•••🌸•••༻﷽༺•••🌸•••
#آموزشی
#صرف_و_نحو
#جلسه_هفدهم
✅موضوع: جمله مقولقول یا مفعولٌبه
👈اگر جمله ای درجایگاه مفعول به واقع شود، محلا منصوب خواهد بود.
🔹
مواضعی که مفعول به می تواند جمله باشد :
۱. بعد از قال و مشتقات آن است.
مثال: قال رسول الله صلی الله علیه وآله:إنَّما ألاعمَالُ بِالنِّیّاتِ.
🍃در این مثال،جمله« إنَّما ألاعمَالُ بِالنِّیّاتِ» مفعولٌبه برای فعل «قال» و محلا منصوب است.
نکته: در صورتی که فعل «قَالَ» مجهول باشد جمله مفعولٌبه، نائبفاعل و محلا مرفوع میشود.
مثال: وَ إِذَا قِیلَ لَهُم لا تُفسِدُوا فِی الارضِ قَالُوا إنَّمَا نَحنُ مُصلِحُون.
🍃در این مثال، جمله «لَا تُفسِدُوا فِی الارضِ» نائبفاعل و محلا مرفوع و جمله «إنَّمَا نَحنُ مُصلِحُونَ» مفعولبه و محلا منصوب است.
۲
.مفعول دوم افعال قلوب:
افعال قلوب بر مبتدا و خبر داخل می شوند و آن دو را مفعولٌبه و منصوب می کنند؛ حال اگر خبری که فعل قلبی بر آن داخل شود، جمله باشد بعد از آمدن فعل قلبی، محلا منصوب میشود و جمله مفعول به برای فعل قلبی خواهد شد.
مثال۱: عَلِمتُ زِیداً یَأکُلُ.
🍃در این مثال، «یَأکُلُ» قبل از آمدن فعل قلبی خبر و محلا مرفوع بود؛ اما با آمدن فعل قلبی، مفعولبه و محلا منصوب میشود.
مثال۲.ظننتُ زَمیلِی یَدرُسُ.
🍃در این مثال، «یدرُسُ» جمله فعلیه، مفعولبه دوم برای فعل «ظننتُ» است و محلا منصوب میشود.
۳.
جمله ای که عاملش فعل قلبی معلق ازعمل باشد.
اگر فعل قلبی بر سر جمله ای بیاید که با صدارت طلب شروع شده، نمی تواند اعراب مبتدا و خبر را تغییر دهد در این صورت کل جمله به وسیله فعل قلبی محلا منصوب شده و به جای دو مفعول آن فعل قرار می گیرد در این مواقع فعل قلبی معلق از عمل شده و جمله بعد را «سد مسد مفعولین» گویند.
مثال: لَقَدْ عَلِمْتَ مَا هَؤْلَاءِ یَنطِقُونَ.{۵۶/انبیاء}
🍃«عَلِمْتَ» از افعال قلوب است وجمله «هَؤْلَاءِ یَنطِقُونَ» به جای دو مفعول «علمتَ» قرار گرفته و محلا منصوب میشود، در اصطلاح «سدّمسدّمفعولین» گویند.
•••┈✾~🍃🌸🍃~✾┈•••
✅نتیجه اینکه در آیه ۱۳ سوره بقره:
🍃«آمِنُوا »جمله فعلیه، نائب فاعل برای فعل قِیل ومحلا مرفوع می شود
🍃«أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاءُ» جمله فعلیه، مفعولبه برای «قالوا» و محلا منصوب میشود.
•••┈✾~🍃🌸🍃~✾┈•••
برگرفته از تدریس استاد ارجمند حسینی آلمرتضی و اساتید مجرب موسسه نورالیقین در کلاس صرف و نحو تخصصی ( بر مبنای کتاب موسوعه النحو والصرف والاعراب و نحو سرآغاز و نحو متوسطه)
📌توجه : هرگونه نشر یا کپیبرداری از تمام یا بخشی از پیام بدون ذکر نام کانال، اشکال شرعی دارد.
•••┈✾~🍃🌸🍃~✾┈•••
موسسه نورالیقین
مرکز تخصصی تفسیر و علوم قرآنی
@moassese_nooralyaghin