☀️۳۱) معمر سنبسی روایت کرده است که مولایم امام حسن عسکری ع فرمود:
حسن ظن داشته باش حتی به یک سنگ تا خداوند سرّش را در او اندازد و تو نصیبت را از آن برگیری!
گفتم:یا ابن رسول الله! حتی به یک سنگ؟
فرمود: آیا حجر الاسود را نمیبینید؟!
📚عوالي اللئالي، ج1، ص25؛
📚مستدرك الوسائل، ج9، ص146
حَدَّثَنِي الْمَوْلَى الْعَالِمُ الْوَاعِظُ وَجِيهُ الدِّينِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمَوْلَى عَلَاءِ الدِّينِ فَتْحِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ فَتْحَانَ الْوَاعِظِ الْقُمِّيِّ الْأَصْلِ الْقَاشَانِيِّ الْمَسْكَنِ عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنِ الشَّيْخِ الْكَامِلِ الْعَلَّامَةِ خَاتِمَةِ الْمُجْتَهِدِينَ أبو [أَبِي] الْعَبَّاسِ أَحْمَدَ بْنِ فَهْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْمَوْلَى السَّيِّدُ السَّعِيدُ الْعَلَّامَةُ أَبُو الْعِزِّ جَلَالُ الدِّينِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ السَّعِيدِ الْمَرْحُومِ شَرَفْشَاهَ الْحُسَيْنِيُّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخِيَ الْإِمَامُ الْعَلَّامَةُ مَوْلَانَا نَصِيرُ الدِّينِ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْقَاشِيُّ قَدَّسَ اللَّهُ نَفْسَهُ قَالَ حَدَّثَنِي السَّيِّدُ جَلَالُ الدِّينِ بْنُ دَارِ الصَّخْرِ قَالَ حَدَّثَنِي الشَّيْخُ الْفَقِيهُ [نَجْمُ الدِّينِ أَبُو الْقَاسِمِ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي الشَّيْخُ الْفَقِيهُ] مُفِيدُ الدِّينِ مُحَمَّدُ بْنُ الْجَهْمِ قَالَ حَدَّثَنِي الْمُعَمَّرُ السِّنْبِسِيُّ قَالَ:
سَمِعْتُ مِنْ مَوْلَايَ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ الْعَسْكَرِيِّ عَلَيْهِ وَ عَلَى آبَائِهِ وَ وُلْدِهِ أَفْضَلُ الصَّلَاةِ وَ السَّلَامِ يَقُولُ:
أَحْسِنْ ظَنَّكَ وَ لَوْ بِحَجَرٍ يَطْرَحُ اللَّهُ فِيهِ سِرَّهُ فَتَنَاوَلْ نَصِيبَكَ مِنْهُ.
فَقُلْتُ: يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَ لَوْ بِحَجَرٍ؟
فَقَالَ: أَ لَا تَنْظُرُونَ إِلَى الْحَجَرِ الْأَسْوَدِ.
☀️ب. از امیرالمومنین ع روایت شده است:
هرکس به مردم حسن ظن داشته باشد از آنان محبت به دست میآورد.
📚تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص253
قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع:
مَنْ حَسُنَ ظَنُّهُ بِالنَّاسِ حَازَ مِنْهُمُ الْمَحَبَّةَ.
@yekaye
☀️۳۲) روایت شده است که یکبار رسول الله ص نگاهی به کعبه انداخت و فرمود:
خوشا به حال تو ای خانه خدا، که چقدر عظمت و حرمت تو نزد خداوند عظیم است؛ و به خدا سوگند مومن حرمتی عظیمتر از تو دارد؛ زیرا خداوند فقط یک امر را در مورد تو حرام کرد، امادر مورد مومن سه چیز را حرام کرد: مالش و خونش و اینکه به او گمان بد برده شود.
📚روضة الواعظين، ج2، ص293؛
📚مشكاة الأنوار في غرر الأخبار، ص78؛
📚كشف الريبة (شهید ثانی)، ص21
رُوِيَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص نَظَرَ إِلَى الْكَعْبَةِ فَقَالَ:
مَرْحَباً بِالْبَيْتِ مَا أَعْظَمَكَ وَ أَعْظَمَ حُرْمَتَكَ عَلَى اللَّهِ؛ وَ وَ اللَّهِ لَلْمُؤْمِنُ أَعْظَمُ حُرْمَةً مِنْكَ، لِأَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ مِنْكَ وَاحِدَةً، وَ مِنَ الْمُؤْمِنِ ثَلَاثَةً: مَالَهُ وَ دَمَهُ وَ أَنْ يُظَنَّ بِهِ ظَنَّ السَّوْءِ.
☀️این مضمون در منابع اهل سنت از طریق عمر نیز از رسول الله ص روایت شده است؛ ر.ک:
📚الدر المنثور، ج6، ص92
@yekaye
☀️۳۳) از امیرالمومنین ع روایتی نقل شده که در یک مجلس ۴۰۰ باب از آنچه دین و دنیای مسلمان را آباد میکند تعلیم دادند که قبلا فرازهایی از آن گذشت. دو مورد از آن که به بحث ما مربوط میباشد چنین است:
🔸الف. برای «رفتار نادرست] برادر [دینی] خود، عذری بجوی؛ و اگر عذری نیافتی خودت بهانهای برایش دست و پا کن.
🔸ب. به هم بدبین نباشید و وء ظن را در میان خودتان کنار بگذارید که خدای عزّوجلّ از آن نهی کرده است.
📚الخصال، ج2، ص622 و 624
حَدَّثَنَا أَبِي رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ عُبَيْدٍ الْيَقْطِينِيُّ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ
حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ ع أَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع عَلَّمَ أَصْحَابَهُ فِي مَجْلِسٍ وَاحِدٍ أَرْبَعَمِائَةِ بَابٍ مِمَّا يُصْلِحُ لِلْمُسْلِمِ فِي دِينِهِ وَ دُنْيَاهُ قَالَ ع: ...
☀️الف. اطْلُبْ لِأَخِيكَ عُذْراً فَإِنْ لَمْ تَجِدْ لَهُ عُذْراً فَالْتَمِسْ لَهُ عُذْرا ...
☀️ب. اطْرَحُوا سُوءَ الظَّنِّ بَيْنَكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ نَهَى عَنْ ذَلِك ...
@yekaye
🔸۳۴) از امیرالمومنین ع روایت شده که فرمودند:
☀️الف. انسان بد، به کسی گمان نیک نمیبرد زیرا دیگران را هچون خویش میبیند.
☀️ب. بدترین مردم کسی است که به خاطر سوءظنش به کسی اعتماد نمیکند و کسی هم به خاطر کارهای بدش به او اعتماد نمیکند.
📚تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص263
قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع:
☀️الف. الرَّجُلُ السُّوءُ لَا يَظُنُّ بِأَحَدٍ خَيْراً لِأَنَّهُ لَا يَرَاهُ إِلَّا بِوَصْفِ نَفْسِهِ.
☀️ب. شَرُّ النَّاسِ مَنْ لَا يَثِقُ بِأَحَدٍ لِسُوءِ ظَنِّهِ وَ لَا يَثِقُ بِهِ أَحَدٌ لِسُوءِ فِعْلِهِ.
@yekaye
☀️۳۵) الف. عایشه از رسول الله ص روایت کرده که فرمودند:
کسی که به برادرش گمان بد ببرد به پروردگارش بدی کرده است؛ چرا که خداوند متعال میفرماید: «از بسیاری از گمانها اجتناب کنید» (حجرات/۱۲).
📚الدر المنثور، ج6، ص92
أخرج ابن مردويه عن عائشة و أخرج ابن النجار في تاريخه عن عائشة قالت: قال رسول الله ص:
و من أساء بأخيه الظن فقد أساء بربه عز و جل ان الله تعالی يقول «اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِ».
☀️ب. و از امام صادق ع روایت شده است:
خداوند روا نمیدارد که در مورد مومن جز گمان نیک برده شود؛ و شکستن استخوان مومنی که از دنیا رفته همانند شکستن او در حال حیاتش است.
📚المؤمن، ص67
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ:
أَبَى اللَّهُ أَنْ يُظَنَّ بِالْمُؤْمِنِ إِلَّا خَيْراً وَ كَسْرُ عَظْمِ الْمُؤْمِنِ مَيِّتاً كَكَسْرِهِ حَيّاً.
☀️ج. و باز از امام صادق (علیه السلام) روایت شده که فرمودند:
هرگاه فرد مؤمنی برادرش را مورد اتّهام قرار دهد، ایمان در قلبش ذوب و مضمحل خواهد شد چنان که نمک در آب حل میشود.
📚الكافي، ج2، ص361
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُمَرَ الْيَمَانِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ:
إِذَا اتَّهَمَ الْمُؤْمِنُ أَخَاهُ انْمَاثَ الْإِيمَانُ مِنْ قَلْبِهِ كَمَا يَنْمَاثُ الْمِلْحُ فِي الْمَاءِ.
☀️د. از امام صادق (علیه السلام) روایت شده است:
هرکس برادر مؤمنش را متّهم به بیدینی کند، دیگر میان آنها هیچ حرمتی نخواهد بود؛ و کسیکه با برادر دینیاش مانند سایر مردم برخورد و تعامل کند، او بری از دینی است که به آن تظاهر میکند [یعنی اگر واقعا دینش همان دین اوست باید حرمت وی را بیشتر نگه دارد].
📚الكافي، ج2، ص361
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عُمَرَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ:
مَنِ اتَّهَمَ أَخَاهُ فِي دِينِهِ فَلَا حُرْمَةَ بَيْنَهُمَا وَ مَنْ عَامَلَ أَخَاهُ بِمِثْلِ مَا عَامَلَ بِهِ النَّاسَ فَهُوَ بَرِيءٌ مِمَّا يَنْتَحِلُ.
@yekaye
☀️۳۶) الف. از امیرالمومنین ع روایت شده که فرمودند:
همنشینی با بدان سوء ظن به نیکان را به ارث میگذارد.
📚الأمالي( للصدوق)، ص446؛
📚عيون أخبار الرضا عليه السلام، ج2، ص53
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُوسَى رِضْوَانُ اللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ الصُّوفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو تُرَابٍ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ [مُوسَى] الرُّويَانِيُّ عَنْ عَبْدِ الْعَظِيمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْحَسَنِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الرِّضَا ع: يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ حَدِّثْنِي بِحَدِيثٍ عَنْ آبَائِكَ ع ... فَقَالَ: حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع:
مُجَالَسَةُ الْأَشْرَارِ تُورِثُ سُوءَ الظَّنِّ بِالْأَخْيَار.
☀️ب. در نقل دیگری مطلب فوق بدین صورت آمده است:
همصحبتی با بدان موجب سوءظن به خوبان میشود.
📚تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص431؛
📚عيون الحكم و المواعظ (لليثي)، ص302
قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع:
صُحْبَةُ الْأَشْرَارِ تُوجِبُ سُوءَ الظَّنِّ بِالْأَخْيَارِ.
@yekaye
🔸۳۷) از امیرالمومنین ع روایت شده است:
☀️الف. سوءظن به شخص نیکوکار بدترین گناه و قبیحترین ظلم است
📚تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص263؛
📚عيون الحكم و المواعظ (لليثي)، ص284
قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع:
سُوءُ الظَّنِّ بِالْمُحْسِنِ شَرُّ الْإِثْمِ وَ أَقْبَحُ الظُّلْمِ.
☀️ب. سوءظن به کسی که خیانت نمیکند، ناشی از پستی و لئامت است
📚تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص263؛
📚عيون الحكم و المواعظ (لليثي)، ص284
سُوءُ الظَّنِّ بِمَنْ لَا يَخُونُ مِنَ اللُّؤْمِ.
☀️ج. از علائم پشت کردن [خوبیها به شخص]، سوءظن به کسی است که خیرخواه است.
📚تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص226؛
📚عيون الحكم و المواعظ (لليثي)، ص470
مِنْ عُنْوَانِ الْإِدْبَارِ سُوءُ الظَّنِّ بِالنَّصِيحِ.
☀️د. کسی که سوءظن بر او غلبه کند، صلح و صفایی بین او و هیچ دوست صمیمیای باقی نمیگذارد.
📚تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص264؛
📚عيون الحكم و المواعظ (لليثي)، ص433
مَنْ غَلَبَ عَلَيْهِ سُوءُ الظَّنِّ لَمْ يَتْرُكْ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلِيلٍ صُلْحاً.
@yekaye
☀️۳۸) الف. از امیرالمومنین ع روایت شده که فرمودند:
وضع و حال برادر [دینی] خود را بر بهترین وجه حمل کن، مگر زمانی که خلاف آن برایت ثابت شود. هرگز به خاطر سخنی که از جانب او رسیده گمان بد مبر، مادامی که محمل خوبی برای آن میتوانی بیابی.
📚الكافی، ج2، ص362 ؛
📚الأمالی( للصدوق)، ص304
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِد عَنْ أَبِیهِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنِ الْحُسَینِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع فِی كَلَامٍ لَهُ:
ضَعْ أَمْرَ أَخِیكَ عَلَى أَحْسَنِهِ حَتَّى یأْتِیكَ مَا یغْلِبُكَ مِنْهُ وَ لَا تَظُنَّنَّ بِكَلِمَةٍ خَرَجَتْ مِنْ أَخِیكَ سُوءاً وَ أَنْتَ تَجِدُ لَهَا فِی الْخَیرِ مَحْمِلًا.
☀️ب. عبارت اخیر در نقل دیگری چنین آمده است:
درباره سخنی که از هرکس میشنوی گمان بد مبر مادامی که احتمال خوبی برای آن میتوانی بیابی.
📚تصنیف غرر الحكم و درر الكلم، ص264
لَا تَظُنَّنَّ بِكَلِمَةٍ بَدَرَتْ مِنْ أَحَدٍ سُوءً وَ أَنْتَ تَجِدُ لَهَا فِی الْخَیرِ مُحْتَمَلًا.
@yekaye
🔸۳۹) از امیرالمومنین ع روایت شده است:
☀️الف. کسی که حسن ظن نداشته باشد از هرکسی میترسد و نگران است.
📚تصنیف غرر الحكم و درر الكلم، ص254
قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع:
مَنْ لَمْ یحْسِنْ ظَنَّهُ اسْتَوْحَشَ مِنْ كُلِّ أَحَدٍ.
☀️ب. و نیز روایت شده:
کسی که نسبت به آنکه اهل خیانت نیست سوء ظن داشته باشد نسبت به کسی حسن ظن پیدا میکند که سزاوار نیست.
📚تصنیف غرر الحكم و درر الكلم، ص263
قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع:
مَنْ سَاءَ ظَنُّهُ بِمَنْ لَا یخُونُ [لَا یخُونُهُ] حَسُنَ ظَنُّهُ بِمَا لَا یكُونُ [بِمَا لَا یخُونُهُ].
☀️ج. و نیز روایت شده:
کسی که اهل سوء ظن باشد، به خیانت کسی که به او خیانت نمیکند معتقد میشود.
📚تصنیف غرر الحكم و درر الكلم، ص264
قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع:
مَنْ سَاءَتْ ظُنُونُهُ اعْتَقَدَ الْخِیانَةَ بِمَنْ لَا یخُونُهُ.
@yekaye
☀️۴۰) از امیرالمومنین ع روایت شده است:
کسی که به تو گمان نیک برد گمانش را تصدیق کن [= کاری کن که گمانش صادق از آب درآید].
📚تصنیف غرر الحكم و درر الكلم، ص253
قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع:
مَنْ ظَنَّ بِكَ خَیراً فَصَدِّقْ ظَنَّهُ.
@yekaye
☀️۴۱) از امیرالمومنین ع روایت شده است:
کسی که سوء ظن به برادرش را تکذیب کند [= به چنین سوء ظنی اعتنا نکند] صاحب عقلی صحیح و قلبی راحت و آسوده است.
📚تصنیف غرر الحكم و درر الكلم، ص417؛
📚عیون الحكم و المواعظ (للیثی)، ص461
قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع:
مَنْ كَذَّبَ سُوءَ الظَّنِّ بِأَخِیهِ كَانَ ذَا عَقْلٍ صَحِیحٍ وَ قَلْبٍ مُسْتَرِیحٍ.
@yekaye
یک آیه در روز
🔹الف.۳) سوء ظن به افراد جامعه سوء ظن به دیگران در حالت عادی و به خودی خود مذموم است؛ اما در شرایطی
🔹الف.۳.۲) موارد جواز و بلکه ضرورت سوء ظن به دیگران!