🔹درباره اینکه این سوره درباره چه کسی نازل شده است در مقدمه توضیحاتی گذشت؛ که عموما ناظر به همین آیه است. به طور خلاصه، عطاء و کلبی بر این باورند که در مورد اخنس بن شریق نازل شده که وی به عیب‌جویی و غیبت از مردم به طور عام و پیامبر ص به طور خاص می‌پرداخت. مقاتل بر این باور است که در مورد ولید بن مغیره نازل شده که در پشت سر از پیامبر ص غیبت می‌کرد و در روبرو هم به ایشان طعنه می‌زد. محمد بن اسحاق (مورخ معروف) بر این باور است که این در مورد امیه بن خلف نازل شد. 📚مفاتيح الغيب، ج‏32، ص283 @yekaye

☀️ذیل آیه «وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبين»‌ (مرسلات/۱۵) (جلسه ۳۸ https://yekaye.ir/15-77-al-mursalat/) حدیثی از پیامبر ص روایت شد که در پاسخ حضرت علی ع فرمودند: «ویل» وادی‌ای در جهنم است که اکثر اهالی آن، دشمنان تو، قاتلان ذریه تو و کسانی‌اند که بیعت تو را شکستند. ☀️همچنین ذیل آیه «هَمَّازٍ مَشَّاءٍ بِنَميمٍ» (قلم/۱۱) (جلسه ۴۷۷ https://yekaye.ir/al-qalam-68-11/) احادیث متعددی درباره شخص عیب‌جو (لمّاز) گذشت که می‌تواند به اینجا هم مرتبط باشد. ☀️اما احادیث دیگر:

☀️۱) از امام صادق (علیه السلام) سوال شد: معنای کلام خداوند عزّ‌وجلّ »وَیْلٌ لِّکُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَةٍ« چیست؟ فرمودند: «کسانی که بر آل محمّد (صلی الله علیه و آله) در خصوص حق‌شان ایراد گفتند و بر آنان طعنه زدند و در جایگاهی نشستند که آل محمّد (علیهم السلام) برای آن مقام از آنان سزاوارتر بودند». 📚تأويل الآيات الظاهرة في فضائل العترة الطاهرة، ص: 819 قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَبَّاسِ رَحِمَهُ اللَّهُ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ النَّوْفَلِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْبَرْقِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ سُلَيْمَانَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع: مَا مَعْنَى قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ «وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ»؟ قَالَ: الَّذِينَ هَمَزُوا آلَ مُحَمَّدٍ حَقَّهُمْ وَ لَمَزُوهُمْ وَ جَلَسُوا مَجْلِساً كَانَ آلُ مُحَمَّدِ أَحَقَّ بِهِ مِنْهُمْ. @yekaye

☀️۳) نقل شده است که امام کاظم ع در تفسیر «همزه» و «لمزه» فرمودند: «همزه» کسی است که رودر روی طرف با عیب‌جویی طعنه می‌زند؛ و «لمزه» کسی است که در غیاب شخص از او غیبت می‌کند. 📚مجموعة ورام، ج‏2، ص127 قِيلَ فِي تَفْسِيرِ الْهُمَزَةِ وَ اللُّمَزَةِ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ ع: الْهُمَزَةُ الَّذِي يَطْعُنُ فِي الْوَجْهِ‏ بِالْعَيْبِ وَ اللُّمَزَةُ الَّتِي يَغْتَابُ عِنْدَ الْغَيْبَة. ✅تبصره: این روایت بدون سند ذکر شده است؛ و محتمل است در ذهن راوی دو مفهوم جابجا شده باشد؛ چرا که توضیح هریک از این دو، به لحاظ لغوی با مورد دیگر تناسب دارد. @yekaye

☀️۴) الف. از امام باقر ع روایت شده است که فرمودند: بد بنده‌ای است بنده‌ی همزه‌ی لمزه: با یک رو رو می‌کند و با دیگری پشت می‌کند. [کنایه از اینکه فردی دو رو است و مواجهه اش در ظاهر و باطن متفاوت است]. 📚ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص269 🔹شیخ صدوق این حدیث را در کنار احادیث دیگری در بابی با عنوان «عقاب من كان ذا وجهين و ذا لسانين‏» آورده است که به خاطر تناسبی که آن احادیث با این حدیث دارند در اینجا تقدیم شود: ☀️ب. از امام صادق ع روایت شده که فرمودند: کسی که با دو رو و با دو زبان با مسلمانان روبرو شود روز قیامت در حالی می‌آید که زبانی از آتش دارد. 📚ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص269؛ الكافي، ج‏2، ص343 ▫️تبصره: شیخ صدوق در کتابهای دیگرش با سندی که از محمد بن سنان به بعد مطابق سند فوق است، حدیث را در باب «معنى ذي الوجهين و اللسانين‏» به صورت زیر آورده است؛ که شیخ مفید هم به همین صورت آورده است؛ که بسیار شبیه حدیث الف می‌شود: ☀️ج. . از امام صادق ع روایت شده که فرمودند: کسی که با یک رو با مردم روبرو شود و با روی دیگر در غیاب آنان، روز قیامت در حالی می‌آید که دو زبان از آتش دارد. 📚معاني الأخبار، ص185؛ الخصال، ج‏1، ص38؛ الإختصاص، ص32 🔹اما ادامه احادیث عقاب الاعمال: ☀️د. از امام سجاد ع از پدرانشان روایت شده که رسول الله ص فرمودند: آدم دو رو در روز قیامت در حالی می‌آید که [با یک رویش] زبانش از پشت سرش بیرون افتاده و دیگری جلوی پایش است و آتش بر آن لهیب می‌زند تا جایی که تمام بدنش را لهیب آتش فرامی گیرد؛ سپس گفته می‌شود: این کسی است که در دنیا دورو و دوزبان بود و روز قیامت بدین امر شناخته می‌شود. 📚ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص269 ☀️ه. از امام باقر ع روایت شده که فرمودند: بد بنده‌ای است بنده‌ی که دورو و دوزبان باشد؛ در حضور برادرش وی را می‌ستاید و در غیابش او را می‌خورد! اگر چیزی به او [= برادر دینی‌اش] داده شود حسد می‌ورزد و اگر مبتلا شود وی را خوار می‌کند. 📚ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص269؛ الخصال، ج‏1، ص3۸ ؛ الزهد، ص5 ؛ الكافي، ج‏2، ص343 ☀️و. از امام معصوم ع روایت شده که فرمودند: خداوند عز و جل به حضرت عیسی ع فرمود: ای عیسی! زبانت در پنهان و آشکار زبانی واحد باشد و همچنین قلبت؛ خویش را برحذر بدار و آگاه بودن من کافی است! دو زبان در یک دهان سزاوار نباشد و دو شمشیر در غلافی واحد و دو قلب در سینه‌ای واحد؛ و همچنین است اذهان. 📚ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص269؛ الكافي، ج‏2، ص343 🔹خود شیخ صدوق در کتاب خصال بابی گشوده با عنوان «ما جاء في ذي وجهين‏» و احادیث ذیل را نیز در کنار احادیث فوق برشمرده است: ☀️ز. از رسول الله ص روایت شده که فرمودند: از بدترین مردم نزد خداوند عز و جل روز قیامت کسی است که دورو باشد. 📚الخصال، ج‏1، 38 ☀️ح. از رسول الله ص روایت شده که فرمودند: کسی که در دنیا دورو باشد در روز قیامت دو زبان از آتش دارد. 📚الخصال، ج‏1، ص38 🔹شیخ صدوق در کتاب دیگرش این حدیث را هم آورده است: ☀️ط. از امام صادق ع از پدرانشان روایت شده که رسول الله ص فرمودند: کسی که برادر مومنش را در پیش رویش مدح گوید و در پشت سرش غیبت کند آن عصمتی که بین آن دو است قطع می‌شود. 📚الأمالي( للصدوق)، ص581 🔹شهید ثانی در کنار احادیث فوق که از شیخ صدوق روایت کرده، این روایات را هم برشمرده است: ☀️ی. از رسول الله ص روایت شده که فرمودند: روز قیامت از بدترین مردم، کسی را می‌یابید که دورو است، نزد اینان حکایت آنان را می‌برد و نزد آنان حکایت اینان را؛ ☀️ک. و در حدیث دیگری آمده: کسی که نزد اینان با یک رو می‌آید و نزد آنان با یک رو. ☀️ل. و گفته‌اند که در تورات نوشته شده است: امانت باطل شد در جایی که شخصی با همنشین خود با دو لب مختلف [مواجه] باشد. ☀️م. و از رسول الله ص روایت شده که فرمودند: مبغوض‌ترین آفریده‌های خداوند نزد او در روز قیامت دروغگویان‌اند، و کسانی‌اند که استکبار می‌ورزند، و کسانی که بغض نسبت به برادرانشان را در سینه‌هایشان انباشت می‌کنند ولی هنگامی که با آنان دیدار می‌نمایند خود را برای آنان خوب جلوه می‌دهند، و کسانی که وقتی به خدا و رسولش خوانده می‌شوند تنبلی می‌کنند و وقتی به شیطان و کار او فراخوانده می‌شوند سرعت عمل به خرج می‌دهند. 📚كشف الريبة، ص48-50 @yekaye 👇سند و متن احادیث فوق👇

سند و متن احادیث فوق ☀️۴) الف. أَبِي ره قَالَ حَدَّثَنِي سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ أَبِي شَيْبَةَ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: بِئْسَ الْعَبْدُ عبدا [عَبْدٌ] هُمَزَةٌ لُمَزَةٌ يُقْبِلُ بِوَجْهِهِ وَ يُدْبِرُ بِآخَرَ. 📚ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص269 ☀️ب. أَبِي ره قَالَ حَدَّثَنِي سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَوْنٍ الْقَلَانِسِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ عَنْ أَبِي‏ عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَنْ لَقِيَ الْمُسْلِمِينَ بِوَجْهَيْنِ وَ لِسَانَيْنِ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ لَهُ لِسَانٌ مِنْ نَارٍ. 📚ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص269؛ الكافي، ج‏2، ص343 ☀️ج. حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ يَحْيَى بْنِ عِمْرَانَ الْأَشْعَرِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عِمْرَانَ الْبَغْدَادِيُّ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ عَوْنِ بْنِ مَعِينٍ بَيَّاعِ الْقَلَانِسِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ سَمِعْتُ الصَّادِقَ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ ع يَقُولُ: مَنْ لَقِيَ النَّاسَ بِوَجْهٍ وَ غَابَهُمْ بِوَجْهٍ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ لَهُ لِسَانَانِ مِنْ نَارٍ. 📚معاني الأخبار، ص185؛ الخصال، ج‏1، ص38؛ الإختصاص، ص32 ☀️د. حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الصَّفَّارُ عَنِ الْمُنَبِّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: يَجِي‏ءُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ذُو الْوَجْهَيْنِ دَالِعاً لِسَانُهُ فِي قَفَاهُ وَ آخَرُ مِنْ قُدَّامِهِ يتلهبا [يَتَلَهَّبَانِ‏] نَاراً حَتَّى يَلْهَبَا جَسَدَهُ ثُمَّ يُقَالُ لَهُ هَذَا الَّذِي كَانَ فِي الدُّنْيَا ذَا وَجْهَيْنِ وَ لِسَانَيْنِ يُعْرَفُ بِذَلِكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ. 📚ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص269 ☀️ه. أَبِي ره قَالَ حَدَّثَنِي سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي شَيْبَةَ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: بِئْسَ الْعَبْدُ عبدا [عَبْدٌ] يَكُونُ ذَا وَجْهَيْنِ وَ ذَا لِسَانَيْنِ يُطْرِي أَخَاهُ [فی الله] شَاهِداً وَ يَأْكُلُهُ غَائِباً إِنْ أُعْطِيَ حَسَدَهُ وَ إِنِ ابْتُلِيَ خَذَلَهُ. بِئْسَ الْعَبْدُ عَبْدٌ يَكُونُ ذَا وَجْهَيْنِ وَ ذَا لِسَانَيْنِ يُطْرِي أَخَاهُ فِي اللَّهِ شَاهِداً وَ يَأْكُلُهُ غَائِباً إِنْ أُعْطِيَ حَسَدَهُ وَ إِنِ ابْتُلِيَ خَذَلَهُ. 📚ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص269؛ الخصال، ج‏1، ص3۸ ؛ الزهد، ص5 ؛ الكافي، ج‏2، ص343 ☀️و. حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى بْنِ الْمُتَوَكِّلِ قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ السَّعْدَآبَادِيُّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي حَمَّادٍ رَفَعَهُ قَالَ: قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ع: يَا عِيسَى لِيَكُنْ لِسَانُكَ فِي السِّرِّ وَ الْعَلَانِيَةِ لِسَاناً وَاحِداً وَ كَذَلِكَ قَلْبُكَ احْذَرْ نَفْسَكَ وَ كَفَى بِي خَبِيراً لَا يَصْلُحُ لِسَانَانِ فِي فَمٍ وَاحِدٍ وَ لَا سَيْفَانِ فِي غِمْدٍ وَاحِدٍ وَ لَا قَلْبَانِ فِي صَدْرٍ وَاحِدٍ وَ كَذَلِكَ الْأَذْهَانُ. 📚ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص269؛ الكافي، ج‏2، ص343 ☀️ز. أَخْبَرَنِي الْخَلِيلُ بْنُ أَحْمَدَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ مَنِيعٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: إِنَّ مِنْ شَرِّ النَّاسِ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ذَا الْوَجْهَيْنِ. ☀️ح. أَخْبَرَنِي الْخَلِيلُ بْنُ أَحْمَدَ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ مَنِيعٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنِ الرُّكَيْنِ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ حَنْظَلَةَ عَنْ عَمَّارٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: مَنْ كَانَ لَهُ وَجْهَانِ فِي الدُّنْيَا كَانَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِسَانَانِ مِنْ نَارٍ. 📚الخصال، ج‏1، ص38 @yekaye 👇ادامه👇

ادامه سند و متن احادیث شماره۴ ☀️ط. حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُوسَى رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ أَبُو الْحُسَيْنِ الْكُوفِيُّ الْأَسَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ عِمْرَانَ النَّخَعِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: مَنْ مَدَحَ أَخَاهُ الْمُؤْمِنَ فِي وَجْهِهِ وَ اغْتَابَهُ مِنْ وَرَائِهِ فَقَدِ انْقَطَعَ مَا بَيْنَهُمَا مِنَ الْعِصْمَةِ. 📚الأمالي( للصدوق)، ص581 ☀️ی. وَ عَنِ النَّبِيِّ ص تَجِدُونَ مِنْ شَرِّ عِبَادِ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ذَا الْوَجْهَيْنِ الَّذِي يَأْتِي هَؤُلَاءِ بِحَدِيثِ هَؤُلَاءِ وَ هَؤُلَاءِ بِحَدِيثِ هَؤُلَاءِ. ☀️ک. وَ فِي حَدِيثٍ آخَرَ الَّذِي يَأْتِي هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ وَ هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ. ☀️ل. وَ قِيلَ مَكْتُوبٌ فِي التَّوْرَاةِ بَطَلَتِ الْأَمَانَةُ وَ الرَّجُلُ مَعَ صَاحِبِهِ بِشَفَتَيْنِ مُخْتَلِفَتَيْنِ. ☀️م. وَ قَالَ ص: أَبْغَضُ خَلْقِ اللَّهِ إِلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ: الْكَذَّابُونَ، وَ الْمُسْتَكْبِرُونَ، وَ الَّذِينَ يُكْثِرُونَ الْبَغْضَاءَ لِإِخْوَانِهِمْ فِي صُدُورِهِمْ فَإِذَا لَقُوهُمْ تَخَلَّقُوا لَهُمْ، وَ الَّذِينَ إِذَا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ كَانُوا بُطَّاءً وَ إِذَا دُعُوا إِلَى الشَّيْطَانِ وَ أَمْرِهِ كَانُوا سُرَّاعاً. 📚كشف الريبة، ص48-50 @yekaye

☀️۵) از امیرالمومنین ع روایت شده است که فرمودند: مطلب خوب بگویید تا به آن شناخته شوید و کار خوب انجام دهید تا از اهل آن شوید و عجله‌کنندگان ریاکار و شایعه‌پراکن نباشید؛ همانا خوبان شما کسانی‌اند که هنگامی که بدانان نگاه شود خداوند یاد شود و بدان شما کسانی‌اند که روانند در پی سخن‌چینی، بین دوستان تفرقه می‌اندازند و برای افراد بی‌خبر عیب می‌تراشند. 📚الكافي، ج‏2، ص225 و ص۳۶۹ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع: ... وَ قَالَ: قُولُوا الْخَيْرَ تُعْرَفُوا بِهِ وَ اعْمَلُوا الْخَيْرَ تَكُونُوا مِنْ أَهْلِهِ وَ لَا تَكُونُوا عُجُلًا [مُرَاءِين‏] مَذَايِيعَ فَإِنَّ خِيَارَكُمُ الَّذِينَ إِذَا نُظِرَ إِلَيْهِمْ ذُكِرَ اللَّهُ وَ شِرَارُكُمُ الْمَشَّاءُونَ بِالنَّمِيمَةِ الْمُفَرِّقُونَ بَيْنَ الْأَحِبَّةِ الْمُبْتَغُونَ لِلْبُرَآءِ الْمَعَايِبَ. @yekaye

☀️۶) از امام صادق ع با سندهای متعدد روایت شده که ۱۳ (و در برخی نقل‌ها: ۱۶) گروه از امت جدم هستند که نه ما را دوست دارند و نه مردم را به دوستی ما تشویق می‌کنند و بغض ما را به دل دارند و تولای ما را ندارند و ما را خوار می‌دارند و خوار داشتن ما توسط مردم را تقویت می‌کنند که آنان دشمنان حقیقی ما هستند؛ برای آنان است آتش جهنم و عذاب سوزاننده. راوی از امام ع می‌خواهد که آنها را توضیح دهد و امام ع یکی یکی توضیح می‌دهند که به نظر می‌رسد بسیاری از مطالبی که می‌فرمایند تعابیر استعاری و کنایه‌ای است؛ تا به هفتمی می‌رسند که: و مردمان أقرع*، نمی‌بینی شخصی را که قرع* باشد مگر اینکه وی را شخصی می‌یابی عیب‌جو و طعنه‌زن و درصدد سخن‌چینی علیه ما ... ✳️*پی‌نوشت: کلمات «أقرع» و «قرع» برای افراد کچل به کار می‌رود؛ و احتمال دارد تعبیری کنایه‌آمیز باشد برای کسانی که حتی ظواهر را هم حفظ نمی‌کنند. و البته در ادامه حضرت توضیح داده که مقصود چه کسانی است. 📚الخصال، ج‏2، ص506-507 حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ الْقَطَّانُ وَ عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالا حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا الْقَطَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَبِيبٍ قَالَ حَدَّثَنَا تَمِيمُ بْنُ بُهْلُولٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ الضَّرِيرُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَبِيبٍ وَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ نَاطَوَيْهِ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْمُؤْمِنِ الزَّعْفَرَانِيُّ الْكُوفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ خَالِدٍ الزَّنْجِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَبِيبٍ وَ حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ سِنَانٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْبَرْقِيِّ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالُوا كُلُّهُمْ: ثَلَاثَةَ عَشَرَ - وَ قَالَ تَمِيمٌ: سِتَّةَ عَشَرَ - صِنْفاً مِنْ أُمَّةِ جَدِّي ص لَا يُحِبُّونَنَا وَ لَا يُحَبِّبُونَنَا إِلَى النَّاسِ وَ يُبْغِضُونَنَا وَ لَا يَتَوَلَّوْنَنَا وَ يَخْذُلُونَنَا وَ يَخْذُلُونَ النَّاسَ عَنَّا فَهُمْ أَعْدَاؤُنَا حَقّاً لَهُمْ نَارُ جَهَنَّمَ وَ لَهُمْ عَذابُ الْحَرِيقِ. قَالَ قُلْتُ: بَيِّنْهُمْ لِي يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَقَاكَ اللَّهُ شَرَّهُمْ. قَالَ: ... وَ الْأَقْرَعُ مِنَ الرِّجَالِ فَلَا تَرَى رَجُلًا بِهِ قَرَعٌ إِلَّا وَجَدْتَهُ هَمَّازاً لَمَّازاً مَشَّاءً بِالنَّمِيمَةِ عَلَيْنَا ... @yekaye

☀️۷) برخی آیات قرآن صراحت دارد که برخی از امتها مسخ شدند و به میمون یا خوک تبدیل شدند (مائده/۶۰؛ بقره/۶۵؛ اعراف/۱۶۶). درباره اینکه مسخ‌شدگان در مجموع (یعنی علاوه بر دو مورد فوق) چند دسته‌اند و علت مسخ‌شدنشان چه بوده احادیث متعددی وارد شده است. از جمله، درباره شیخ صدوق در کتابهای مختلفش سه روایت را با سه سند مستقل از علی بن جعفر (عموی امام رضا ع) روایت کرده که همگی پشت سر هم در کتاب «مسائل علي بن جعفر و مستدركاتها» (ص33۳-236) آمده است. در همه اینها مسخ‌شدگان ۱۳ صنف‌ معرفی شده‌اند که اسم ۱۲ مورد مشترک است که عبارتند از «فیل، خرس، عقرب، مارمولک، عنکبوت، کفتار، مارماهی، خفاش، میمون، خوک، زهره و سهیل». در حدیث اول و سوم کلمه «الدُّبّ» (خرگوش) آمده اما در حدیث دوم کلمه «الْقُنْفُذ» (جوجه‌تیغی). همچنین شیخ صدوق با سند دیگری حدیثی از امام کاظم ع این مسخ‌شدگان را ۱۲ صنف معرفی کرده که مثل دو حدیث اول و سوم خرگوش را دارد؛ ولی علاوه بر جوجه‌تیغی، عنکبوت را هم ندارد و به جای آن «زنبور» را آورده است. اما در همه اینها «عقرب» مطرح است که وجه مسخ شدنش به این آیه مرتبط می‌باشد که به ترتیب تقدیم می‌شود: ☀️الف. علی بن جعفر از معتب مولای امام صادق ع از امام صادق ع از پدرانشان از رسول الله ص روایت می‌کند که فرمودند: اما عقرب، مردی «لذّاع» بود [ لذاع: کسی که اهل زخم‌زبان زدن است و با این کارش گویی افراد را آتش می‌زند و می‌سوزاند] که احدی از گزند زبان او سالم نمی‌ماند و خداوند او را به صورت عقرب درآورد. 📚الخصال، ج‏2، ص494 ☀️ب. علی بن جعفر از برادرش امام کاظم از پدرشان امام صادق ع روایت می‌کند که فرمودند: اما عقرب، مردی «هماز» [= عیب‌جو] بود که احدی از گزند زبان او سالم نمی‌ماند و خداوند او را به صورت عقرب درآورد. 📚علل الشرائع، ج‏2، ص486 ☀️ج. علی بن جعفر از مغیره از امام صادق ع از امام باقر ع از امام سجاد ع روایت کرده است که فرمودند: اما عقرب، مردی عیب‌جو بود که احدی از گزند زبان او سالم نمی‌ماند و خداوند او را به صورت عقرب درآورد. 📚الخصال، ج‏2، ص493 ☀️د. از امام کاظم ع درباره مسخ‌شدگان سوال شد. فرمودند: آنها دوازده صنف‌اند و هریک علتی داشت ... و اما عقرب شخصی بود که «نمّام» [= سخن‌چین] بود. 📚علل الشرائع، ج‏2، ص485-486 @yekaye 👇سند و متن احادیث فوق👇