خود را به تبعیت از جمله «
قُلنا» که مضاف إليهِ «
إذ» است، گرفته است.
🍃جمله فعلیه
«یفسُقون» خبر برای «کانوا» و محلا منصوب است.
•••┈✾~🍃🌸🍃~✾┈•••
برگرفته از تدریس استاد ارجمند حسینی آل مرتضی و اساتید مجرب موسسه نورالیقین در کلاس صرف و نحو تخصصی (برمبنای کتب موسوعه النحو و الصرف، مبادیالعربیه ج۲، سرآغازنحو، نحو متوسطه)
📌توجه : هرگونه نشر یا کپیبرداری از تمام یا بخشی از پیام بدون ذکر نام کانال، اشکال شرعی دارد.
•••┈✾~🍃🌸🍃~✾┈•••
موسسه نورالیقین
مرکز تخصصی تفسیر و علوم قرآنی
@moassese_nooralyaghin