#طبرستان
1⃣
📜یک ضرب المثل عربی که نام #طبرستان در آن آمده است:
«حتی یَرجع مَصقلة من طبرستان»
🕰زمانی #مصقلة_بن_هبیره، حاکم شهر #اردشیر_خره [= خوره]، از سوی #امام_علی (علیه السلام) ـ پولی از نصارای اسیر شده گرفت و در قبال آن، زمینه آزادی آنان را از اسارت فراهم کرد.
📌 این گروه، شورشیانی بودند که علیه امام علی (علیه السلام) شوریده بودند و فرمانده ی امام #مَعقل_بن_قیس_ریاحی، آنان را اسیر کرده بود.
📌پادرمیانی مصقلة بن هبیره به انجام نوعی معامله بر اساس اصل «فِدیه» سبب آزادی آنان شد و امام نیز از کار او ستایش کرد.
💰سیصد هزار درهم پول از این طریق فراهم آمده بود و علی القاعده وی باید این پول را به حکومت #کوفه تحویل می داد.
📌برخی گفته اند دویست هزار درهم آن را پرداخت کرد، و صد هزار درهمش را نداد و به قول امروزی ها اختلاس کرد.
📚برخی منابع نوشته اند هیچ پولی پرداخت نکرد. وقتی به او فشار آوردند که پرداخت کند، به سوی معاویه گریخت.
📌مصقله از همان #شام، یک مسیحی را فرستاد تا نامه ای برای برادرش #نعیم_بن_هبیره ببرد و در این نامه او را تحریض کرده بود تا نزد معاویه بیاید.👈[برخی نوشته اند تا عیالش را به شام منتقل کند].
📌این شخص مسیحی که متهم به جاسوسی شده بود، گرفتار حکومت شد و به این جرم دستانش قطع گردید.
⏳زمان گذشت و معاویه خلیفه شد و #ایران نیز زیر سلطه او در آمد. در این وقت، مصقله را به عنوان فرمانده سپاهی به #طبرستان فرستاد.
👇
🤺سپاه اعزامی در کوههای آن ناحیه گرفتار آمد، راهها بر او بسته شد، و 👈مصقله و تمام لشکریانش کشته شدند، به طوری کسی از آنان خبری نیاورد.
👇👇
📌در اینجا بود که این ضرب المثل عربی در کوفه شکل گرفت:
«حتی یَرجع مَصقلة من طبرستان»
و این اشاره به این بود که، هر چه مصقله از #طبرستان برگشت، فلانی هم مثلا برخواهد گشت، یا فلان کار هم صورت خواهد گرفت.
🔎تقریبا تمام منابع، «طبرستان» ضبط کرده اند و 👈 تاریخ هم گواه این امر است، اما جاحظ ـ لابد از حفظ ـ به جای طبرستان،#سجستان نوشته است. (الحیوان: ۲/۴۱۹)
👆👆
📚همه منابع تأکید می کنند که این ضرب المثل در کوفه رواج یافت.
🔎ممکن است مردمان آنجا که از #مصقله برای رفتنش نزد معاویه ناراحت بودند، این مثل را رواج داده باشند تا نوعی اظهار شادمانی از سفر بی برگشت او از #طبرستان داشته باشند.
👈 این حکایت را #ابن_قتیبه در المعارف، ۱/۴۰۳، #بلاذری در انساب: ۲/۴۲۰؛ #طبری در تاریخ: ۶/۵۳۵ با قید این که دقیقا در رویان این اتفاق افتاده است، #ابن_فقیه در البلدان: ۵۷۰؛ #ابوهلال_عسکری در جمهرة الامثال: ۱/۳۶۲ آمده است.
📝سپاس از حجت الاسلام واعظی آملی
🌐http://mohsendadashpour2021.blogfa.com/post/2448
─═༅𖣔❅ ⃟ ⃟ 📚 ⃟ ⃟ ❅𖣔༅═─
💥#پژوهش_ادملاوند
@edmolavand ﷽
#آوات_قلمܐܡܝܕ
📡✦࿐჻ᭂ🇮🇷࿐჻𖣔༅═─
ادامه👇👇
2⃣ادامه👆👆
«لا یکون هذا حتی یرجع مصقلة من طبرستان»
📎در بیان این واقعه اختلاف نظر است:
■«لا یکون هذا حتی یرجع مصقلة من طبرستان»
یعنی «صبر کن تا مصقله از طبرستان برگردد»
📚(الأعلام، الزرکلی، دار العلم للملایین، الطبعة ۱۵، مایو ۲۰۰۲م: ۷/ ۲۴۹(
(↑ ۴۳ إلی مَصْقَلَةِ بْنِ هُبَیْرَةِ الشیبانی، المکارم)
■شجره نامه: مصقلة بن هبیرة بن شبل بن یثربی بن امرئ القیس بن ربیعة بن مالک بن ثعلبة بن عکابة بن صعب بن علی بن بکر بن وائل بن قاسط أبو الفضل البکری الشیبانی.
📚(تاریخ دمشق، ابن عساکر، تحقیق: عمرو بن غرامة العمروی، دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۴۱۵ هـ - ۱۹۹۵ م: ۵۸/ ۲۶۹)
■در تاریخ طبری دربارهٔ این رخداد آمدهاست: پس از آن به روزگار معاویه، مصقله با ده هزار کس به غزای خراسان رفت و او با سپاهش در رویان، مجاور طبرستان به خطر افتادند و در یکی از درههای آنجا که دشمن همه تنگناهای آنها را بسته بود همگی کشته شدند که آنجا را دره مصقله میگویند و چنان شد که به سرانجام وی مثل میزدند و میگفتند «وقتی که مصقله از طبرستان باز آید.»
📚(↑ محمد، بن جریر طبری (۱۳۸۳). تاریخ طبری. به کوشش ترجمه ابوالقاسم پاینده. تهران: انتشارات اساطیر (چاپ دیبا). ص. جلد نهم صفحات ۲۹۲۹ و ۲۹۳۰. شابک ۹۶۴-۳۳۱-۲۵۴-۲.)
■آمدن مصقله به طبرستان بعهد گاوباره بود و نه فرخان، بنوعی که ابن اسفندیار نوشتهاست، چه گاوباره دو سال بعد از معاویه به سال ۶۲ هجری درگذشته و فرخان سی و یک سال پس از آن تاریخ، یعنی در سال ۹۳ هجری بعد از پدر خود دابویه (۶۲–۹۳ هجری) به شهریاری طبرستان رسیدهاست.
📚(گیل، فرشواذگرشاه و گاوبارگان دابویهی (اسپهبدان بزرگ طبرستان) از ٢٢ تا ١٤٤ هجری، بررسیهای تاریخی شماره ٣ سال دوازدهم، صفحات ۵۱ و ۵۲، چراغعلی اعظمی سنگسری» (PDF). پرتال جامع علوم انسانی.)
■ابنعباس والی حکومت امام علی (ع) در بصره، مصقلة بن هبیره را کارگزار منطقهٔ اردشیرخُرّه کرد. «اردشیرخُرّه» منطقهای در جنوب غربیِ ایران و شامل شهرهایی چون کازرون، فیروزآباد و بندر سیراف بوده است.
📚(ابنعساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۵۸، ص۲۶۹.)
📚(↑ نیستانی، جواد، اردشیر خره، ص۴۹۴؛ ابنخردادبه، مسالک و ممالک، ۱۳۷۱ش، ص۶۴)
■طبق نقل تاریخ یعقوبی، به امام علی(ع) گزارش رسید که مصقله #فیء (اموالی که بدون جنگ به دست مسلمانان میافتد.) را به نزدیکان خودش میبخشد. امام در نامهای به او نوشت که اگر این گزارش درست باشد، بایستی رویّهاش را تغییر دهد. این نوشته از امام، در نامهٔ ۴۳ نهج البلاغه نیز آمده است.
👈به گفتهٔ یعقوبی مصقله در پاسخ نوشت که چنین گزارشی درست نیست؛ اما اگر امام چنین فکر میکند بهتر است او را از سمت خود برکنار کند؛ زیرا عزل برایش از تهمت آسانتر است. امام علی(ع) نیز حرف او را پذیرفت و در سمتش ابقاء شد.
📚(یعقوبی، تاریخ یعقوبی، دار صادر، ج۲، ص۲۰۱–۲۰۲)
📚(↑ نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، نامه ۴۳، ص۴۱۵.)
📚(↑ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، دار صادر، ج۲، ص۲۰۱–۲۰۲.)
■دربارهٔ زمان و نحوهٔ مرگ مصقله اختلافنظر وجود دارد. طبق برخی نقلها، ضحّاک بن قیس که حاکم امویان در کوفه بود در سال ۵۴ق مُصقلة را به جنگ طبرستان فرستاد؛ اما او با گرفتن پانصدهزار درهم از حُکام طبرستان با آنها مصالحه کرد.
📚(ابنعساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۵۸، ص۲۷۵؛ ابنتغری بردی، النجوم الزاهرة، ۱۳۹۲ق، ج۱، ص۱۴۵.)
■خطبهٔ امام علی(ع) دربارهٔ مصقله:
{قَبَّحَ اللهُ مَصْقَلَةَ! فَعَلَ فِعْلَ السَّادَةِ، وَ فَرَّ فِرَارَ الْعَبِیدِ! فَمَا أَنْطَقَ مَادِحَهُ حَتَّى أَسْکَتَةُ، وَ لاَصَدَّقَ واصِفَهُ حَتَّى بَکَّتَهُ، وَ لَو أَقَامَ لاََخَذْنَا مَیْسُورَهُ، وَ انْتَظَرْنا بِمَالِهِ وُفُورَهُ}
ترجمه:((خدا #مصقله را روسیاه [زشت] گرداند! کردهاش چون بزرگان بود؛ اما چون بردگان گریخت[و چون تبهکاران خیانت کرد] پس هنوز مدحکنندهاش به سخن نیامده بود که خاموشش گردانید و وصفکنندهاش تصدیقش ننموده بود که مجبور به سرزنشش نمود. اگر مانده بود، آنچه در توان داشت از او میگرفتیم، و نسبت به بقیه تا هنگام توانائیش به او مهلت میدادیم))
📚(نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، خطبه ۴۴، ص۸۵.)
📚(نهج البلاغه، ترجمه محمددشتی، ۱۳۸۲،ص۶۶و۶۷)
✍تحقیق پیوستی:
#محسن_داداش_پور_باکر
۱۴۰۲/۱۲/۲۴
🌐http://mohsendadashpour2021.blogfa.com/post/2448
#قرارگاه_فرهنگی_سیده_میر_مریم
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🌸اَلّلهُم عجِّللِوَلیِّکَ الفَرَجَ🌸
🍃⃟🌸᭄•🍃⃟🌸᭄﷽🍃⃟🌸᭄•🍃⃟🌸᭄•
💥#پژوهش_ادملاوند
@edmolavand ﷽
#آوات_قلمܐܡܝܕ
📡✦࿐჻ᭂ💚🇮🇷💚჻ᭂ