⭕️ آیا امر به معروف و نهی از منکر بر همۀ مردم واجب است؟!
شیخ کلینی رحمهالله به اسناد خود از مسعدة بن صدقة روایت میکند که گوید: از حضرت #امام_صادق علیهالسلام شنیدم که در پاسخ شخصی که پرسید: "آیا امر به معروف و نهی از منکر بر همۀ امّت واجب است؟" فرمودند: خیر؛ عرض شد: علت آن چیست؟ امام علیهالسلام فرمودند:
🌿 «امر به معروف و نهی از منکر فقط بر کسی واجب است که (بر انجام این کار) قدرت داشته باشد و مردم هم از او حرفشنوی داشته باشند و عالم به معروف و منکر نیز باشد؛ و نه بر هر شخص ضعیف (العقیدهای) که (خودش نیز) راه حق را از باطل تشخیص نمیدهد!
و دلیل آن نیز کلام خداست که میفرماید: "وَلتَكُن مِنكُم أُمَّةٌ يَدعُونَ إِلَى الخَيرِ وَيَأمُرُونَ بِالمَعرُوفِ وَيَنهَونَ عَنِ المُنكَرِ" (و بايد از ميان شما گروهى باشند که [مردم را] به نيكى دعوت كنند و به كار خیر و شايسته وادارند و از منکر و زشتى بازدارند؛ سوره آلعمران، آیه ۱۰۴) پس این آیه خاص است و شامل همه (امت) نمیشود؛
و دیگر کلام خداوند متعال که میفرماید: "وَمِن قَومِ مُوسَىٰ أُمَّةٌ يَهدُونَ بِالحَقِّ وَبِهِ يَعدِلُونَ" (و از قوم موسى گروهى هستند كه به حق هدایت میکنند و به حق داورى مینمایند؛ سوره اعراف، آیه ۱۵۹) و گفته نشده بر امّت موسی یا بر تمام قومش واجب است؛
و معنای امّت نیز مختلف است و از یک نفر شروع میشود تا بیشتر؛ و دلیل آن هم کلام خداست که میفرماید: "إِنَّ إِبرَاهِيمَ كَانَ أُمَّةً قَانِتًا لِلَّهِ" (ابراهيم [به تنهایی] يك امت بود و مطيع فرمان خدا؛ سوره نحل، آیه ۱۲۰) و در نتیجه کسی که صلاح انجام این امور را از ضررش تشخیص نمیدهد و قدرت و حرفشنوی هم ندارد، امر به معروف و نهی از منکر بر او واجب نیست.»
💠 «بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیهالسلام يَقُولُ وَ سُئِلَ عَنِ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيِ عَنِ الْمُنْكَرِ أَ وَاجِبٌ هُوَ عَلَى الْأُمَّةِ جَمِيعاً فَقَالَ لَا فَقِيلَ لَهُ وَ لِمَ قَالَ إِنَّمَا هُوَ عَلَى الْقَوِيِّ الْمُطَاعِ الْعَالِمِ بِالْمَعْرُوفِ مِنَ الْمُنْكَرِ لَا عَلَى الضَّعِيفِ الَّذِي لَا يَهْتَدِي سَبِيلًا إِلَى أَيٍّ مِنْ أَيٍّ يَقُولُ مِنَ الْحَقِّ إِلَى الْبَاطِلِ وَ الدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ كِتَابُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قَوْلُهُ وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ فَهَذَا خَاصٌّ غَيْرُ عَامٍّ كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مِنْ قَوْمِ مُوسى أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَ بِهِ يَعْدِلُونَ وَ لَمْ يَقُلْ عَلَى أُمَّةِ مُوسَى وَ لَا عَلَى كُلِّ قَوْمِهِ وَ هُمْ يَوْمَئِذٍ أُمَمٌ مُخْتَلِفَةٌ وَ الْأُمَّةُ وَاحِدَةٌ فَصَاعِداً كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَ إِنَّ إِبْراهِيمَ كانَ أُمَّةً قانِتاً لِلَّهِ يَقُولُ مُطِيعاً لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَيْسَ عَلَى مَنْ يَعْلَمُ ذَلِكَ فِي هَذِهِ الْهُدْنَةِ مِنْ حَرَجٍ إِذَا كَانَ لَا قُوَّةَ لَهُ وَ لَا عُذْرَ وَ لَا طَاعَةَ.»
📚 کافی (شیخکلینی)، ج۵، ص۵۹، ح۱۶
وسائل الشیعة (شیخحرعاملی)، ج۱۱، ص۴۰۰
🍂 «یارب فرج امام ما را برسان.»
#حدیث #شبهات #اخلاقی #آداب #تذکر #امر_به_معروف #نهی_از_منکر #قرآن #تفسیر #هدایت
@SheikhMahdiTehrani