✅ نقد اثبات گرایی از منظر هستی شناسی اسلامی و تأثیر آن در تولید علم 🔵 از آنجا که پارادایم اثبات گرایی در دو قرن اخیر، عملاً جایگاه تأثیرگذارتری در دانشگاه ها داشته است، بررسی کاستی های آن از منظر هستی شناسی اسلامی و تأثیر آن در تولید علم، موضوع پژوهش حاضر است. 🔵 روش این پژوهش، کیفی از نوع اکتشافی است. برای این منظور، مواضع اثبات گرایی درخصوص «وحدت و کثرت»، «غایتمندی هستی»، «نظام علت و معلولی»، «جهان مادی و فرامادی» و «جایگاه انسان کامل در هستی» احصا و مورد نقد قرار گرفت. 🔵 نتایج نشان داد که پذیرش مواضع هستی شناختی متفاوت، منتهی به تولید گونه های مختلفی از دانش می شود. ✍️ نویسنده: سید محمدرضا تقوی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ فلسفه علم به مثابه معرفت شناسی و متافیزیک 🔘 بخش دوم 🔵 دیدگاه سنتی در معرفت شناسی این بوده که تنها هنگامی می‌توان ادعای معرفت کنیم که توجیه کافی برای باورهایمان داشته باشیم، به عبارت دیگر، معرفت باور صادق موجه است.گرچه این تعریف سه جزئی از معرفت اخیراً موضوع نقادی و مباحثات فراوان بوده، توجیه اغلب امری ضروری برای معرفت به حساب می آید. 🔵 این نکته ما را به این مسئله رهنمون می کند که توجیه چیست و همانطور که پیشتر مطرح شد، اغلب تصور می شود که توجیه با پیروی روش های علمی برای آزمودن یا رسیدن به باورهایمان حاصل می شود.(کلمه علم مأخوذ از واژه لاتین scientia به معنای دانش یا معرفت است). 🔵 پس یکی از عرصه های فلسفه که به نحو قابل ملاحظه ای با فلسفه علم همپوشانی دارد، معرفت شناسی است. پرسش های معرفت شناختی ای که به همراه برخی از پاسخ های رقیب برای آنها در فصول آتی مورد بحث قرار می گیرند،به ترتیب زیر هستند: روش علمی چیست؟ شواهد چگونه از یک نظریه پشتیبانی می کنند؟ آیا تغییر نظریه در علم یک فرآیند معقول است ؟ آیا واقعاً می توان گفت که می دانیم که نظریه های علمی صادق اند؟ 📚کتاب: فلسفه علم ✍️ نویسنده: جیمز لیدیمن _ـ_ــ_ـ_ـ_ #برشی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ فلسفه علم به مثابه معرفت شناسی و متافیزیک 🔘 بخش سوم 🔵 اگر بپذیریم که علم واقعا گونه ای از معرفت به ما عرضه می کند، باید آنچه را که نظریه‌های علمی درباره چگونگی جهان به ما می‌گویند، بررسی کنیم و در این باره تصمیم بگیریم که دامنه معرفت علمی چه اندازه است. به نظر می رسد که تصویر علمی مدرن از جهان جزئیات بسیاری را به ما می گوید، نه تنها در این باره که اشیاء هم اکنون چگونه اند، بلکه در این باره که اوضاع میلیون ها و حتی میلیارد ها سال پیش چگونه بوده است. 🔵 اخترفیزیک درباره شکل گیری زمین، منظومه شمسی و حتی جهان سخن می گوید، ژئوفیزیک درباره پیدایش کوه ها، قاره ها و اقیانوس ها سخن می گوید و بیوشیمی و زیست شناسی تکاملی درباره پیدایش حیات. این نظریه های علمی بیشتر درباره اشیاء آشنا با ما سخن می‌گویند.بنابراین، برای مثال، ممکن است بیاموزیم که یک رودخانه خاص قبلاً کجا جریان داشته یا زنبورها چگونه با گرده افشانی گل ها را بارور می‌کنند. با این حال نظریه های علمی، مخصوصا نظریه های موجود در علوم فیزیک و شیمی درباره موجودات هویاتی مانند، مولکول ها، اتم ها، امواج الکترومغناطیس، سیاه چاله ها و ... 🔵 چنین نظریه هایی پرسش هایی را در فلسفه علم پیش می آورند: برای مثال، آیا باید وجود چنین موجودات مرموز و مشاهده ناپذیری را باور کنیم و اگر چنین است، چه چیزی را باید شاهدی به نفع وجود آنها به حساب بیاوریم و چگونه باید به آنها ارجاع دهیم؟ 📚کتاب: فلسفه علم ✍️ نویسنده: جیمز لیدیمن _ـ_ـ_ـ_ #برشی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب: معنا چیست؟ (رویکردی فلسفی - شناختی) 🔵 کتاب معنا چیست؟ (رویکردی فلسفی - شناختی) نوشته‌ی اسکات سومز، اثری مفید برای دانشجویان، پژوهندگان و دوستداران فلسفه، زبان‌شناسی و معناشناسی است که در زمینۀ تبیین چیستی معنا یک گام بلند رو به جلو برمی‌دارد. 🔵 در سنتی که از فرگه و راسل به ما رسیده است، نظریه‌های معنایی را یا به صورت نظریه‌هایی درباره‌ی معناها (گزاره‌های بیان شده) می‌بینند یا به صورت نظریه‌هایی درباره‌ی شرایط صدق. اما گزاره‌ها به مفهوم سنتی و کلاسیک خود اصلاً وجود ندارند و شرایط صدق نیز نمی‌توانند همه‌ی اطلاعات مورد نیاز یک نظریه‌ی معنایی را در اختیار ما قرار دهند. 🔵 در کتاب معنا چیست؟ (?What is meaning)، یکی از برجسته‌ترین فیلسوفان زبان راه‌حلی برای خروج از این بن‌بست پیش می‌نهد. اسکات سومز (Scott Soames) نگاهی نو به گزاره‌ها دارد، نگاهی متفاوت از آنچه در رویکرد سنتی به گزاره‌ها رایج است. ✍️ نویسنده: اسکات سومز لینک کتاب _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: ویژگی های طالب فلسفه اولی از منظر فیلسوفان مسلمان 🔵 فیلسوفان مسلمان از جمله فارابی، اخوان الصفاء، ابن سینا، شیخ اشراق و ملاصدرا برای آموزش فلسفه شرایطی ذکر کرده اند. این شرایط اخلاقی یا معرفتی است و شرایط معرفتی برخی ناظر به حالات طالب فلسفه در مسیر آموزش فلسفه است و برخی ناظر به علوم مقدماتی ای که قبل از فلسفه اولی باید بخواند. 🔵 از ویژگی های مطرح شده، برخی اختصاص به یک نظام خاص فلسفی دارد و برخی مربوط به همه فلسفه ها می شود. بعضی از این ویژگی ها ضروری و غیر قابل جایگزین است و برخی دیگر الزامی نیست. 🔵 از جمله ویژگی های اخلاقی ضروری، دوری از شهوات، ریاست طلبی و ترک عادات نفسانی است، همچنین پایبندی به یک شریعت. از جمله ویژگی های ضروری که اختصاص به یک نظام فلسفی دارد، تقدم آموزش ریاضیات و طبیعیات بر الهیات است؛چرا که به عنوان مثال، برخی از مباحث فلسفه اولی مشائی، مبتنی بر مسائلی در ریاضیات و طبیعیات است. 🔵 تقدم آموزش منطق از جمله ویژگی هایی است که برای هر فلسفه ای با روش برهانی، نیاز است، اما ضروری نمی باشد. 🔷 نوع مقاله : علمی - پژوهشی 👤 نویسندگان: رضا اکبری (هیئت علمی دانشگاه امام صادق)_ سعید حسن زاده ( دانشگاه امام صادق) _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ رویداد «خدا و علم» با حضور پروفسور فرانسیس کالینز (ژنتیک‌دان مشهور) و دکتر ان. تی. رایت در موزه تاریخ طبیعی دانشگاه آکسفورد، انگلستان، ۲۴ آوریل ۲۰۲۶. 🔵در شامگاه ۲۴ آوریل ۲۰۲۶، موزه تاریخ طبیعی دانشگاه آکسفورد انگلستان میزبان رویدادی با عنوان «خدا و علم» بود؛ گفتگویی که قرار نبود صرفاً به مناقشات مرسوم علم و الهیات بپردازد، بلکه هدف خود را وارسی لایه‌های عمیق‌تری قرار داده بود که اغلب در هیاهوی دوگانهٔ تعارض یا سازگاری گم می‌شوند. 🔵 برگزارکنندگان این نشست — «آکسفورد پاستوریت» و بنیاد «بیولوگوس» — چارچوب بحث را حول سه پرسش بنیادین طراحی کرده بودند که به جای پرسیدن از «آیا علم و دین سازگارند؟»، از خودِ امکانِ حقیقت و اعتماد آغاز می‌کرد. 🔵 پرسش نخست، معرفت‌شناختی بود: در عصری که اصطلاح «پساحقیقت» به توصیفی روزمره از وضعیت گفتمان عمومی بدل شده، دستیابی به معرفت و حفظ اعتماد به منابع آن چگونه ممکن است؟ این پرسش، هم اقتدار علم و هم مرجعیت دین را به یک اندازه به چالش می‌کشد. 🔵 پرسش دوم به جنسِ شواهد معطوف بود: علم تجربی چه چیزی را دربارهٔ جهان طبیعی آشکار می‌سازد، و این یافته‌ها چه نسبتی با باورهای دینی دارند؟ بحث در این محور، از تقابل سادهٔ «کتاب طبیعت» و «کتاب وحی» فراتر رفت و به شرایطی پرداخت که تحت آن، داده‌های علمی می‌توانند درک الهیاتی را غنی‌تر کنند. 🔵 پرسش سوم، انسان‌شناختی و وجودی بود: در پرتو پیشرفت‌های ژنتیک و زیست‌شناسی، جایگاه انسان در کیهان چگونه بازتعریف می‌شود و نسبت او با امر متعالی چه صورتی به خود می‌گیرد؟ 🔶 برای مطالعه کامل مطلب به لینک زیر مراجعه فرمایید 👇👇 «God and Science: Francis Collins and N T Wright in Conversation» — The Oxford Pastorate, 24 April 2026. 🔗 https://oxfordpastorate.org/events/god-and-science-francis-collins-and-n-t-wright-in-conversation/ ___ــ_ #چکیده_سایت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ یادداشت آغازین: درآمدی بر نظامِ نبرد حق و باطل؛ تقابل استراتژیک در آینه سنن الهی 🔘 مقدمه 🔵 تاریخ بشر، از سپیده‌دم خلقت تا به امروز، صحنه‌ی تقابل مستمر و بی‌وقفه‌ی دو جبهه‌ی بنیادین بوده است: «جبهه‌ی حق» و «جبهه‌ی باطل». در دوران‌هایی که سایه‌ی جنگ و درگیری‌های سرنوشت‌ساز بر سر جوامع سایه می‌افکند، تحلیل‌گران مادی تنها به محاسبه‌ی توازن قوا، تسلیحات نظامی، توان اقتصادی و قدرت رسانه‌ای بسنده می‌کنند. اما از منظر جهان‌بینی توحیدی و قرآن کریم، این معادلات مادی تنها لایه‌ی سطحیِ میدان نبرد هستند. در پسِ پرده‌ی این تحولات ظاهری، شبکه‌ای قدرتمند، هوشمند و تخطی‌ناپذیر از قوانین کیهانی در حال مدیریت صحنه است که در ادبیات قرآنی از آن با عنوان «سنن الهی» یاد می‌شود. 🔵 در شرایط کنونی که در فضای جنگ و رویارویی تمام‌عیار جبهه‌ی حق (مستضعفین) با جبهه‌ی استکبار قرار داریم، بیش از هر زمان دیگری نیازمند تجهیز به بینش قرآنی و فهم دقیق این قوانین حاکم بر تاریخ هستیم. عدم شناخت این سنن، می‌تواند منجر به خطای محاسباتی، یأس در برابر هیمنه‌ی ظاهری باطل و یا غفلت از امدادهای غیبی شود. از این رو، پیش از ورود به میدان عملیاتی، نیازمند یک پشتوانه‌ی مستحکمِ نظری هستیم. 🔵 معرفی کتاب «سنن الهی در قرآن کریم با محوریت تفسیر المیزان»: پایه و اساسِ سلسله یادداشت‌های پیش رو، مبتنی بر پژوهش جامع و تدوین‌شده‌ای تحت عنوان «سنن الهی در قرآن کریم با محوریت تفسیر المیزان» است. در مقدمه‌ی این کتاب اشاره شده است: «بدون شک بررسی و تحلیل جوامع انسانی، بدون در نظر گرفتن سنن الهی ناممکن است… شناخت و تحلیل این سنن، کمک شایانی در تحلیل کنش‌های اجتماعی و به‌خصوص در زمینه‌ی آینده‌شناسی جوامع انسانی در اختیار ما قرار می‌دهد.» 🔵 این کتاب پژوهشی، با هدف استخراج و نظام‌مندسازیِ قوانین حاکم بر هستی و جامعه از منظر علامه طباطبایی (ره) نگاشته شده و ساختار آن در سه گام اساسی (سه فصل) سامان یافته است: 🔷 ۱. فصل اول (معنا و مکانیسم سنن الهی): در این بخش، مبانی نظری، منشأ سنن الهی در ذات و صفات پروردگار، و ویژگی‌های معرفت‌شناختی این قوانین بررسی شده است تا نشان دهد این سنن، تصادفی نیستند، بلکه ریشه در اراده و حکمت مطلق الهی دارند. 🔷 ۲. فصل دوم (برشماری سنن الهی): این فصل که قلب تپنده‌ی کتاب است، سنن قرآنی را در دو دسته‌ی کلان طبقه‌بندی می‌کند: «سنن مستقل از اراده انسان» و «سنن وابسته به اراده انسان» که دسته دوم خود شامل سه قسم است: «سنن مختص اهل حق»، «سنن مختص اهل باطل» و در نهایت «سنن مشترک بین اهل حق و اهل باطل». 🔷۳. فصل سوم (نسبت سنن فراگیر الهی با یکدیگر): در این بخش، ارتباط شبکه‌ای و سیستماتیک این قوانین با یکدیگر تحلیل شده است؛ اینکه چگونه هدایت تکوینی، نصرت مؤمنین و غلبه‌ی حق بر باطل در یک هارمونیِ کیهانی با هم عمل می‌کنند. 🔵 کتاب مذکور به روشنی اثبات می‌کند که خداوند عالم را رها نکرده است و تاریخ، در حال حرکت به سوی یک غایتِ مشخص و از پیش مهندسی‌شده است. 🔵 چرا سلسله یادداشت‌های نبرد حق و باطل؟ اگرچه کتاب «سنن الهی» یک اثر جامع در تحلیل کلیه‌ی قوانین حاکم بر جوامع است، اما با توجه به اقتضائات زمانه و قرار گرفتن در بطن یک رویارویی و «جنگ استراتژیک»، ضرورت داشت تا با یک عینکِ تخصصی‌تر و عملیاتی‌تر به این گنجینه‌ی معرفتی نگاه کنیم. ما نمی‌توانیم در میانه‌ی میدان نبرد، صرفاً به مباحث انتزاعی بسنده کنیم؛ بلکه باید بدانیم قوانینِ پشتیبانِ ما در این جنگ کدام‌اند؟ مکانیزم سقوط دشمنِ تا بن دندان مسلح چگونه فعال می‌شود؟ و خداوند چه نقشه‌ی عملیاتی‌ای برای پیروزی نهایی جبهه‌ی حق طراحی کرده است؟ به همین منظور، تصمیم بر آن شد تا در قالب یک سلسله یادداشتِ ۳۰ قسمتی، برش‌های کاربردی، میدانی و استراتژیک از این کتاب استخراج شده و به طور خاص، «سنن الهی در تقابل حق و باطل» مورد بازخوانی قرار گیرد. در این مجموعه یادداشت‌ها تلاش کرده‌ایم این قوانین را از حالت تئوریک خارج کرده و به عنوان یک «نقشه‌ی راهِ عملیاتی» برای رزمندگان و اندیشه‌ورزانِ جبهه‌ی حق ارائه دهیم. 🔵 سخن پایانی: ما بر این باوریم که در جنگِ اراده‌ها، برنده‌ی نهایی کسی است که بداند در زمینِ چه کسی و بر اساس چه قواعدی می‌جنگد. مستکبرین جهان هرچند به ظاهر از ابزارهای مادی برخوردارند، اما طبق سنن قطعی قرآنی، در حال حرکت در تونلی هستند که انتهای آن «مَحق» (نابودی مطلق) است. در مقابل، وظیفه‌ی جبهه‌ی حق، شناخت این سنن، استقامت، حفظ انسجام درونی و عبور موفق از فیلتر «ابتلاء» است. ✍️ دکتر مجید تقی نجات (محقق و پژوهشگر موسسه معنا) #سنن_الهی #یادداشت_مقدمه _ـ_ــ_ـ_ـ_ #یادداشت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ باشگاه تحول علم با همکاری دانشگاه باقرالعلوم(ع) و مرکز رشد واحد های فناور دانشگاه قم برگزار می کند: 🕌قُمدوسی 💎مَحفِل مکانیک کوانتومی قم! 🕰زمان: پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵(ساعت ۱۶ الی ۱۸:۳۰) 📌مکان: قم، شهرک پردیسان، انتهای بلوار دانشگاه، دانشگاه باقرالعلوم(ع) 🔷 دکتر مهدی گلشنی عضو بازنشسته هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف تحولات مهم در نگرش دانشمندان بزرگ غرب به علم: احیای دین و فلسفه در علم (ارائه غیر حضوری) 🔷 دکتر مهدی رمضانی عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر کامپیوتر های کوانتومی چگونه کار می کنند؟ 🔷 دکتر حمیدرضا صفری دانش آموخته دکتری فیزیک از پژوهشگاه دانش های بنیادی(IPM) دیدن نادیدنی 🔷 سید مهدی موسوی دانش آموخته کارشناسی ارشد فیزیک و روایتگر علم مجری برنامه 🖌ثبت نام در این برنامه برای عموم علاقه مندان آزاد و رایگان می باشد. 🌐پیوند ثبت نام برنامه: https://digiform.ir/qomdusi _ـ_ــ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ نظریه برهان به مثابه نظریه تبیین در فلسفه اسلامی 🔵 آیا نظریه برهان در فلسفه اسلامی صرفاً نظریه ای درباره استدلال معتبر است، یا می توان آن را نظریه‌ای درباره تبیین نیز دانست؟ پاسخ به این پرسش، به تلقی ما از «برهان» و «تبیین» بستگی دارد. اگر برهان را فقط قیاسی بدانیم که از مقدمات یقینی نتیجه‌ای یقینی تولید می‌کند، آنگاه آن را صرفاً بخشی از منطق استدلال خواهیم دانست. اما اگر به جایگاه برهان در سنت منطقی و فلسفی اسلامی دقیق تر بنگریم، روشن می‌شود که برهان تنها ابزار اثبات نیست؛ بلکه راهی برای فهم چرایی امور است. 🔵 تبیین در معنای فلسفی آن، صرفاً گزارش وقوع یک امر نیست. اینکه بدانیم چیزی رخ داده، یا محمولی برای موضوعی ثابت است، هنوز به معنای تبیین آن نیست. تبیین زمانی آغاز می‌شود که بپرسیم چرا چنین است؟ چرا این پدیده رخ داده است؟ چرا این حکم ثابت است؟ بنابراین تبیین، انتقال از دانستنِ «اینکه چیزی هست» به دانستنِ «چرا چنین است» میباشد. 🔵 در فلسفه اسلامی، به ویژه در سنت منطقیِ متأثر از ارسطو، برهان دقیقاً با همین مسئله پیوند دارد. برهان در این سنت صرفاً صورت معتبر استنتاج نیست، بلکه راهی برای تحصیل علم یقینی است. اما علم یقینی، تنها دانستن صدق نتیجه نیست؛ بلکه دانستن علت آن نیز هست. به بیان دیگر، علم کامل آن است که انسان نه فقط بداند «الف، ب است»، بلکه بداند چرا «الف، ب است». 🔵 در اینجا نقش حد وسط اهمیت پیدا می‌کند. در هر قیاس برهانی، حد وسط واسطه میان موضوع و محمول، یا اصغر و اکبر، است. اما این واسطه‌بودن همیشه یکسان نیست. گاهی حد وسط فقط سبب می‌شود که ما به نتیجه علم پیدا کنیم؛ در این حالت، حد وسط علت اثبات است. اما گاهی حد وسط منشأ ثبوت نتیجه است؛ یعنی نشان می‌دهد چرا محمول برای موضوع ثابت شده است. در این حالت، حد وسط علت ثبوت نیز هست. 🔵 همین تمایز، راه را برای فهم تبیینی برهان باز می‌کند. در برهان لمّی، حد وسط علت ثبوت نتیجه است. یعنی ذهن از علت به معلول منتقل می‌شود و نتیجه را از راه علت آن می‌شناسد. مثال، اگر بگوییم جسمی به سبب حرارت یافتن منبسط شده است، و حرارت واقعاً علت انبساط باشد، در اینجا صرفاً انبساط جسم را اثبات نکرده‌ایم، بلکه چرایی آن را نیز توضیح داده‌ایم. چنین ساختاری همان چیزی است که می‌توان آن را تبیین علّی نامید. 🔵 در مقابل، برهان إنّی معمولاً از اثر، نشانه یا معلول به علت منتقل می‌شود. مثال، از دود به وجود آتش پی می‌بریم. این استدلال می‌تواند معرفت‌آور باشد، اما دود علت آتش نیست؛ بلکه معلول آن است. بنابراین، چنین برهانی بیشتر نشان می‌دهد که ما چرا به وجود آتش علم پیدا کرده‌ایم، نه اینکه آتش چرا پدید آمده است. از این جهت، برهان إنّی نسبت به برهان لمّی قدرت تبیینی ضعیف تری دارد. 🔵 این تمایز نشان می دهد که نظریه برهان در فلسفه اسلامی فقط نظریه‌ای درباره اثبات نتیجه نیست، بلکه نظریه‌ای درباره مراتب فهم و معرفت است. در برخی موارد، ما فقط می‌دانیم که امری هست؛ اما در مرتبه‌ای کامل‌تر، می‌دانیم چرا آن امر هست. برهان لمّی دقیقاً ناظر به این مرتبه کامل‌تر است. 🔵 از این منظر، می‌توان نظریه برهان را با برخی مباحث معاصر فلسفه علم نیز وارد گفت‌وگو کرد. در فلسفه علم معاصر، یکی از مسائل مهم این است که آیا هر استنتاج موفقی تبیین محسوب می‌شود یا نه. پاسخ بسیاری از فیلسوفان علم منفی است: هر استنتاجی تبیین نیست. ممکن است بتوان از نشانه‌ای به نتیجه‌ای رسید، اما آن نشانه علت واقعی نتیجه نباشد. نظریه برهان در فلسفه اسلامی نیز به همین نکته توجه دارد. هر حد وسطی تبیین‌گر کامل نیست؛ حد وسط زمانی نقش تبیینی کامل دارد که علت ثبوت نتیجه باشد. 🔵 بنابراین، برهان لمّی را می‌توان صورت ممتاز تبیین علّی در فلسفه اسلامی دانست. در آن، نتیجه فقط اثبات نمی‌شود، بلکه از راه علت خود فهمیده می‌شود. اینجاست که برهان از سطح استدلال صوری فراتر می‌رود و به الگویی برای تبیین عقلانی تبدیل می‌شود. 🔵 البته باید توجه داشت که تبیین در فلسفه اسلامی صرفاً توضیح زبانی یا روان‌شناختی نیست. تبیین فقط این نیست که مطلبی را ساده‌تر بیان کنیم. تبیین در معنای دقیق‌تر، کشف نسبت واقعی میان علت و معلول، یا میان علت ثبوت و نتیجه است. از این رو، تبیین در این سنت هم جنبه معرفت‌شناختی دارد و هم جنبه هستی‌شناختی: از یک سو ذهن را به علم یقینی می‌رساند، و از سوی دیگر به ساختار واقعی اشیا و احکام نظر دارد. 🔵 بر این اساس، نظریه برهان در فلسفه اسلامی صرفاً نباید نظریه‌ای درباره استدلال معتبر دانست، بلکه . این نظریه، نظریه‌ای درباره تبیین عقلانی پدیده‌ها، احکام و نسبت‌های ضروری است. ✍️ دکتر جواد طالبی (محقق و پژوهشگر موسسه معنا) #نظریه_برهان _ـ_ــ_ـ_ #یادداشت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ سلسله یادداشت‌های معادلات پنهان نبرد؛ بررسی سنن الهی در جنگ امروز 🔘 معادلات پنهان نبرد (۱): فراتر از محاسبات مادی؛ سه‌گانه سنن الهی در تقابل کنونی 🔵 در میانه نبرد همه‌جانبه و ظالمانه‌ای که امروز علیه جبهه حق در جریان است، تحلیل صحنه صرفاً با تکیه بر معادلات نظامی، اقتصادی و سیاسی، تصویری ناقص و گاه ناامیدکننده به دست می‌دهد. برای فهم دقیق میدان و پیش‌بینی فرجام این تقابل، نیازمند یک «دستگاه محاسباتی برتر» هستیم؛ دستگاهی که بر پایه «سنن الهی» بنا شده است. سنن الهی، قوانین ثابت و تغییرناپذیری هستند که خداوند برای اداره جهان هستی وضع کرده است. این قوانین به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند و هم‌اکنون هر سه دسته، در میدان این جنگ پیچیده در حال رخ‌نمایی و عمل هستند. 🔷 دسته اول، «سنن مستقل از اراده انسان» است. این‌ها قوانین تکوینی و جبری حاکم بر عالم ماده و فیزیک هستند که برای همه یکسان عمل می‌کنند. در میدان جنگ، قانون علیت مادی برای هر دو طرف برقرار است؛ موشک، بمب و ابزارهای فیزیکی بر اساس همین قوانین عمل کرده و تخریب ایجاد می‌کنند. خداوند نظام هستی را بر بستر این قوانین دقیق استوار کرده است و هیچ‌کس، چه حق و چه باطل، از دایره این جبر تکوینی خارج نیست. 🔷 دسته دوم، «سنن وابسته به اراده، اما مشترک میان حق و باطل» است. این قوانین به ما می‌گویند که جهان هستی به «تلاش، نظم، برنامه‌ریزی و استفاده از ابزار» پاسخ می‌دهد، فارغ از اینکه نیت پشت آن الهی باشد یا شیطانی. اگر جبهه دشمن در تکنولوژی نظامی یا سازماندهی رسانه‌ای به قدرت رسیده، این نقض‌کننده حقانیت ما نیست، بلکه نتیجه قطعی تلاش آن‌ها در بهره‌گیری از این سنت الهی است. جبهه حق نیز برای پیشروی، ناگزیر است با کار و تلاش مضاعف، خود را به الزامات این سنت مجهز کند. 🔷 اما سرنوشت نهایی در دسته سوم یعنی «سنن مختص به یک جبهه» رقم می‌خورد. اینجاست که راه حق و باطل از هم جدا می‌شود. قدرت مادی دشمن، او را درگیر سنت «استدراج» (غرق شدن تدریجی در باتلاق طغیان و محاسبات غلط) می‌کند. در مقابل، جبهه حق اگر در کنار تلاش مادی، به سلاح استقامت و ایمان مجهز باشد، مشمول سنت‌های اختصاصیِ «امداد غیبی»، «برکت»، «تبدیل تهدید به فرصت» و در نهایت «نصرت الهی» خواهد شد. در یادداشت‌های بعدی، مصادیق عینی سنن را در دل اتفاقات جاری جنگ بررسی خواهیم کرد. ✍️ دکتر مجید تقی نجات (محقق و پژوهشگر موسسه معنا) #سنن_الهی #یادداشت_اول _ـ_ــ_ـ_ـ_ #یادداشت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ بررسی استدلالی نقش عناصر اربعه به عنوان «علت مادی» در زیست شناسی گیاهی دوره اسلامی و اثبات نقش آن ها در احوال و اختلاف نباتات 🔵 توجه به مبانی در علوم مختلف از آن جهت مهم و قابل توجه است که این مبانی حکم مبادی تصدیقی و اصول موضوعه را در علوم دارند. هدف از مقاله ی حاضر، بررسی نقش عناصر اربعه در زیست شناسی گیاهی دوره اسلامی است. 🔵 فرضیه ی این پژوهش بر اصلِ علت مادی بودن عناصر اربعه تاکید دارد که برای نخستین بار بدان پرداخته و استنباط شده است. روش استفاده شده در این مقاله از نوع مطالعات تاریخی با رویکرد تحلیلی است که در نوع خود بی نظیر است. 🔵 یافته های بدست آمده از بررسی منابع اصیل تاریخی نشان می دهد که عناصر اربعه در دو عرصه نبات شناسی اعم از زیست شناسی نبات و احوال نباتات وجود دارد. از آنجا که چهار عنصر در یک نبات حضور دارند و هر یک از وظیفه ی خاصی برخوردار هستند، بررسی چگونگی تحلیل قوای نبات به چهار عنصر آّب، خاک، هوا و آتش که دارای کیفیت چهارگانه ی تری، خشکی، گرمی و سردی هستند، امری ضروری است. 🔵 همچنین علت تفاوت ها و اختلافات در نباتات نیز به تفاوت ترکیب عناصر اربعه در آنها بازمی گردد و احوال و اجزای نباتات نیز بر مبنای نظام چهار عنصری تبیین می شوند. ✍️ نویسندگان: دکتر امیرحسین شهگلی(محقق و پژوهشگر موسسه معنا)، فائزه اسکندری _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ سلسله یادداشت‌های معادلات پنهان نبرد؛ بررسی سنن الهی در جنگ امروز 🔘 معادلات پنهان نبرد (2) | زیرساخت هستی در میدان نبرد؛ چرا باطل هنوز نفس می‌کشد؟ 🔵 در یادداشت پیشین اشاره کردیم که برای تحلیل جنگ کنونی میان ایران و جبهه استکبار (آمریکا و اسرائیل)، باید از سطح محاسبات مادی فراتر رفت و به «سنن الهی» نگریست. نخستین لایه از این سنن، قوانینی هستند که «مستقل از اراده و فعل انسان» عمل می‌کنند. این سنن، در واقع «قوانین زیرساختی» جهان هستند؛ همان بستر و زمینی که بازیگران حق و باطل روی آن به نبرد می‌پردازند. در این یادداشت، دو سنت بنیادین «خلقت» و «رحمت» را در دلِ واقعه جنگ تحلیل می‌کنیم. 🔷 ۱. سنت خلقت: استمرار میدان نبرد اولین پرسشی که در مواجهه با جنایات هولناک جبهه استکبار در ذهن جوانه می‌زند، این است که «چرا خداوند به این موجوداتِ ظالم اجازه بود و بروز می‌دهد؟». پاسخ را باید در «سنت خلقت» جست‌وجو کرد. طبق این سنت، فیض الهی در آفرینش پایان‌ناپذیر است. خداوند جهان را به گونه‌ای طراحی کرده که «امکانِ بودن» وجهه همت اوست. در جنگ امروز، این سنت به ما می‌گوید که وجودِ فیزیکی دشمن، ابزارهای تکنولوژیک او و حتی نفس کشیدن سربازان جبهه باطل، برگرفته از سنت خلقت است. خداوند میدان را برای «ظهورِ اراده‌ها» فراهم کرده است. اگر قرار بود خداوند بلافاصله مانع خلقت یا استمرار وجودِ موجودی شود که قرار است ظلم کند، اساساً نظام «اختیار» و «امتحان» (سنت ابتلاء) معنا پیدا نمی‌کرد. بنابراین، تداوم وجودِ جبهه آمریکا و اسرائیل در این لحظه، پیش از آنکه نشانه حقانیت یا قدرت ذاتی آن‌ها باشد، نشانه استمرار سنت خلقت برای فراهم ماندنِ بسترِ نبردِ نهایی است. 🔷 ۲. سنت رحمت: فرصتی برای کمال یا اتمام حجت: بسیاری «رحمت» را با «رأفت» اشتباه می‌گیرند، اما در نگاه عمیقِ کلامی و طبق مبانی علامه طباطبایی در المیزان، رحمت یعنی «بسطِ هستی برای رسیدن موجود به کمالش» (المیزان، ج10، ص11). این سنت، موتور محرک تمام موجودات است تا به غایتِ خود برسند. در تحلیل جنگ کنونی، سنت رحمت دو روی سکه دارد: 🔶 برای جبهه حق (ایران و مقاومت): رحمت الهی به معنای امتداد دادن به هستیِ این جبهه است تا استعدادهای نهفته‌اش شکوفا شود. سختی‌های جنگ، در واقع بسطِ وجودیِ انسان‌هایی است که در پی کمال هستند. این رحمت تا زمانی که «اجل» (زمان مقدر) فرا نرسیده، ادامه دارد تا جبهه حق به تمامیتِ قدرت و شکوه معنوی خود برسد. 🔶 برای جبهه باطل (آمریکا و اسرائیل): نکته تکان‌دهنده اینجاست که طبق سنت رحمت عمومی (رحمانیه)، حتی دشمن هم از این بسطِ هستی بهره‌مند است. خداوند به ظالم هم فرصت می‌دهد تا «تمامِ آنچه هست» را بروز دهد. رحمت در اینجا یعنی فراهم کردنِ بستر تا باطل به نهایتِ طغیان خود برسد؛ چرا که تا باطل به کمالِ پستی و رذالت خود نرسد، سنت‌های بعدی (مانند سنت هلاکت و قبض) جاری نمی‌شوند. 🔷 ۳. سنت قبض و بسط؛ منطقِ زوالِ ابرقدرت‌ها همان‌طور که علامه طباطبایی می‌فرماید، از بین رفتن یک موجود، فنای مطلق نیست، بلکه «قبضِ رحمت» و بازگشت به سوی خداست. هر تمدن و قدرتی، یک «اجل» دارد. قدرت‌های استکباری در جنگ امروز، در دوره «بسطِ رحمتِ دنیوی» خود هستند؛ یعنی خداوند به آن‌ها میدان داده است تا تمامِ ظرفیت‌های مادی خود را به نمایش بگذارند. اما این بسط، ابدی نیست. همان‌گونه که خورشید طلوع می‌کند و سایه‌ها را می‌گستراند (ر.ک. المیزان، ج15، ص226)، با رسیدنِ زمانِ مقدر (اجل)، این رحمتِ بسط‌یافته، «قبض» می‌شود. درگیری امروز ما با آمریکا و اسرائیل، در واقع نبرد با قدرتی است که به اواخرِ دوره «بسط» خود نزدیک شده است. از نظر معرفتی، قدرتِ نظامی و رسانه‌ای دشمن، مانند سایه‌ای است که خداوند اجازه داده بر زمین گسترده شود (سنت رحمت عمومی)، اما طبق سنتِ ثابت الهی، این سایه در حالِ جمع شدن و بازگشت به سوی مالک حقیقی است. 🔵 جمع‌بندی و تطبیق درک سنن «خلقت» و «رحمت» در جنگ کنونی، به ما آرامشِ راهبردی می‌دهد. ما می‌فهمیم که: 🔶 ۱. وجودِ دشمن، بخشی از طراحیِ عظیم الهی برای ایجاد میدان امتحان است. 🔶 ۲. برخورداریِ دشمن از امکانات، ناشی از سنتِ عمومیِ رحمت است که به هر موجودی اجازه می‌دهد تا به حدِ نهایی خود (چه در خیر و چه در شر) برسد. 🔶۳. پایانِ این جنگ، نه با تصادف، بلکه با فرا رسیدنِ «اجلِ» قدرت‌های پوشالی و سنت «قبضِ رحمت» از ظالمان رقم خواهد خورد. 🔵 ما در میانه‌ی این بسط و قبض هستیم؛ جایی که وظیفه جبهه حق، استقامت در مسیر کمال است تا مشمول رحمتِ خاصه (رحیمیه) گشته و شاهدِ قبضِ قدرتِ باطل باشد. ✍️ دکتر مجید تقی نجات (محقق و پژوهشگر موسسه معنا) #سنن_الهی #یادداشت_دوم _ـ_ــ_ـ_ـ_ #یادداشت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute