فهمیدم که برای انفجار یه بمب اتمی(مثلا بمبی که روی ناگاساکی ژاپن افتاد)، اول از همه ایزوتوپ‌های شکافت‌پذیر مثل اورانیوم۲۳۵ یا پلوتونیوم۲۳۹ رو به هم فشرده می‌کنن تا چگالیش بیشتر بشه و به حد فوق بحرانی برسه. بعد، یه منبع نوترونی، به سمت اتم‌های اورانیوم۲۳۵ یا پلوتونیوم۲۳۹ نوترون شلیک می‌کنه. این دوتا ایزوتوپ، شکافت‌پذیر هستن. یعنی چی؟ یعنی هسته بزرگی دارن که در آستانه ناپایداریه. وقتی یه نوترون با انرژی جنبشی لازم به سمت اونا شلیک می‌شه، هسته‌شون ناپایدار میشه. (علوم مدرسه رو یادتونه؟ هر اتم از نوترون، پروتون و الکترون تشکیل شده بود و اینا...)

شنیدین میگن شکافت هسته‌ای یا شکافتن هسته اتم؟ این دقیقا شروع همون فراینده. وقتی اتم‌های اورانیوم و پلوتونیوم ناپایدار می‌شن، نیروی الکترواستاتیکی پروتون‌ها به جاذبه ذرات هسته اتم غلبه می‌کنه. بهش میگن نیروی دافعه کولنی. (در واقع در یه اتم، بین همه ذرات نوترون و پروتون یه نیروی جاذبه وجود داره. ولی بین ذرات مثبت(پروتون‌ها)، یه نیروی دافعه کولنی هم هست. توی اتم‌های بزرگ مثل اورانیوم، همین موضوع باعث میشه اتم شکافت‌پذیر بشه و با پرتاب یه نوترون اضافه، اتم ناپایدار بشه) گفتم که با پرتاب نوترون، اتم ناپایدار میشه، و وقتی نیروی دافعه کولنی غلبه کنه، بوم! اتم می‌شکافه و به دو هسته تقسیم میشه. محصولات شکافت هسته‌ای می‌تونن باریم، ید، کریپتون و... باشن.

هر یه شکافت هسته‌ای، ۲۰۰ مگاولت انرژی آزاد می‌کنه. ذرات سنگین حاصل شکافت با انرژی جنبشی زیاد به اطراف پخش می‌شن و باعث افزایش انرژی جنبشی ذرات اطراف می‌شن. درضمن هر شکافت هسته‌ای ۲ یا ۳ نوترون آزاد می‌کنه که این نوترون‌ها با سرعت پرتاب می‌شن به سمت سایر اتم‌های اورانیوم و پلوتونیوم و اونها رو هم ناپایدار می‌کنن و می‌شکافن و باعث آزاد شدن انرژی و نوترون می‌شن و این زنجیره ادامه پیدا می‌کنه؛ اونم با یه تصاعد هندسی. به این پدیده میگن واکنش زنجیره‌ای هسته‌ای. این پدیده، دما و فشار رو به شدت بالا می‌بره؛ در حد چندین میلیون درجه سانتی‌گراد و میلیون‌ها اتمسفر. (برای اینکه متوجه عمق قضیه بشید باید بگم دمای ذوب فولاد ۱۵۳۸ درجه سانتی‌گراده و ما اینجا داریم از چند ده میلیون درجه سانتی‌گراد صحبت می‌کنیم)

حالا همه این فرایند پیچیده رو خوندید؟ چقدر طول کشید تا بخونیدش و بفهمیدش؟ باید بگم تمام این فرایند، در کمتر از میکروثانیه اتفاق می‌افته(هر میکروثانیه یعنی یک میلیونم ثانیه). و جالب‌تر اون که بدونید توی یه بمبی مثل fat man که روی شهر ناگاساکی افتاد، فقط ۱۰ کیلوگرم پلوتونیوم ۲۳۹ بود که انفجاری معادل ۲۱ هزار تن TNT درست کرد!!! و داخل بمب little boy که روی شهر هیروشیما افتاد، حدود ۶۰ کیلوگرم اورانیوم۲۳۵ بود(که البته مقدار خیلی کمی از اون تحت شکافت هسته‌ای قرار گرفت) و یه انفجار به اندازه ۱۵ هزار تن TNT درست کرد! یعنی چندتا ذره کوچیک در زمانی کمتر از اون که ما درکش کنیم، فاجعه‌ای رقم زدن که بشر تا حالا ندیده بود!!! و حالا بیاید براتون بگم اون ذرات ریز بعدش چکار می‌کنن...

بالا رفتن دمای بمب هسته‌ای و پدیده واپاشی هسته‌ای(شکافت هسته‌ای)، اشعه ایکس و گاما آزاد می‌کنه. این پرتوها به شدت داغ هستن و دمای اطراف بمب رو به شدت داغ و یونیزه می‌کنن. اگه تصویر انفجار اتمی رو دیده باشین، می‌بینید که لحظه اول، یه گوی آتش بسیار بزرگ درست میشه. در واقع دمای محل انفجار چند میلیون درجه میره بالا و تشعشعات نوری و حرارتی با سرعت نور پیشروی می‌کنن. طوری که تا شعاع یکی دو کیلومتری، هر چیزی که هست و نیست، تبخیر، ذوب یا خاکستر میشه. اگه آدمی اون اطراف باشه، قبل از این که بفهمه چی شده، بخار میشه میره😶 و فلزات سبک آب می‌شن. توی فاصله‌های دورتر، تابش حرارتی باعث سوختگی شدید روی بدن انسان و آتش‌سوزی خودبه‌خودی اجسام بشه. درضمن، در نتیجه انفجار و فشرده شدن هوا، یه موج فشار هوا ایجاد میشه(همون موج انفجار) که هرچیزی سر راهش باشه رو له و لورده می‌کنه. اینم اضافه کنم که تا فاصله‌های دورتر هم، تابش اشعه‌های ایکس و گاما، برای موجودات زنده کشنده و خطرناکه و اگه در لحظه نکشدشون، ساختار سلولی و DNA رو تخریب می‌کنه و در طی چند ساعت یا چند روز(بسته به میزان دریافت تابش) اونا رو می‌کشه.

تا حالا به دستگاه عصبی انسان دقت کردید؟ از زمانی که دست و پای شما به شئ داغ بخوره و عصب‌ها درد رو حس کنن، به مغز بفرستن، مغز اونو پردازش کنه و درد رو تشخیص بده، چقدر طول می‌کشه؟ از دید ما تقریباً هیچی. ما بلافاصله حس می‌کنیم. سرعت انتقال دهنده‌های درد فیبرهای عصبی نوع C، دو متر بر ثانیه ست و در فیبرهای دلتاA، حدود ۳۰ متر بر ثانیه. ولی بمب اتم، همه چیز رو(اعم از دستگاه عصبی و بافت نرم و...) در کم‌تر از یک میلی‌ثانیه بخار می‌کنه و فرد هیچ دردی حس نمی‌کنه😶 در واقع اونایی که توی هیروشیما و ناگاساکی نزدیک محل انفجار بودن خوش‌شانس بودن😐

یکی از پدیده‌های جالبی که بعد از انفجار اتمی رخ میده، EMP یا NEMP هست؛ یعنی: Nuclear Electromagnetic Pulse. پالس الکترومغناطیسی هسته‌ای. اون پرتوهای ایکس و گاما رو یادتونه که آزاد شده بودن؟ اونا با مولکول‌های هوا (عمدتاً نیتروژن و اکسیژن) برخورد می‌کنن و باعث کنده شدن الکترون‌ها از اتم‌ها، اونم با سرعت‌های نزدیک به نور میشن (بهش میگن اثر کامپتون). این الکترون‌های آزاد پرسرعت، تحت تأثیر میدان مغناطیسی زمین خمیده میشن و یه جریان الکتریکی چرخشی عظیم درست می‌کنن. در نتیجه، یه موج رادیویی با ولتاژ فوق‌العاده بالا و بازه فرکانسی وسیع (از چند کیلوهرتز تا چند گیگاهرتز) تولید و با سرعت نور منتشر میشه. همه‌ی مدارهای مجتمع (IC)، نیمه‌رساناها، پردازنده‌ها، موبایل‌ها، مادربوردهای کامپیوتر، ماژول‌های کنترل موتور خودرو (ECU) و سیستم‌های مخابراتی با پالس اول از کار می‌افتن. مدارها دچار شکست دی‌الکتریک میشن و اتصالات میکرومتری داخل چیپ‌ها بخاطر اضافه ولتاژ تبخیر می‌شن(البته اگه قبلش توی حرارت تابش ذوب نشده باشن!) و هیچ محافظ برق یا فیوزی هم نمی‌تونه جلوی این پالس رو بگیره. چون سریع‌ترین زمان واکنش فیوزها میکروثانیه ست؛ درحالی که EMP توی نانو ثانیه تخریب کرده رفته!! ترانسفورماتورهای غول‌پیکر نیروگاهی و پست‌های توزیع برق هم دچار اشباع مغناطیسی هسته میشن، داغ می‌کنن و هسته مسی‌شون ذوب میشه. به عبارتی تمام وسایل الکترونیکی از کار می‌افتن و تمدن بشری در اون محدوده برمیگرده به ۲۰۰، ۳۰۰ سال قبل!!

همون‌طور که گفتم، فشرده شدن هوا باعث یه موج انفجار سنگین میشه؛ طوری که توی فاصله‌های دورتر، هرچیزی که با تشعشع نسوخته باشه رو داغون می‌کنه و یه حجم زیاد از ترکش و آوار و افراد رو پرتاب می‌کنه. انفجار بیروت یا بندر شهید رجایی رو یادتونه؟ یادتونه تا کیلومترها اون‌طرف‌تر هم موجش حس شده بود و شیشه‌ها رو شکسته بود؟ اون انفجارها در برابر انفجار اتمی مثل یه شعله کوچولو در برابر آتشفشانن!!! پشت سر موج انفجار هم بادهای شدید با سرعت صدها کیلومتر بر ساعت ایجاد میشه که قطعات آوار رو پرتاب می‌کنه. درضمن، بخاطر حرارت شدید تشعشع و برخورد موج انفجار، آتش‌سوزی‌های زیر و درشت توی شعاع‌های دورتر ایجاد میشه که با وزش باد، شعله‌هاش مشتعل‌تر میشه، به هم پیوسته میشه و پدیده طوفان آتش رخ میده؛ آتش تمام اکسیژن موجود رو می‌خوره و آتش‌سوزی‌های بزرگ و پایدار با دمای ۸۰۰ درجه‌ای ایجاد میشن. بلعیده شدن اکسیژن توسط آتش، باعث میشه هرکس که از چند ثانیه اول جون سالم به در برده، با خفگی بمیره.

حالا شاید جالب باشه بدونید این ابر قارچی شکل چطور به وجود میاد...(حتما تصویرش رو دیدید) این مال چند دقیقه بعد از انفجاره. توی کانون انفجار هوا بسیار داغه و کم‌چگاله؛ پس به سمت بالا میره. حرکت ستون هوای داغ به سمت بالا، مثل یه دودکش عمل می‌کنه و هوا و خاک و آوار اطرافش رو به داخل خودش، به سمت بالا می‌کشه و این ابر به وجود میاد. خیلی جالبه!!!😃😶

دیدین گفتم، ته ته همه جذابیت های نویسنده محبوب به راه هایی برای کشتن ختم میشه

نه واقعا، چیزی که مجذوبم کرده کشنده بودنش نیست. بیشتر سرعت رخ دادنش برام جالبه، فرایندش، و اینکه از یه ذره کوچیک، کیلومترها ویرانی به بار میاد. صرف نظر از اینکه تمدن بشری رو نابود می‌کنه، فرایند باشکوهیه.

دیگه لازم نیست توضیح بدم توی ساعت‌ها و روزهای بعد از انفجار، ایزوتوپ‌های پرتوزا (که بعد از شکافت هسته‌ای ایجاد شدن؛ مثل ید۱۳۱، سزیم۱۳۷ و...)، با ذرات غبار و هوا وارد جو می‌شن، با باد به مناطق دورتر میرن، روی زمین می‌شینن، با بارون جذب خاک و سفره‌های آب زیرزمینی میشن و محیط رو آلوده می‌کنن. توی روزهای اول بعد انفجار، این ذرات همراه ذرات خاکی که به داخل ابر قارچی کشیده شدن، روی زمین می‌بارن. و اگه کسانی که زنده موندن، توی پناهگاه‌های کاملا ایزوله پناه نگیرن، حتما دچار مسمومیت شدید رادیواکتیو میشن و می‌میرن. این ایزوتوپ‌های پرتوزا باعث مسمومیت پرتوی می‌شن که می‌تونن توی چند ساعت، چند روز یا چند ماه و طی یه فرایند دردناک، موجودات زنده رو بکشن، یا باعث اختلالات ژنتیکی و سرطان تا نسل‌های بعد بشن(چیزی که توی ژاپن شاهدش بودیم). زمین هم تا مدتی بخاطر آلودگی رادیواکتیو غیرقابل کشت میشه و خلاصه، زندگی نکبت‌باری برای بازمانده‌ها رغم می‌خوره💔 و برای همینه که امام شهید ما، ساختن بمب هسته‌ای رو حرام شرعی اعلام کردن🌱 و همین، تفاوت مهم رهبر شهید ما با تمام رهبران جهانه🇮🇷💚