احادیث فوق در بسیاری از منابع سیعه و سنی نقل شده اما احادیثی که در ادامه می‌آید عمدتا در منابعی بسیار محدود ذکر شده است و آوردن آنها در اینجا به معنای تایید قطعی آنها نیست.

☀️۳) الف. از پیامبر ص روایت شده که فرمودند: کسی که این سوره را بخواند خداوند [توفیق] توبه نصوح به وی ارزانی می‌دارد؛ ولی اگر آن را بنویسد و بشوید و آبش را در منزلی بپاشد، هرگز در آنجا سکونت نخواهد کرد و اگر سکونت کند همواره شر دامنگیرش می‌شود تا اینکه از آنجا به طور کامل نقل مکان کند. ☀️ب. روایت دیگری شبیه همین از پیامبر ص نقل شده با این بیان که: کسی که بر قرائت این سوره مداومت ورزد خداوند [توفیق] توبه نصوح به وی ارزانی می‌دارد؛ ولی اگر آن را بنویسد و بشوید و آبش را در منزلی بپاشد، سکونت و نزولی در آنجا نخواهد داشت تا اینکه از آنجا خارج شود. [ظاهرا یعنی اگر آنجا بماند آب خوش از گلویش پایین نخواهد رفت]. ☀️ج. و از امام صادق ع روایت شده که فرمودند: اگر کسی آن را بنویسد و بشوید و آبش را در جایی بپاشد هرگز از بغض و کینه ایمن نخواهد بود، و اگر آبش را در یک کحل سکونتی بپاشد جنگ در آ»جا رخ خواهد داد و محل فراق و جدایی خواهد بود. 📚البرهان في تفسير القرآن، ج‏5، ص403 (به نقل از کتاب خطی خواص القرآن، ص۱۱) ☀️الف. روي عن النبي (صلى الله عليه و آله) أنه قال: «من قرأ هذه السورة أعطاه الله توبة نصوحا، و إذا كتبت و غسلت و رش ماؤها في منزل لم يسكن فيه أبدا، و إن سكن لم يزل فيه الشر إلى حيث يجلى». ☀️ب. قال رسول الله (صلى الله عليه و آله): «من أدمن قراءتها أعطاه الله توبة نصوحا، و إذا كتبت و غسلت و رش ماؤها في منزل لم يسكن و لم ينزل فيه حتى تخرج منه». ☀️ج. قال الصادق (عليه السلام): «إذا كتبت و رش بمائها في موضع لم يأمن من البغضاء، و إذا رش بمائها في موضع مسكون وقع القتال في ذلك الموضع و كان الفراق». ✅این مطلب آخر با عباراتی مشابه و البته بدون اشاره به اینکه روایت از معصوم باشد در دو جای دیگر بدین صورت نقل شده است: ☀️ج.۱. کفعمی آن از کتاب خواص القرآن بدین صورت نقل کرده است: اگر سوره طلاق را بر روی تکه‌های ریز گوشت خام بنویسند و بکویند و در خانه‌ای پرت کنند یا آبش را در جایی بریزند، آنجا سکونت نشود، ولی اگر آبش را در جای مسکونی بریزند جنگ و نفرت برمی‌انگیزاند و چه‌بسا به فراق و جدایی منجر شود. 📚المصباح للكفعمي (جنة الأمان الواقية)، ص458 الطَّلَاقُ‏: إِذَا كُتِبَتْ عَلَى شَقَفَةِ نَيَّةٍ [نَيْئَةٍ] وَ سُحِقَتْ وَ رُمِيَتْ فِي بَيْتٍ أَوْ رُشَّ مَاؤُهَا فِي مَوْضِعٍ لَمْ يُسْكَنْ وَ إِنْ رُشَّ فِي مَوْضِعٍ مَسْكُونٍ أَثَارَ الْقِتَالَ وَ الْبَغْضَاءَ وَ رُبَّمَا كَانَ الْفِرَاق‏. ☀️ج.۲. یافعی (از علمای شافعی قرن هشتم) بدون اشاره به نام گوینده‌اش مطلب را بدین صورت آورده است: اگر سوره طلاق را بنویسند و نوشته را در آب محو کنند و آن آب را در جایی بریزند، هرگز آنجا سکونت نشود، ولی اگر آبش را بر درب خانه مسکونی‌ای بریزند فتنه‌ها برمی‌انگیزاند و چه‌بسا به فراق و جدایی منجر شود؛‌پس در کار خود از خدا تقوا کن. 📚الدر النظیم فی خواص القرآن، ص۱۰۳ سورة الطلاق: إذا كتبت و محيت بماء ورش في موضع لم يسكن أبدا و إن رش على باب بيت مسكون أثار الفتن و ربما كان الفراق فاتق اللّه في عملك. @yekaye #طلاق

☀️۴) الف. محدث نوری مطلب زیر را از سید هبه الله نقل کرده که احتمال دارد روایت معصوم باشد: «اگر سوره طلاق را بر شخص مریض بخوانند وی را آرام می‌گرداند» تا آنجا که فرمود: «واگر بر بدهکار بخوانند از بدهی‌اش رهایی می‌یابد؛ و خواندن سوره عادیات برای کسی که ترسان است مایه امان است»؛ تا آنجا که فرمود: «و برای بدهکار موجب می‌شود بدهی‌اش ادا شود. ☀️ب. وی سپس این حدیث را از یکی از آثار شهید [اول] روایت می‌کند که فرموده‌اند: کسی که بر خواندن آن مداومت داشته باشد بدهی‌اش از جایی که گمان نمی‌کند ادا خواهد شد. 📚مستدرك الوسائل، ج‏13، ص290 ☀️ السَّيِّدُ هِبَةُ اللَّهِ الرَّاوَنْدِيُّ فِي مَجْمُوعِ الرَّائِقِ،" فِي خَوَاصِّ الْقُرْآنِ: الطَّلَاقُ: مَنْ قَرَأَهَا عَلَى الْمَرِيضِ سَكَّنَتْهُ إِلَى أَنْ قَالَ وَ عَلَى الْمَدِينِ خَلَّصَتْهُ سُورَةُ الْعَادِيَاتِ قِرَاءَتُهَا لِلْخَائِفِ أَمَانٌ إِلَى أَنْ قَالَ وَ لِلْمَدْيُونِ تَقْضِي عَنْهُ دُيُونَهُ. ☀️وَ رَوَاهُ الشَّهِيدُ فِي مَجْمُوعَتِهِ، عَنِ الصَّادِقِ ع هَكَذَا: مَنْ أَدْمَنَ قِرَاءَتَهَا قُضِيَ دَيْنُهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِب‏. @yekaye #طلاق

🔹غرض سوره طلاق و مروري بر محتواي کلي آن

◾️غرض سوره طلاق و مروري بر محتواي کلي آن 🔸1️⃣ بيان برخي مفسران درباره کليت اين سوره: بسياري از مفسران بزرگ در بيان غرض سوره به حداقل ممکن بسنده کرده‌اند؛ مثلا 🌴الف. مرحوم طبرسي صرفا اشاره کرده که چون سوره تغابن (سوره‌اي که قبل از سوره طلاق در مصحف آمده) به بحث زنان تمام شد، اين سوره با حکايتاتي در مورد زنان و احکام آ»ها و احکام جدا شدن از آنها آغاز شد (مجمع البيان، ج‏10، ص454). 🌴ب. علامه طباطبايي به همين بسنده کرده که: اين سوره مشتمل بر بيان کلياتي از احکام طلاق است که در ادامه‌اش موعظه و انذار و تبشيرهايي مي‌آيد (الميزان فى تفسير القرآن، ج‏19، ص: 312 ) @yekaye #طلاق اما معدودي هم به تفصيل توضيحاتي داده‌اند، مثلا:

🌴ج. ابن عاشور با مروري بر آيات سوره چنين مي‌گويد: غرض از آيات سوره طلاق معلوم کردن احکام طلاق و پيامدهاي آن مانند عده و شير دادن و نفقه و سکونت دادن است، که تکمله‌اي بر احکامي است که در سوره بقره گذشت؛ با اشاره‌اي به: حکمت تشريع عده، نهي از ضرر رساندن به طنان مطلقه و در تنگنا قرار دادن آنان؛ شاهد گرفتن بر طلاق و رجوع؛ اينکه زن مطلقه فرزندش را با اجرتي که بر خداست شير دهد؛ اينکه والدين در خصوص اينکه وضع فرزندانشان چه شود با هم مشورت کنند. و در ميان اين بحثها تاکيدي بر جدي گرفتن وعده خدا دارد که خداوند کسي را که تقوا پيشه کند و از محدوده‌هاي الهي پيروي نمايد تأييد مي‌کند و برايش در کارش آساني قرار مي دهد و از بدي‌هايش درمي‌گذرد و خداوند براي هر چيزي حکمي قرار داده که کسي نمي‌تواند مانع وي در جاري ساختن احکامش شود؛ و نهايتا پايان همه اينها را موعظه‌اي قرار مي‌دهد در خصوص امتهايي که از دستور خداوند و پيامبرانش سرپيچي کردند، و اين تشويقي است براي مسلمانان به عمل بر اساس آنچه خدا و رسولش بدان فرمان مي‌دهند که مبادا عنوان سرپيچي‌کننده از دستور خدا بر آنان صدق کند؛ و بزرگداشتي نسبت به وحي خداوند که از آسمانها و از علم وقدرت خداوند متعال صادر شده است 📚التحرير و التنوير، ج‏28، ص263 @yekaye #طلاق

🌴د. آقاي بهجت‌پور هم که بر تفسير تنزيلي اصرار دارد بعد از اشاره به اينکه اين سوره بعد از سورۀ دهر نازل شده، و بعد از آن سورۀ بينه نازل شد، توضيح مي‌دهد که: مقصود سوره بيان احكام طلاق و برحذرداشتن مردان از ستم به زنان طلاق داده شده، به پشتوانۀ تقواى از خداى متعال. ▪️محتواى سوره يك بخش و دوازده آيه دارد و مى‌توان اين بخش را به دو قسمت تقسيم كرد: ▫️قسمت اول، بيان حالات گوناگون زنانى كه طلاق داده مى‌شوند، و وظيفۀ مردان طلاق دهنده در هر مورد روشن مى‌شود. از آن‌جا كه اجراى اين احكام دربارۀ زنان است و احتمال دارد در هر مورد مردان از مدار عدالت و اجراى درست احكام مربوط خارج شوند، احكام مذكور را با دستور به تقوا و بيان عنايت خدا به اهل تقوا همراه مى‌سازد (آيات 1-7)؛ ▫️قسمت دوم به مشوّق‌هايى براى اجراى احكام طلاق توجه داده شده است. خداى متعال مؤمنان را ازمخالفت اوامر الهى مى‌ترساند و ضمن بيان نقش پيامبر صلى الله عليه و آله در خارج‌كردن مردم از تاريكى‌ها و واردكردنشان به سوى نور، آن‌ها را به ايمان و عمل شايسته فرامى‌خواند و به اعطاى رزق در ازاى انجام‌دادن اين مهم، وعده مى‌دهد. در پايان، پشتوانۀ اين وعده را قدرت و علم خدا به همه امور مى‌داند. ▪️سوره‌هاى پيشين (رعد، الرحمن و دهر) در فضايى شبيه به فرهنگ مكيان مشرك نازل شد. در اين سوره‌ها ضمن يادآورى مباحث مورد اختلاف موحدان و مشركان، مردم را به دليل ناسپاسى نعمت‌هاى الهى و سپس ناشكرى نعمت هدايت سرزنش كرد و آن‌ها را به پذيرش هدايت ترغيب فرمود. اين موضوعات در عين حال با پديدۀ كافران نوپيدا در مدينه كمال هماهنگى دارد. در سال‌هاى نزول اين سوره‌ها، كافران از اهل‌كتاب، منافقان و بيماردلانى در مدينه شكل گرفته بود كه ايجاب مى‌كرد بحث از سپاس‌گزارى نعمت‌هاى الهى و به‌خصوص هدايت، پرهيز از مخالفت با آيات قرآن و بيانات رسول اكرم صلى الله عليه و آله مجدداً به گفتمان موجود درجامعۀ مسلمانان بازگردد و اشخاص مشهور به ايمان، به ايمان حقيقى و تقواى الهى دعوت شوند؛ لذا كمال مناسبت ميان سوره‌ها وجود دارد. بنابراين در سوره‌هاى مذكور و از جمله طلاق به مناسبت حكم طلاق زنان، به تقوا و ايمان و عمل شايسته توجه داده شد. ▪️از سوى ديگر، مى‌توان اظهار داشت پس از سوره‌هاى رعد، الرحمن و دهر، كه در افق فرهنگى مكيان مطرح بود، بار ديگر در سورۀ طلاق شاهد بحث از قوانين اسلامى هستيم. اين سوره در ادامۀ روند پركردن خلأ قوانين در جامعۀ اسلامى نازل شد. به‌طور عمده تا سورۀ محمد صلى الله عليه و آله بخش‌هاى زيادى از نياز قانونى مردم تأمين شد. در سورۀ طلاق اين خلأ قانونى با بيان برخى احكام مربوط به خانواده كاهش يافت. 📚شناخت نامه تنزيلي سوره هاي قرآن کريم، ص۴۴۰-۴۴1 @yekaye #طلاق

2️⃣مروري بر محتواي #سوره_طلاق 💢این سوره فراز و فرودهایی دارد و مطالبی را در کنار هم مطرح کرده، که غالبا در بحث‌های ما کاملا مستقل از هم مطرح می‌شود (مطالبی درباره جزییات یک مسأله فقهی جزیی‌، یعنی احکام مربوط به طلاق، با مطالبی درباره عمیق‌ترین مراتب تقوا و توکل و ایمان و فلسفه خلقت کل عالم) و همین بر جذابیت و خاص بودن این سوره می‌افزاید: ▪️در آیه اول بحث از این می‌کند که در طلاق، زنان باید عِدّه نگه دارند و در این زمان، مردان هم باید مسکن و مخارج آنها را عهده‌دار شوند؛‌ یعنی بحث طلاق را به گونه‌ای مطرح می‌کند که انگار قرار نیست به این راحتی جدا شدن طرفین امضا شود؛ ‌و بلافاصله با لحنی تهدیدآمیز (که شبیه همین لحن را در همین مساله طلاق در سوره بقره، و در مساله ارث در سوره نساء داشت) افراد را از اینکه از حدود الهی تخطی کنند باز می‌دارد؛ و آخرش با این جمله ختم می‌کند که شاید خداوند کار دیگری بکند؛ یعنی گویی هنوز می‌خواهد پرونده مساله زندگی مشترک براحتی با طلاق بسته نشود. ▪️در آیه بعد سراغ وضعیت آنان در پایان زمان عِدّه می‌رود که اکنون: یا تداوم زندگی به نحو شایسته یا جدایی به نحو شایسته، و اینکه بر این شاهد بگیرید؛ ▪️و دوباره سراغ این می‌رود که کسی که به خدا و رسول ایمان داشته باشد و تقوا پیشه کند خدا راهی برایش باز خواهد کرد؛ ‌و آیه بعد هم همین منطق را ادامه می‌دهد. 🔸شاید در این سه آیه می‌خواهد بگوید ورود در زندگی مشترک چنان تحولی در زندگی افراد ایجاد می‌کند که وقتی طرفین تصمیم بر جدایی می‌گیرند، با خودشان این انتخاب را کرده‌اند، آینده برایشان تیره و تار می‌شود؛: ▫️در آیه اول با اینکه از طلاق شروع شده اما باز می‌خواهد مدتی آنها را کنار هم نگهدارد و ▫️در آیات دوم و سوم می‌گوید حالا بعد از این مدت تصمیم بگیرید که می‌خواهید بمانید یا جدا شوید، ولی در هر دو صورت (که هر دو صورتش جای نگرانی دارد: طلاق که شروع یک زندگی کاملا جدید است؛ ادامه دادن با کسی هم که انسان قصد طلاق وی را داشته با هزار فکر و خیال همراه است که آيا باز دعوایمان می‌شود یا خیر) اگر کارتان را بر مدار ایمان و تقوا پیش ببرید ما راههایی برای ادامه زندگی تان باز می‌کنیم که فکرش را هم نمی‌کنید. 🔸در آیه چهارم دوباره سراغ زمان عِدّه می‌رود در خصوص زنانی که خاص‌ترند: یا از سن حائضگی گذشته‌اند، یا هنوز به این سن نرسیده‌اند، یا باردارند، که اینها ضابطه‌های متفاوتی برای عِدّه دارند؛ ▪️‌و تا سه آیه دیگر (۵-۷) بحث را شبیه فراز قبل ادامه می‌دهد، یعنی ابتدا باز بر اینکه باید حکم خدا را جدی بگیرید اصرار می‌کند و دوباره به سراغ مساله مسکن و نفقه‌ای می‌رود که برای این دسته از زنان مطلقه باید داده شود و باز با اینکه اگر در مدار تقوا حرکت کنید خدا کارتان را آسان می‌کند بحث را خاتمه می‌دهد. 🔸سپس در سه آیه بعد (۸-۱۰) سراغ جوامعی می‌رود که از دستور خدا سرپیچی کردند، که به چه عاقبتی گرفتار شدند؛ ▪️و در پایان این فراز و ابتدای آیه بعد (۱۱) تذکر می‌دهد که ما تذکری برای شما فرستادیم و می‌افزاید که عاقبت کسانی که رویه ایمان و عمل صالح را در پیش بگیرند چقدر خوب خواهد بود. 🔸و نهایتا سوره را با این آیه (۱۲) ‌ختم می‌کند که خداوند کل آسمانها و زمین را آفریده و امر اوست که در اینها در گردش است و همه اینها برای این است که ما به گستره باورنکردنی علم وقدرت او پی ببریم. 💢در واقع، ظاهرا مهمترین مساله این سوره، نحوه تدبیر طلاق و چگونگی گسستن زندگی خانوادگی است؛ یک مساله‌ای که شاید در ذهن ما بسیار پیش‌پا افتاده و کم اهمیت باشد؛ اما این مساله را با افق‌های بالایی از تقوا و به اینکه مدار زندگی انسان مومن چقدر به خدا وابسته است، مرتبط می‌کند و از عقوبتهای شدید و اوج بهشت برای انسان سخن می‌گوید و اینها را به آفرینش کل خلقت گره می‌زند. اینها همگی دلالت دارد که شاید این سوره قرار است فهم ما انسان‌هایی که خود را خداباور و مومن می‌دانیم از زندگی را زیر و رو کند، به‌ویژه اگر توجه کنیم که این سوره در مدینه و بعد از بسیاری از سوره‌های مفصل همچون بقره و نساء‌، که بسیاری از ریزه‌کاریهای زندگی دینی و طلاق در آنها شرح داده شده، نازل شده است و علی‌القاعده می‌خواهد افق جدیدی به روی مخاطب بگشاید. @yekaye #طلاق

از اینجا که شاید مخاطبان محترم مایل باشند با فوروارد کردن پیام زیر برای دیگران، این کانال را برای دیگران معرفی کنند، پیامی که در کانال شخصی خودم گذاشته‌ام خدمتتان تقدیم می‌شود:

بسم الله الرحمن الرحیم در کانال یک آیه در روز قرار است وارد بحث از سوره طلاق بشوم و پیش از شروع تفصیلی در آیات، مروری بر فضای کلی سوره داشتم که در بند بعد تقدیم می‌شود. 💢در این کانال که تاکنون نزدیک به ۱۰ سال از شروع به کار آن می‌گذرد، به ترتیب کارهای زیر انجام می شود ▪️ترجمه‌ای از هر آیه (بعد از بررسی حدود ۵۵ ترجمه قرآن کریم) ▪️اشاره‌ای به اختلاف قراءات در آن آیه ▪️اشاره‌ای به نکات ادبی مهم (ریشه‌شناسی کلمات اصلی آیه با نگاهی به کاربرد ماده آن کلمات در کل قرآن کریم) ▪️ترتیل آیه با صدای استاد پرهیزگار ▪️اگر مستندی درباره شأن نزول آیه یافت شود تقدیم می‌شود ▪️احادیثی که مستقیم یا غیرمستقیم نکته‌ای در خصوص مضمون آیه داشته باشد ▪️سپس و بعد از مطالعه برخی تفاسیر مهم (علاوه بر تفاسیر روایی، دست کم تفسیر مجمع البیان و تفسیر المیزان و گاه برخی تفاسیر مهم اهل سنت) به تدبر در آیات اقدام می‌شود که تلاش می‌شود اگر نکاتی ناظر به وضعیت امروز (به ویژه در عرصه‌های علوم انسانی و اجتماعی) یافت شود اشاره شود. آدرس کانال یک آیه در روز: 🆔https://eitaa.com/yekaye 💢با توجه به اینکه بسیاری از افراد حوصله این گونه بحثهای تخصصی را ندارند کانال دیگری به نام «یک آیه در روز- گزیده» به آدرس زیر راه اندازی شده 🆔https://eitaa.com/yekAaye که در آن صرفا متن و ترجمه آیه و تلاوت آن و احادیث مربوطه و گزیده‌ای از تدبرها تقدیم می‌شود. 💢لازم به ذکر است تمامی مطالب کانال اصلی (به همراه عمده مستنداتی که در بحث استفاده شده در قالب پاورقی) در پایان بحث از هر آیه، در سایت «یک آيه در روز» به آدرس زیر قرار داده می‌شود 🌐https://yekaye.ir/ که جستجوی مطلب در آن برای کسانی که بخواهند مطالب قدیمی‌تر را پیدا کنند بسیار ساده‌تر است؛ و همچنین ذیل آیه امکان گذاشتن نظرات و نکات تکمیلی و پیشنهادات خوانندگان درباره هر آیه فراهم است. 🌹از باب کمک به نشر معارف قرآن و اهل بیت علیهم‌السلام🌹 ذکر مطالب مذکور، حتی بدون اشاره به منبع، بلامانع است؛ 🌺و در صورتی که مطالب آن را مفید یافتید آن را به دوستانتان پیشنهاد دهید. حسین سوزنچی @souzanchi